Prezident İlham Əliyev “Dağları aşmaq? Cənubi Qafqazda təhlükəsizliyin qurulması” mövzusunda plenar iclasda çıxışında bildirib ki, regionda vəziyyətə ikivektorlu yanaşma zəruridir:
“Amerikalı və Avropa İttifaqından olan tərəfdaşlarımızla ünsiyyət zamanı, habelə Dövlət katibi Blinken tərəfindən baş nazir Paşinyan ilə təşkil edilmiş bugünkü üçtərəfli görüşdən mənə aydın oldu ki, biz hamımız regionda vəziyyətə ikivektorlu yanaşmanın zəruri olmasını başa düşürük. Bu, əvvələn Azərbaycan ilə Ermənistan arasında sülh danışıqları vektoru, ikincisi, Qarabağın erməni əhalisi ilə Azərbaycanın əlaqəsi vektorudur”.
Bəllidir ki, Rusiya bu məsələdə məsuliyyəti və təsir imkanını kiminləsə bölüşmək istəmir. Belə olan təqdirdə, iki vektora yanaşma mövzusuna Rusiyanın reaksiyası necə olacaq?
Azərbaycan Naminə Alyans Partiyasının sədri Abutalıb Səmədov “Bakı - Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, həm Avropa İttifaqı rəhbərliyi ilə danışıqlar, həm Amerika Birləşmiş Ştatlarının dövlət katibi ilə təmaslar onu göstərdi ki, hər iki tərəf Azərbaycanın mövqeyini dəstəkləyir və iki vektorlu yanaşmanın tərəfdarıdırlar: “Azərbaycan uzun müddət bunu qəbul etdirməyə çalışırdı. Hələlik, yalnız Rusiya müqavimət göstərir. Bu müqaviməti açıq şəkildə Putin ötən il oktyabrda Valdayda keçirilən forumda dilə gətirdi. Eyni zamanda, sonradan Soçi danışıqlarında da aydın oldu ki, Rusiya sülh sazişinə Qarabağ məsələsini də salmaq fikrindədir. Amma, heç nəyə nail ola bilmədi. Rusiya xarici işlər naziri Sergey Lavrovun və ondan əvvəl Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin nümayəndəsi İqor Xovayevin regiona səfəri güman etməyə əsas verir ki, Rusiya da bu iki vektorlu yanaşmanın qaçılmaz olduğunu anlayıb. Əks halda Rusiya diplomatının bölgəyə səfəri tam mənasız bir səfər olardı və bunu onlar yaxşı dərk edirlər. Gözlərinin qarşısında nəticəsiz başa çatan Soçi görüşü var. Çox güman ki, Rusiya da artıq iki vektorlu yanaşmanın zəruri olduğunu anlayıb, qəbul edir. Cənab Prezident açıq şəkildə dedi ki, bu yeganə düzgün yanaşmadır. Ermənistanla sülh sazişi müzakirə olunmalıdır, Azərbaycanın təklif etdiyi baza prinsipləri əsas götürülməklə qısa müddətdə sülh sazişi imzalanmalıdır”.
Partiya sədrinin sözlərinə görə, Azərbaycanla Qarabağ erməniləri arasında danışıqlar məsələsi isə tamamilə başqa bir istiqamətdir, başqa bir vektordur: “Prezident burda da mövqeyini açıq şəkildə ortaya qoyub. Danışıqlar yalnız Qarabağda doğulan, Qarabağla əlaqəsi olan kəslərlə aparılacaq. Moskvadan ixrac olunmuş Ruben Vardanyan kimiləri ilə heç bir danışıq aparılmayacaq. Təbii ki, danışıqların mövzusu da aydındır. Azərbaycanda yaşayan digər azlıqlar kimi, ermənilərin də hüquq və azadlıqlarının təmin olunması, eyni zamanda onların təhlükəsizliyi məsələsi Azərbaycan hakimiyyətinin təmsilçiləri ilə Qarabağ ermənilərinin nümayəndələri arasında aparıla bilər. Burada bu iki vektoru bir-birinə qarışdırmağa çalışmaq, onları kəsişdirməyə çalışmaq yanlışdır və heç bir nəticə verə bilməz. Mən hesab edirəm ki, Azərbaycan Prezidentinin bu qəti mövqeyi ABŞ və Aİ tərəfindən qəbul olunduğu kimi, yaxın günlərdə Rusiya tərəfindən də qəbul olunacaq. Biz Sergey Lavrovun səfərinin nəticələrini təhlil edərkən bunun şahidi olacağıq”.
Hər halda, görünən budur ki, Azərbaycan qərəzli olmayan istənilən vasitəçilik səylərini dəstəkləyir və problemin ədalətli həllində maraqlıdır. Biz Ermənistan kimi müşahidəçi adı ilə yarıhərbi missiyanı regiona gətirib, vəziyyəti daha da gərginləşdirmirik.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
