“Media haqqında qanun”da nəzərdə tutulan Media Reyestrinin yaradılması istiqamətində işlər davam etdirilir. Artıq Medianın İnkişafı Agentliyi qanunla bağlı maarifləndirmənin gücləndirilməsi, onlayn media subyektlərinin peşəkarlığının artırılması istiqamətində önəmli addımlar atmaqdadır.
Bəzi media mənsubları Media Reyestrinin yaradılmasını müsbət hal kimi qiymətləndirsələr də, bu mövzuda ysnlış tıqdimatlar edənlər də olub.
Görünən budur ki, Azərbaycan mediasında jurnalist az olsa da, jurnalist olmaq istəyənlər çoxdur. Biz bunuR eysterə düşmək üçün müraciətlərin sayından da görürük.
Ancaq bəzi dairələr belə yanlış təqdimat edir ki, güya Media Reysteri jurnalistlərin fəaliyyətini məhdudlaşdırmaq istəyir və həmin siyahıda olmayanlar gələcəkdə jurnalist kimi fəaliyyətlərini davam etdirə bilməyəcək. Bunu da güya Azərbaycanda söz azadlığının boğulması kimi təqdim etməyə çalışırlar, bu yöndə beynəkxalq qurumlara şikayətlər ünvanlayırlar.
Media Reyestri birmənalı olaraq kimin jurnalist olmasını müəyyən etmir
Əslində vəziyyət necədir? Bir neçə gün əvvəl Milli Məclisin İqtisadi siyasət, sənaye və sahibkarlıq komitəsinin iclasında Vergi Məcəlləsinə dəyişikliklərin müzakirəsi zamanı Medianın İnkişafı Agentliyinin İcraçı direktoru Əhməd İsmayılov deyib ki,
Media reyestri birmənalı olaraq kimin jurnalist olmasını müəyyən etmir. Jurnalistlər media reyestrində olmadan da azad şəkildə informasiyanın hazırlanması, ötürülməsi və digər jurnalistika prinsipinə uyğun olaraq fəaliyyətlərini davam etdirə bilərlər.
O qeyd edib ki, hansı jurnalistlərimiz özünü media reyestrində görmək istəyirsə, özünü media reyestrində bəyan edir: “Media Reyetstrində bəyan etdikdən sonra dövlətin tətbiq edəcəyi imtiyazlar barədə məlumatlandırılır və həmin imtiyazlar tətbiq olunmağa başlayır”.
Normativ hüquqi bazanın yaradılması ilə əlaqədar Medianın İnkişafı Agentliyi tərəfindən Media Reyestrinin aparılması qaydalarının layihəsi hazırlanaraq aidiyyəti qurumlarla razılaşdırıldıqdan sonra Nazirlər Kabinetinə təqdim edilib. Bəzilərinin düşündüyü kimi, Reyestrdə jurnalistlərin qeydiyyatı məcburi deyil, hər kəs orada olub-olmamaqla bağlı qərarı özü verəcək. Yəni, Media Reyestrində həm media subyektləri, həm də könüllülük əsasında jurnalistlər qeydiyyata alına bilərlər. Media Reyestri media sahəsində sistemli yanaşmanın tətbiqini məqsəd kimi qarşıya qoyur.
Media sahəsində şəffaflığın təmin olunmasına şərait yaradacaq...
Media Reyestrinin məqsədi media subyektlərinin sayının müəyyənləşdirilməsi, bununla da media subyektlərinin və onların işçilərinin hüquqlarının müdafiəsi mexanizminin formalaşdırılması, akkreditasiya prosedurunun daha sürətli və səmərəli həyata keçirilməsinin təmin edilməsi, bu sahədə fəaliyyətin stimullaşdırılmasıdır. Haqlı olaraq hər birimiz “Media Reyestri jurnalistlərə nə verəcək” sualına cavab axtarırıq. Bu reyestrə daxil olacaq jurnalistlərə vəsiqələrin verilməsi, onlar üçün müəyyən imtiyazların müəyyən edilməsi media sahəsindəki çatışmazlıqları, problemləri daha tez aradan qaldırmağa kömək edəcək. Reyestrdən keçən mətbuat orqanları üçün gələcəkdə həm reklam bazarında, həm də digər məsələlərdə müsbət istiqamətlər açılacaq. Reyestrdən keçən mətbuat orqanlarının jurnalist əməkdaşları da reyestrdən keçəcək.
Məlumdur ki, dövlət başçısı güzəştli ipoteka haqqında sərəncam imzalayıb və reyestrə adı düşən mətbuat orqanları, jurnalistlər güzəştli ipotekanın şərtlərindən də istifadə edə bilər. Bu isə jurnalistlərin sosial problemlərinin həllində də öz köməyini göstərəcək. Bir sözlə, Media Reyestrinin fəaliyyətə başlaması media sahəsində şəffaflığın təmin olunmasına şərait yaradacaq.
Bu vəsiqələr vahid jurnalist vəsiqəsi deyil…
MEDİA-nın icraçı direktoru bildirib ki, “jurnalistlərin reyestri” anlayışı jurnalistlər tərəfindən müzakirələrə səbəb olur. Bu anlayış qanunda yoxdur və ümumiyyətlə, işçi qrup tərəfindən qanun layihəsi hazırlananda belə bir təklif də verilməyib: “Media Reyestrində media subyektləri də qeydiyyata alınır. Media subyektlərinin qeydiyyata alınması bildiriş xarakterlidir və beynəlxalq təcrübədə tətbiq olunur. Beynəlxalq təcrübədə bildiriş xarakterli reyestrlərin mövcud olması bizim tərəfimizdən öyrənilib və belə bir təcrübənin Azərbaycan Respublikasında tətbiqi bu qanunla təmin edilib. Azərbaycanda media subyektləri reyestrdə qeydiyyata alınacaq. Jurnalistlər özləri bəyan edərlərsə, həmin reyestrdə qeydə alınacaq və onlara müvafiq vəsiqə veriləcək. Xüsusi qeyd etmək istəyirəm ki, bu vəsiqələr vahid jurnalist vəsiqəsi deyil. Bunu dəfələrlə demişik. Bir daha təkrar etmək istəyirik. Çünki müxtəlif ekspertlər və media subyektləri xüsusilə bunun üstündə dayanır və onlar tərəfindən düzgün olmayan fikir formalaşdırılır”.
Qanunla tənzimlənmə və Media Reyestri heç də bu fəaliyyətləri məhdudlaşdırmır
Azərbaycanda jurnalistlərin və media subyektlərinin sayı ilə bağlı müxtəlif rəqəmlər səsləndirilir. Hazırda bizim əlimizdə etibarlı mənbədən alınmış dəqiq rəqəmlər yoxdur. Məhz Media Reyestrinin formalaşdırılması Azərbaycan mediasında sistemli yanaşmanın tətbiqini nəzərdə tutur.
Sirr deyil ki, dünyada müasir texnologiyalar inkişaf etdikcə bu media sahəsinə də öz təsirini göstərir, bizə yeni peşə sahəsi kimi gələn “bloqerlər”, internet televiziyaları, sosial şəbəkə “influencer”ləri artıq ciddi informasiya ötürücüsü və ictimai fikrə təsir edən media subyektləri kimi tanınır. Bu sahədə hər nə qədər azadlıqlar mövcud olsa da, bütün dövlətlərdə olduğu kimi Azərbaycanda da bu fəaliyyətlərin qanunla tənzimlənməsinə ehtiyac vardır. Lakin qanunla tənzimlənmə və Media Reyestri heç də bu fəaliyyətlərin məhdudlaşdırılması anlamına gəlməməlidir.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ Yazı Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyilə çap olunur.
