Erməni və Rusiyanın müəyyəm mətbuatı, əsasən də erməni maraqlarından çıxış edən media resursları son vaxtlar belə bir teziz ortaya atıb ki, Zəngəzur dəhlizi ən çox Misiri narahat edir. Guya dəhliz açılacağı halda bundan ən çox ziyan çəkən ölkələrdən biri də Misir olacaq.
Bunu onunla əsaslandırırlar ki, Zəngəzur dəhlizi işə düşəndən sonra Suveyş kanalından daşımalar kəskin şəkildə aşağı düşəcək. Bu isə iqtisadiyyatı onsuz da çətin durumda olan Misir üçün təkcə maliyyə itkisi deyil, həm də ölkənin bölgədəki rolunun azalması deməkdir. İddia edilir ki, bu, Azərbaycanın ərəb ölkələri tərəfindən daim və birmənalı olaraq dəstəklənməsinə də xələl gətirəcək. Hətta belə bir iddia da ortaya atıblar ki, guya Misir prezidenti bu günlərdə Bakı səfəri zamanı sözügedən məsələni qabardıb.
Ümumiyyətlə, Zəngəzur dəhlizinin Suveyş kanalı üzərindən daşımalara ciddi mənfi təsir edəcəyi iə bağlı deyilənlərin iqtisadi əsası varmı?
“Çünki böyük həcmdə tranzit daşımalar bizim regiona fokuslanır”
Sözügedən məsələyə aydınlıq gətirən iqtisadçı-ekspert Fuad İbrahimov deyilənlərə birmənalı prizmadan yanaşmadı: “Ümumiyyətlə, Azərbaycanın həyata keçirdiyi logistik nəqliyyat dəhlizləri çox böyük əhəmiyyətə malikdir. Bakı Beynəlxalq Ticarət Limanının tikilməsi, Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolunun yükötürücülük qabiliyyətinin artırılması böyük daşımaların Azərbaycan üzərindən həyata keçiriləcəyindən xəbər verir. Çinlə Avropa arasında yükdaşımalar vaxt çox aparır. Məsələn, Çindən gəmi ilə Avropaya yüklərin daşınması bir ay və bəzən daha çox vaxt aparır. Ancaq Zəngəzur dəhlizi və yaxud da Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu ilə yükləri 2 həftəyə çatdırmaq mümkündür. Ona görə də, bəli, bununla bağlı ortaya atılan fikirlərin müəyyən qədər əsası var. Yəni Zəngəzur dəhlizi Süveyş və digər kanallar üzərindən daşımalara təsir edə bilər. Ancaq burada söhbət təkcə Misirdən getmir. Sösügedən logistik layihələrdən Rusiya da itirəcək. Onsuz da Ukrayna müharibəsi ilə əlaqədar Rusiya üzərindən Avropaya daşımalar kəskin şəkildə azalıb. Çünki böyük həcmdə tranzit daşımalar bizim regiona fokuslanır. Fakt odur ki, Ukrayna müharibəsinin nə vaxt bitəcəyi bəlli deyil. Müharibə bitsə belə, Rusiya üzərindən daşımaların əvvəlki kimi bərpa olunacağı real deyil. Çünki ortada çoxsaylı sanksiyalar var. Bunları elə də asan və tez bir zamanda aradan qaldırmayacaqlar. 1979-cu ildə İranda molla rejimi hakimiyyətə gələndən sonra bu ölkəyə qarşı bir sıra sanksiyalar tətbiq olunur. Baxmayaraq ki, bir sıra yüklərin İran üzərindən daşınması daha əlverişlidir, amma sanksiya səbəbindən bu reallaşmır. Təkcə Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolunun son bir ildə əhəmiyyəti inanılmaz dərəcədə artıb. Zəngəzur dəhlizi açılandan sonra ölkəmizin logistik rolu daha da böyüyəcək. Məhz buna görə İran sistematik olaraq Zəngəzurla bağlı pozucu mövqedən çıxış edir. Azərbaycanın geostrateji mövqeyi, apardığı sağlam xarici siyasət və gördüyü işi axıra çatdırmaq iradəsi xarici investorları cəlb edir. Bir sıra ölkələr çoxsaylı bəyanatlar verir, amma ortada iş yoxdur. Ancaq Azərbaycan qarşısına qoyduğu bütün məqsədlərə çatır. Həm enerji, həm də nəqliyyat layihələrini uğurla icra edir. Bax, Azərbaycanın əsas cazibəsi həm də bununla bağlıdır”.
Vidadi ORDAHALLI
