Erməni daşnakları və fars şovinistlərinin Azərbaycan xalqına yönəlik təxribatları səngimək bilmir. Özlərinin qədim tarixi olmayan, o xalqın, bu xalqın tarixinə, mədəniyyətinə əsassız iddialar irəli sürən fars-hay cütlüyü Güney Azərbaycandakı soydaşlarımızla bağlı həqiqətə uyğun olmayan fikirlər irəli sürürlər.
Bu saxtalaşdırma işində İrəvan Dövlət Universitetinin Şərqşünaslıq fakültəsinin iranşünaslıq kafedrasının müdiri Vardan Voskanyan xüsusi canfəşanlıq edir. Həmişə olduğu kimi, yenə də yalan, şər-şamata püskürür.
Vardan Voskanyan utanmadan, heç bir məsuliyyət daşımadan Cənubi Azərbaycandakı soydaşlarımızı “atropatena sakinləri”, Azərbaycan şəhərlərini isə “Atropatena şəhərləri” adlandırıb.
V.Voskanyan günyeli soydaşlarımızın 100 ildən çoxdur apardıqları mübarizə əziminə, verdikləri milli mücadiləyə, xalqımızın birləşmək arzularına ləkə atır. O iddia edir ki, guya güneylilər “atropotenalılardır” və s. Hətta utanmadan soydaşlarımızın sayına da kölgə salmaq istəyir. 40 milyonluq Azərbaycan türkünü görməzdən gələn fars tulası, erməni dığası Voskanyan sözün həqiqi mənasında həm tarixi təhrif edib, həm də həddini aşıb. Gerçək tarixdən xəbərsiz, uydurma miflər içində həyat sürən bir toplumun nümayəndəsindən bundan artıq nə gözləmək olardı ki? Onsuz da bir tərəfdən haylar, bir tərəfdən də farslar bizim xalqımıza qarşı bu cür hədyan kampaniyalar aparıblar.
“Güneyli soydaşlarımızın “atropatenalılar” adlandırılması yolverilməzdir”
Siyasi elmlər üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Zaur Əliyev “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, Voskanyanın iddiaları tamamilə əsassızdır: “Düzü, İrəvan Dövlət Universitetinin Şərqşünaslıq fakültəsinin İranşünaslıq kafedrasının müdiri Vardan Voskanyanın müsahibəsini oxudum. Dünənə qədər ümumiyyətlə Qafqazda azərbaycanlıların olmadığını iddia edən erməni alimlərinin birdən-birə bizim bu torpaqlarda aborigen olmağımızı etiraf etmələri 44 günlük müharibənin onlara bugünə qədər keçilən dərslərin ən keyfiyyətlisi olub deyə bilərik. Təsəvvür edin, uzun-uzadı yazısında Vardan Voskanyanın bir cümləsi düzdü “Azərbaycanlılar Zaqafqaziya türklərinin ümumi adıdır”. Vəssalam. İndi Voskanyana izah edim.
Hazırda dünya tarixində belə bir konsepsiya mövcuddur ki, Azərbaycan bir dövlət kimi bizim eradan əvvəl (e.ə) 321-ci ildə, Makedoniyalı İsgəndərin imperiyasının süquta uğraması nəticəsində yaranıb. Bu barədə tarixçi Strabon yazıb. Əslində, Strabonun dedikləri düzdür. Lakin burada bir məqam var. Onun qeyd etdiyi kimi e.ə 321-c ildə Azərbaycan adlı ölkə yaranmayıb, məhz bərpa olunub. Bu, Azərbaycan dövlətçiliyinin yaranmasının ikinci mərhələsi olub. Ancaq biz dəqiq bilmirik ki, Atropatena adı tam olaraq hansı tarixdə ortaya çıxıb. Qədim Elam mətnlərində b.e.ə V əsrdə Atropatenlilər adı qeyd edilir. Buna görə də Atropatena adının sərkərdə Atropatdan yarandığını iddia edən sovet tarixçiliyinin fikri səhvdir. Hesab edirəm ki, Atropetena adını məhz Atropata bağlayan ermənilər, ruslar və farslar tariximizi saxtalaşdırmağa xidmət edirlər. “Atropatena” anlayışının guya sonralar “Azərbaycan”a çevrilməsi, eləcə də bu sözün “Atropatın ölkəsi”, “odlar yurdu”, “odun qoruyucusu”, “atropat tayfasının adı” və s. kimi mənalandırılmasının heç bir elmi əsası yoxdur. Çünki “Atropatena” sözünün, hansı mənanı daşımasından asılı olmayaraq, “Azərbaycan” anlayışı ilə heç bir əlaqəsi yoxdur və ola da bilməz. Fikrimizcə, yunan-roma tarixçilərinin “Atropatena” ölkəsi anlayışı farsların mənafeyinə və dilinə uyğun gəldiyi üçün bu ad farsdilli mənbələrdə də bu şəkildə saxlanmışdır”.
Z.Əliyev qeyd edir ki, Azərbaycan tarixçiləri də məsələnin əsl mahiyyətinə varmadan və yaxud bəziləri vararaq, “Azərbaycan” anlayışının mənasını yalnız “Atropatena”da axtarmışlar və axtarırlar. “Burada bir məsələni istisna etmək olmaz ki, farsdilli mənbələrdə ”Atropatena” sözü də təhrifə uğramışdır. Buna görə də erməni və fars mediası bu ifadəni dilə gətirib istifadə edir, guya Azərbaycan Atropatena dövlətinin varisidir. İlk dövlətimiz bu olub. Azərbaycan tarixində 20-yə qədər dövlət olub və təxminən 20 dövlət də Azərbaycan ərazisində müxtəlif dövrlərdə hökmranlıq edib. Azərbiqan (Azərbaycan) adının əvvəlindəki Az sözü 3500-4000 il əvvəl Azərbaycanda yaşamış türk boylarının adıdır. Qədim Azərbaycanda formalaşan Az boyları Kür-Araz mədəniyyətindən sonrakı çağlarda Azərbaycan-Anadolu-Avropa boyunca İslandiyaya qədər gedib çıxmış, digər qismi Şimali Qafqaz və Türküstana köç etmişlər. Ata yurdda qalanlar isə Azərbaycanın müxtəlif bölgələrinə səpələnmişlər. 5 min ilə yaxın dövlətçilik tarixi olan Azərbaycanın adını Atropatenaya bağlamaq bizim qədimliyimizi şübhə altına almaqdır. Ariapərəst Qərb alimləri bu sözü açıqlarkən böyük bir təəssübə yol vermiş, onu qədim Pars dili əsasında tərcümə edib tam öz xeyirlərinə yozmuşlar. Belə ki, onlar Aturpatakan sözündən istifadə edib, Atropatenlilərin kimliyinə sahib çıxmağa çalışırlar, qeyd edim ki, bu Aturpatakanı üç hissədən ibarət bir söz birləşməsi hesab edib belə izah etmişlər: Atur: qədim pars dilində od mənasında olub . Pat: qədim pars dilində keşikçı, qoruyan mənasında olub pa və paidən yaranmışdır. Kan: qədim pars dilində məkan bildirən şəkilçi olmuşdur. Beləliklə Aturpat sözünü od keşikçisi və tam bir fars sözü kimi tərcümə etmişlər. Bu isə kökündən səhvdir. Düzü Atropatenlilər olmalıdır. Ermənilər də qəsdən bu sözü istifadə edib bizim tariximizi və dövlətçiliyimizi farslara bağlamağa cəhd edirlər. Ermənilər və farslar az imiş kimi, hətta bəziləri iddia edir ki, guya Azərbaycan adı ərəblərdən sonra istifadə edilməyə başlayıb. Bunları deyənlərə Dərbənd divarlarını gedib görməyi tövsiyə edirəm. Elə Vardan Voskanyana da. Görün qədim dövrə aid bu yazıda nə deyilir
ZNE W MN
ZNE ’plbl
dlywš ZY
’twrp’tkn
’m’lkl
ēn ud az
ēn ābarbar
Daryuš ī
Ādurbādagān
āmārgar
Tərcüməsi: Bu və bundan üstün (düzəltdi) Adurbadaqan hesabdarı Dariyus
Azərbaycan adının hələ Sasainlər dövründə belə istifadə edilməsinə dair bu faktı yəqin qəbul edər belələri. Sasani dövrünün ən önəmli məbədlərindən biri “Azərqoşunasp” (qoşun başçılarına aid od məbədi) burada yerləşirmiş. Ona görə də Vardan Voskanyana tarixi oxumağı məsləhət görürəm. Ciddi tarixi. Atropatena adlı dövlət Azərbaycan dövlətinin başlanğıcı deyil, sadəcə bu torpaqlarda mövcud olmuş dövlətlərdən biri olub və onun da Aturpat, yaxud Atropatla bağlılığı olmayıb. Təkrar edirəm, qədim Elam mətnlərində b.e.ə V əsrdə Atropatenlilər adı qeyd edilir. Bu adın hələ İsgəndərdən qat-qat əvvəl olması onu göstərir ki, belə bir dövlət olub və İsgəndərdən sonra o ad altında Atropatenlilər öz dövlətlərini yenidən bərpa ediblər”.
Z.Əliyev qeyd etdi ki, bütün tarixi faktlar, gətirilən sitatlar Voskanyanın və onun kimilərinin iddialarını alt-üst edir. “Güneyli soydaşlarımızın “atropotenalılar” adlandırılması yolverilməzdir və onlar Azərbaycan türkləridir. Bu gün molla rejimi ilə daşnaklar birləşərək bütün vasitələrlə xalqımıza qarşı təxribatlar törədirlər. Amma onlar nə qədər cəhdlər etsələr də həqiqətləri gizlədə bilməzlər” - deyə Z.Əliyev qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
