Son dövrlərdə Azərbaycanla Afrika ölkələri arasında münasibətlərin dinamik inkişafı qeydə alınır. Qeyd edək ki, elə bir neçə gün əvvəl Misir prezidenti Əbdülfəttah əs-Sisi ölkəmizdə səfərdə olub. Bakıda Azərbaycan və Misir prezidentləri arasında keçirilən görüşlər vaxtı ikitərəfli əməkdaşlığın genişləndirilməsi müzakirə olunub.
Bu fonda prezident İlham Əliyev tərəflərin qarşılıqlı əməkdaşlıq barədə vahid mövqedə olduğunu bildirib: "Gələcək əməkdaşlıq haqqında vahid mövqeyə gəldik - bu əməkdaşlıq dərinləşdirilməlidir və genişləndirilməlidir. Bunun üçün bütün imkanlar var və bugünkü səfər bunu bir daha təsdiqlədi".
Öz növbəsində, Misir tərəfi iki ölkənin iş adamları üçün birgə şuranın formalaşdırılması yolu ilə ticarət mübadiləsinin artırılmasının vacibliyini vurğulayıb. Bakıdakı görüşlərə dair şərh verən Misir liderinin sözçüsü Bassam Radi bildirir ki, Azərbaycanda bir sıra iş adamları və iri şirkətlərin rəhbərləri ilə görüşlər Misirə investisiya imkanlarını, eləcə də iqtisadi əməkdaşlığın genişləndirilməsini müzakirə etmək səyləri çərçivəsində keçirilib: "Misirin Afrika qitəsinə qapı rolunu oynadığını nəzərə alaraq, ölkələrimiz arasında azad ticarət sahəsində imzalanmış sazişlərin vacib əhəmiyyət kəsb etdiyini görmək olar". Qarşılıqlı əməkdaşlığın perspektivli sahələri kimi, tikinti, turizim, infrastruktur, nəqliyyat və əczaçılıq istiqamətləri qeyd olunur. Ekspertlərə görə, hazırda Misirlə əməkdaşlığa dövlət sektoru sahəsindəki şirkətlərin maraq göstərməsi daha çox mümkündür. Bu sahədə həm də əlverişli vəziyyətin yarandığı müşahidə edilir. Belə ki, Türkiyə ilə Misir arasında münasibətlərin yaxşılaşması dövrü yaşanır. Misirin də belə bir fikri olub ki, gələcəkdə Türkiyə ərazisindəki infrastruktur layihələrinə qoşulsun. Bu layihələr alınarsa, o zaman SOCAR-ın iştirakı da mümkün ola bilər. Xatırladaq ki, Bakıda keçirilən danışıqlardan sonra Azərbaycanın İqtisadiyyat Nazirliyi ilə Misirin Ticarət və Sənaye Nazirliyi arasında Anlaşma Memorandumu imzalanıb. Tərəflər həmçinin su ehtiyatlarının idarə edilməsi və mədəniyyət sahəsi ilə bağlı da sənədlər imzalayıblar. Əbdülfəttah əs-Sisi həmçinin Azərbaycan ilə Ərəb Dövlətləri Liqası arasında əlaqələrin inkişafını dəstəklədiyini bildirib. Hazırda Azərbaycanda Misir investisiyalı 51 şirkət fəaliyyət göstərir. Misir Azərbaycanın 1994-cü ildə səfirlik açdığı ilk Afrika ölkəsi olub. Əbdülfəttah Əs-Sisinin Azərbaycana səfəri əlamətdar hadisə olmaqla yanaşı, həm də qarşılıqlı əlaqələrin inkişafında yeni səhifənin açılmasına əsas yaradır. İki ölkə arasında ticarət əlaqələrinin genişləndirilməsi üçün böyük potensial var. Enerji sahəsində əməkdaşlığımız çoxşaxəlidir və bu əlaqələrin genişləndirilməsi üçün tədbirlər həyata keçirilir. Həmçinin SOCAR Misirin Dövlət Neft Şirkəti ilə əməkdaşlıq edir, eləcə də əlaqələr turizm sahəsində də inkişaf edir və son illər Misirdən Azərbaycana gələn turistlərin sayı 50 faiz artıb. Eyni zamanda, Azərbaycanla Misir arasında bir sıra mühüm sosial layihələr həyata keçirilir. Misirlə yanaşı, digər Afrika ölkəsi olan Mərakeş Krallığı da Azərbaycanla əməkdaşlığa xüsusi maraq göstərir. Mərakeş Krallığının ölkəmizdəki səfiri Məhəmməd Adil Embarş bildirib ki, Mərakeş Krallığı daxili bazarla yanaşı, Azərbaycan sahibkarlarının digər Afrika ölkələrinə çıxışı üçün təhlükəsiz tranzit ölkə rolunu oynaya bilər. Məhəmməd Adil Embarş ölkələrimiz arasında yüksək səviyyəli siyasi əlaqələrin mövcudluğunu vurğulayaraq deyib ki, potensialı yüksək qiymətləndirilən iqtisadi əlaqələrin də inkişaf etdirilməsi önəmli məsələdir. Qeyd olunub ki, Mərakeş Krallığının daxili bazarı ilə yanaşı, Azərbaycan sahibkarlarının digər Afrika ölkələrinə çıxışı üçün təhlükəsiz tranzit ölkə kimi əməkdaşlıq edilə bilər.
Cənubi Afrika Respublikası üçün də Azərbaycan mühüm tərəfdaşdır. Bu ölkə Azərbaycanı neft, qaz, eləcə də digər neft məhsulları təhcizatı kontekstində ona kömək göstərə bilən tərəfdaş kimi görürür. Digər prioritetlər mədəniyyət, ixrac, xalqlar arasında əlaqələrin inkişafıdır. Bir sıra digər Afrika ölkələri də qarşılıqlı əlaqələrin inkişafında maraqlı tərəfdir. Azərbaycan Afrika İttifaqı üçün də mühüm və vacib tərəfdaşdır. Qurum Azərbaycanla əlaqələri inkişaf etdirməkdə maraqlı olduğunu bəyan edir. Təşkilat nəzərə alır ki, Azərbaycan Avropanın enerji təhlükəsizliyinin təmin edilməsinə mühüm töhfələr verir, qlobal iqtisadiyyatın inkişafında, hətta dünya iqtisadiyyatının sabitləşməsində önəmli rol oynayır. Azərbaycan Afrikada yaşanan böhranın çözülməsində də dəstəyini əsirgəmir. Afrika İttifaqı qeyd edir ki, qarşılıqlı əməkdaşlığın möhkəmlənməsi tərəflərin hər birinin xeyrinə olacaq. Burada bir maraqlı məqamı da qeyd edək ki, əksərAfrika ölkələrində ənənvi Qərb tərəfdaşlarına qarşı etirazlar artır. Məsələn, Fransanın keçmiş müstəmləkələri Seneqal, Niger, Burkina-Faso və Malidə Parisə qarşı etirazlar artır. Hətta bir müddət əvvəl Seneqalda “Total” kompaniyasının yanacaqdoldurma məntəqələrinə və fransız sərmayəli mağazalara hücumlar olub. Fransızların Afrikanın Sahil regionunda uğursuz hərbi əməliyyatlarından sonra Mali və Burkina-Fasoda baş vermiş hərbi çevrilişlər də Fransanın onsuz da pis olan imicinə ciddi zərbə vurub. Afrika məsələləri üzrə analitiklərə görə, Fransa prezidenti Emmanuel Makronun sözügedən ölkələrə səfərləri də heç bir nəticə verməyib. Onlar hesab edirlər ki, Mali və Burkina-Fasoda hərbi çevrilişlərdən sonra Afrikanın Sahil regionunda Rusiya və Çinin. Digər bəzi ölkələrin təsiri daha da artıb. Bu vəziyyətdə Azərbaycan Türkiyə ilə birlikdə Afrikada daha güclü mövqe sahibi ola bilər.
Tahir TAĞIYEV
