İkinci Qarabağ müharibəsində Azərbaycan tərəfindən darmadağın edilən Ermənistan ordusunun bərpa ehtimalının zəif olduğu bu ölkənin özündə də etiraf edilir. Ölkədə hərbi xidmətin cəlbediciliyi getdikcə pisləşir.
Ehtiyatda olan erməni hərbi qulluqçu Titan Asatryan da vurğulayır ki, Ermənistanda hərbi xidmətin cəlbediciliyini artırmaq məqsədilə məcburi hərbi xidmətdən müqaviləli hərbi xidmətə keçidin yeni sisteminin tətbiqi təklif edilsə də, bu, heç nəyi dəyişməyəcək. Çünki vəziyyət olduqca pisdir.
Onun sözlərinə görə, istənilən qanunu çox gözəl yazmaq olar, amma əslində həmin qanunun nə dərəcədə işləyəcəyi, üstəlik, Ermənistana nə dərəcədə faydalı olacağı hələ sual altındadır. Asatryan qeyd edib ki, sözügedən qanun işləməyəcək: “Xidmət etdiyim müddətdə hələ Müdafiə Nazirliyi ilə müqavilə bağlayan elə bir hərbi qulluqçu görməmişəm ki, 2 ilini 2 il 1 gün, hətta daha çox, 5 il etsin. Hərbi qulluqçunun qavrayışı bir an öncə sistemdən çıxmaqdır. O, könüllü olaraq orduya gəlməyib, onu orduya gətiriblər. Ordu institutuna etibar yoxdur. Gördüyüm yeganə müsbət impuls hərbi təhsil proqramını rus dilindən Qərbə dəyişməkdir”. Qeyd edək ki, Ermənistan orduda müqaviləli hərbi xidmətə keçid etmək istəyir. Bunun üçün qanunvericiliyin dəyişdirilməsi nəzərdə tutulur. Bu məsələnin parlamentdə müzakirəsi zamanı müdafiə naziri Suren Papikyan maraqlı açıqamalar verərək, orduda vəziyyətin pis olmasını etiraf edən açıqlamalar verib: “Biz başa düşdük ki, bizim məktəb, şərti sovet məktəbi artıq hansısa müharibədə, döyüş meydanında həyat qabiliyyətli deyil. Bu faktdır, reallıqdır və biz bu faktı etiraf etməli və təbii ki, müvafiq qərarlar qəbul etməliyik. Bəli, biz hər şeyi etməliyik ki, əsgərimiz hazır olsun, müasir müharibənin nə olduğunu təsəvvür edək, müasir döyüş apara bilək. İndi nəyi və kimdən alacağıq, necə uyğunlaşacağıq, hansı hibrid vəziyyət alacağıq - bu zaman məsələsidir”. Papikyanın sözlərinə görə, müqavilə üzrə hərbi xidmətə cəlbediciliyi və marağı artırmaq məqsədilə Müdafiə Nazirliyi döyüş tapşırığını yerinə yetirən, planlaşdırma və ya nəzarət funksiyaları olan vəzifələri tutan zabit, gizir və sıravi hərbi qulluqçulara əlavə ödənişlərin müəyyən edilməsini təklif edir. Müdafiə naziri bildirir ki, bu xüsusda islahat üçün 3 illik müddət müəyyən edilib və bunun üçün hökumət 66 milyard dram (165 milyon dollardan çox) ayıracaq.
Nazir qeyd edib ki, bu gün hərbi xidmətdə olan adi müqaviləli hərbçi təxminən 150 min dram (376 dollar) maaş alır: “Sertifikatlaşdırmadan sonra o, artıq 216 min dram (542 dollar) ala biləcək. Və döyüş növbətçiliyi vəziyyətində müqaviləli əsgər 380.000 dram (954 dollar) maaş alacaq. O, xüsusi təyinatlılarda xidmət edərsə, 416 min dram (1045 dollar) alacaq. Bu statusa malik hərbi qulluqçuların maaşı azı iki dəfə artırılacaq. Və bu çox, çox ciddidir. Leytenantlar təhsilini başa vurduqdan sonra mənzil almaqla yanaşı, təxminən yarım milyon dram xalis maaş alacaqlar”. Suren Papikyan bildirib ki, müxtəlif rütbəli hərbçilərin attestasiyasını həyata keçirmək üçün üç müxtəlif komissiya yaradılacaq. Həm nəzəri, həm də praktiki biliklər yoxlanılacaq. Nazirin sözlərinə görə, nəzəri hissədə zabitin döyüş meydanında nə qədər bacarıqlı hərəkət etməyi, qarşıya qoyulan vəzifələrin həllini necə təsəvvür etdiyini anlamaq lazımdır. Praktiki hissədə isə müqavilə əsasında xidmət edən hərbi qulluqçuların fiziki və atəş hazırlığı yoxlanılacaq. Lakin Müdafiə Nazirliyinin bu islahatı ilə bağlı müxalifətin ciddi təlaşları var. “Şərəfim var” müxalifət fraksiyasından olan parlamentin müdafiə komissiyasının üzvü Tiqran Abramyan “Azatutyun” radiosuna müsahibəsində deyib ki, o, Silahlı Qüvvələrdə həvəsləndirici modeldən istifadənin tərəfdarıdır. Abrahamyan qeyd edib ki, sertifikatlaşdırma üçün hansı testlərdən istifadə ediləcəyi, hansı nəzarətin həyata keçiriləcəyi və əlavə haqların ədalətli bölüşdürülməsinin olub-olmayacağı hələlik bəlli deyil. Müxalifətçi deputat hərbçilərin 50 faizindən çoxunun attestasiyadan keçə biləcəyinə əmin deyil: “Nəticədə bəzilərinin maaşları artacaq, bəzilərinin isə aşağı qalacaq ki, bu da ciddi problemlər yarada bilər. Əgər bu mexanizmlər birdən-birə ədalətli prinsipləri təmin etməsə, bu, Silahlı Qüvvələrdə hazırda sosial vəziyyətlə bağlı mövcud olanlardan qat-qat böyük problemlər yaradacaq. Bu hakimiyyətin təşkilatçılıq, idarəçilik və digər keyfiyyətlərini nəzərə alsaq, təbii ki, bu mexanizmlərin ədalətli həyata keçirilməsi ilə bağlı məndə çoxlu suallar və şübhələr var”. Müdafiə nazirinin Ermənistanın hərbi məktəbinin döyüş meydanında dayanıqlı olmaması ilə bağlı fikirlərinə gəlincə, Abrahamyan qeyd edib ki, bu halda hərbi idarə rəisi köhnə modeldən imtina edərək hansı modelə üstünlük verəcəklərini deməli idi. Bundan əlavə, müdafiə komissiyasının müxalif üzvünün sözlərinə görə, 44 günlük müharibə nəticəsində erməni tərəfinin məğlubiyyətlərinin, insan və ərazi itkilərinin, eləcə də ondan sonrakı hərbi əməliyyatların səbəbi hökumətin təhlükəsizlik siyasətinin uğursuzluğundan qaynaqlanır: “Əsas məqamlar idarəetmə problemləridir. Ordu rəhbərliyi bu məsələdə uğursuzdur. Əsas istiqamətlərdə olan infrastrukturla bağlı böyük problemlər var. Və bu şərtlər altında biz məğlubiyyət seriyasından qaça bilmərik”.
Nahid SALAYEV
