Məlum olduğu kimi oktyabrın 31-də Soçidə Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev, Ermənistan baş naziri Nikol Paşinyan və Rusiya prezidenti Vladimir Putin birgə bəyanat imzalayıblar. Həmin bəyanatın bəndlərindən biri Azərbaycan və Ermənistan xalqaları arasında etimadın yüksəldilməsi üçün parlamentlər arasında təmasların başlanmasını özündə ehtiva edir.
Sözügedən bəyanatda bu xüsusda bildirilir: “Azərbaycan Respublikası ilə Ermənistan Respublikası arasında ictimaiyyətin, ekspert birliklərinin nümayəndələri və dini liderlər arasında Rusiyanın köməyi ilə dialoqu davam etdirmək üçün, həmçinin iki ölkənin xalqları arasında etimadı möhkəmlətmək məqsədilə üçtərəfli parlamentlərarası əlaqələrin cəlb edilməsi üçün müsbət ab-hava formalaşmasının vacibliyini vurğuladıq”.
Qeyd edilən müstəvidə erməni tərəfində artıq bir hərəkətlilik müşahidə olunur. Üçtərəfli bəyanatın müvafiq bəndini şərh edən hakim “Vətəndaş müqaviləsi” fraksiyasının katibi Artur Hovhannisyan bildirib ki, parlamentin danışıqlar proseslərinin iştirakçısına çevrilməsinin vaxtı çatıb. Bu arada xatırladaq ki, Rusiya
Federasiya Şurasının vitse-spikeri Konstantin Kosaçovun sözlərinə görə, onlar üçtərəfli parlamentlərarası təmaslara başlamaq üçün artıq məsləhətləşmələrə başlayıblar. İndi ermənistan dı bu xüsusda fəallaşıb. Lakin Hovhannisyan məsələyə dair vaxt və formatla bağlı ətraflı məlumat verə bilməyəcəyini deyib. Bununla belə, o, prosesin müsbət olduğunu qeyd edib. Erməni deputatın sözlərinə görə, təmas zonaları nə qədər çox olsa, bir o qədər sürətlə irəliləmək mümkün olacaq: “Əlbəttə, bunun effektivliyindən danışmaq hələ tezdir, amma fikrimizcə, proses nəticə verə bilər. Məsələ ətrafında hələ çox müzakirələr olacaq. Prosesin təşkilinin texniki, məzmun tərəfi ilə bağlı məsələlər var. Və bir daha qeyd etməliyəm ki, biz parlament idarəetmə forması olan ölkədə yaşadığımızı nəzərə alsaq, parlamentin xarici siyasətdə əhəmiyyəti, niyə olmasın?”. Bunun cəmiyyəti sülhə hazırlamaq məsələsi olmasına gəlincə, deputat bu suala belə cavab verib: “Hazırda hesab edirəm ki, bizim siyasətimiz bütün istiqamətlərdə sülhə aiddir və biz sülhdən danışanda təkcə bir-birimizi güllələməməkdən danışmırıq. Təbii ki, cəmiyyətlərin sülhə hazırlaşması üçün onilliklər lazımdır, lakin bir gün bu gerisayım başlamalıdır”. Ovannisyanın sözlərinə görə, bu razılaşma Rusiya tərəfinin vasitəçiliyi ilə əldə olunduğundan, ehtimal etmək olar ki, Rusiya bu təmasların moderatoru olacaq və İrəvan buna qarşı deyil. Deputat qeyd edir ki, İrəvan və Bakının ilin sonuna qədər sülh müqaviləsi imzalamağa hazır olduqları barədə bəyanatları qüvvədə qalır: “Biz açıq şəkildə bildirdik ki, ilin sonuna qədər sülh müqaviləsini imzalamağa hazırıq və bu, onun imzalanacağı və ya imzalanmayacağı demək deyil. Ermənistan sülh gündəmi kontekstində heç bir maneə yaratmayacaq”. “Sülh müqaviləsi imzalansa, parlamentə təqdim olunacaqmı?” sualına Ovannisyanın cavabı bu olub ki, hüquqi baxımdan müxtəlif formatlar var: “Lakin müqaviləs imzalansa, çox güman ki, parlamentə təqdim olunacaq”.
Deputatın sözlərinə görə, onlar parlamenlərin təmaslarında müxalifətin də iştirak etməsində maraqlıdırlar: “Ancaq onlar prosesə mənfi yöndə müdaxilə etsələr, onda iştirak etməmələri daha yaxşıdır”. Hovhannisyan müxalifət nümayəndələrinin prosesə necə müdaxilə edə biləcəyini açıqlamayıb. Belə bir vaxtda “RİA Novosti” agentliyi Rusiya Federasiya Şurasındakı mənbəyə istinadən məlumat yayıb ki,
Azərbaycan, Rusiya və Ermənistan paralamentləri arasında danışıqlar tezliklə baş tuta bilər. Parlamentin yuxarı palatasındakı mənbə bildirib.: “Federasiya Şurası gələn həftə Azərbaycan və Ermənistanla üçtərəfli parlamentlərarası dialoq aparmaq üçün danışıqlar qrupunun yaradılmasını müzakirə edəcək. Danışıqların özü də tezliklə baş tuta bilər, ola bilsin ki, elə noyabrda. Bundan əvvəl Rusiya, Azərbaycan və Ermənistan başçıları Rusiyanın vasitəçiliyi ilə dialoqun davam etdirilməsi üçün Bakı və İrəvan arasında müsbət atmosferin yaradılmasının vacibliyini qeyd edən birgə bəyanat imzalayıblar. Ölkələrin üçtərəfli parlamentlərarası əlaqələri də mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Üçtərəfli görüş “tezliklə baş tuta bilər”. Bunlar fonunda daha bir açıqlama Ermənistan Təhlükəsizlik Şurasının katibi Armen Qriqoryandan gəlib. O, MDB ölkələrinin Təhlükəsizlik Şuraları katiblərinin 10-cu iclasındakı çıxışında qeyd edib ki, Ermənistan Azərbaycandan keçən rabitə və kommunikasiya vasitələrindən, məsələn, malların daşınması məqsədilə istifadə etməkdə maraqlıdır. Qriqoryan vurğulayıb ki, İrəvan regionda kommunikasiyaların açılması məsələsinin real həllində maraqlıdır, eləcə də Ermənistan, Azərbaycan və Rusiya baş nazirlərinin müavinlərinin birgə sədrlik etdiyi üçtərəfli işçi qrupun fəaliyyətini dəstəkləyir: “Ermənistan Azərbaycanla münasibətləri normallaşdırmaq üçün səylər göstərir. Bu prosesdə MDB və BMT-nin fundamental sənədlərinə, eləcə də dövlətlərin bir-birinin ərazi bütövlüyünü və mövcud sərhədlərinin toxunulmazlığını tanıdığı 1991-ci il Alma-Ata Bəyannaməsinə mühüm rol verilir”.
Ramil QULİYEV
