Məlum olduğu kimi, Ermənistan baş naziri Nikol Paşinyan İranda səfərdə olub. İran prezidenti İbrahim Rəisi Paşinyanla Tehranda keçirilmiş danışıqlarının nəticələrinə həsr olunmuş brifinqdə deyib ki, ölkəsi kənar qüvvələrin bölgəyə gətirilməsinin əleyhinədir.
İbrahim Rəisi bıyan edib ki, kənar qüvvələrin bölgəyə gətirilməsi problem yaradacaq: “Qafqaz regionu İranın mədəni və sivilizasiya keçmişinin bir hissəsidir və biz bu regiona həssaslıqla yanaşırıq. Regionda təhlükəsizlik və sülhün bərqərar edilməsi İran İslam Respublikası üçün çox mühümdür. Danışıqların gedişində biz bu nəticəyə gəldik ki, regionun məsələləri və problemləri müstəsna olaraq region ölkələri nümayəndələrinin vasitəsilə həll edilməlidir. Regionda xarici qüvvələrin olması nəinki heç bir problemi həll etmir, əksinə onları daha da dərinləşdirir”.
Paşinyan isə öz növbəsində vacib hesab etdiyini bildirib ki, “iranlı partnyorlar Ermənistan-Azərbaycan, Ermənistan-Türkiyə münasibətləri və Dağlıq Qarabağ tənzimləməsi kontekstində baş verənlər barədə məlumatlı olmalıdırlar: “Biz regional təhlükəsizlik və sabitliyin təmin olunmasında İranın tutduğu prinsipial mövqeyi vurğulayır və qiymətləndiririk”.
Maraqlıdır ki, Ermənistan Rəisinin istəyindən tam fərqli yol tutur. Avropa Birliyini, Fransanı bölgəyə gətirir. Bu ziddiyyət İran-Ermənistan münasibətlərinin gələcıyinə necə təsir edəcək?
Müstəqil siyasətçi Bünyamin Qəmbərli “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, İranın son fəallıqları özbaşına baş vermir: “Həmin ölkənin aktivliyi və bölgəyə girməsi Rusiyanın icazəsi ilə baş tutur. Rusiyanın istəyi olmasa, İran belə davranışlar ortaya qoya bilməz. Rusiyanın belə bir icazəni verməsinin kökündə Azərbaycanın artıq Rusiyanın orbitindən çıxması, Ermənistanla bağlı olan məsələlərin həllində Avropa və ABŞ həll planlarını qəbul etməsi dayanır. Azərbaycan həmin planları ona görə optimal sayır ki, onlar bizim ərazi bütövlüyümüzü tamamilə qəbul edirlər. Qarabağla bağlı məsələləri bizim daxili işimiz sayırlar. Həm də Ermənistanla Azərbaycan arasındakı nizamlama prosesinin Rusiyanın inhisarında çıxmasına çalışırlar. Bütün bunlar Rusiyanı narazı salır. Ukraynadakı məsələrə görə, hərbi mövqeyi zəiflədiyindən bunu açıq deyə bilmir. Həm də əvvəlki təzyiqləri göstərə bilmir. Belə olan təqdirdə, həm də Qarabağdakı sülhməramlıların pozuculuq imkanları azalır. Bütün bunlara görə də , Rusiya İrana bölgədə fəal olmağa şərait yaradır. Yoxsa, Rusiya özünün təsir zonası elan etdiyi əraziyə İranın girməsi mümkün olmazdı. İranın Fransa və AB-nin bölgəyə gəlməsinə etirazı Rusiyanın mövqeyini gücləndirməyə xidmət edir. Burada Ermənistan-İran münasibətləri o qədər də önəmli deyil. İran anlayır ki, Rusiyanın bölgədəki məğlubiyyəti onun daxildən parçalanmasını gücləndirəcək. Bu gün İrana Rusiyadan başqa ciddi dəstək verən böyük güc yoxdur. Digəri Hindistandır ki, onun da bölgəyə təsiri çox zəifdir. İran Ermənistana dövlət kimi yox, öz məqsədlərinə çatmaq üçün bir vasitə olaraq baxır. İranın ən başlıca hədəfi Azərbaycandır. Çünki İran bilir ki, Azərbaycan gücləndikcə, onub parçalana biləcəyi an daha da yaxınlaşır. Hətta 1995-ci ildə belə İranın xarici işlər naziri Vilayəti həmin ölkənin şimalındakı Azərbaycan Ostanlarına sərməyə qayulmasının açıq şəkildə əleyhinə çıxıb. Bunu da belə əsaslandırıb ki, onsuz da, gec-tec onlar İrandan ayrılacaq”.
Təbiidir ki, Ermənistanın İranla düşmənçilik həddində olan gücləri bölgəyə yığması Tehranın marağına cavab vermir. Ermənistan hələ ki, bu istiqamətdə ciddi uğur əldə edə bilmədiyi üçün, İran öz mesajını bir qədər loyal formada çatdırır. Bir balaca hərəkətlənmə olan kimi, Ermənistanla münasibətləri tam başqa fazaya keçirəcək.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
