Soçidə keçirilən Azərbaycan, Ermənistan, Rusiya liderlərinin görüşündə nəqliyyat əlaqələrinin, kommunikasiyaların açılması, iqtisadi əlaqələrin bərpası və humanitar əlaqələrin inkişafı istiqamətində ümumi bəyanat qəbul olunub. Ermənistanın baş naziri sərhədlərin demarkasiya və delimitasiyayasına razılaşdırılıb.
Eyni zamanda, Rusiyanın vasitəçiliyi ilə Ermənistan Azərbaycan arasında münasibətlər bəyanat kimi qəbul olunub və hələki konkret olaraq bir sənəd imzalanmayıb. Buna baxmayaraq, Soçi görüşünü sülhə aparan yol kimi dəyərləndirənlərlə yanaşı, bunun əksini düşünənlər də az deyil. Soçi bəyanatı gözlədiyimiz kimi oldu. Çünki həmin formatda hər-hansı sülh müqaviləsi, ciddi bir sənədin imzalanması gözlənilmirdi. Sadəcə, dekabrın 15-də Avropa İttifaqının Prezidenti Şarl Mişelin sədrliyi ilə keçiriləcək görüşdən əvvəl Rusiyə önə keçib və belə bir bəyanatın razılaşması ilə nəticələnib.
Soçi görüşü öncəki Kreml və Moskva görüşləri kimi olmayacaqsa, bunu bizim üçün uğurlu hesab etmək olar. Bundan sonrakı siyasi prosesləri izləmək və atılacaq addımları görmək lazımdır. Çünki öncəki iki görüşdə də Soçidə əldə olunanlar məsələlərlə bağlı söz verilmişdi. Amma yerinə yetirilmədi. Soçi görüşündə ölkə Prezidentinin dediyi fikirlərdən və mətbuata verilən bəyanatlardan gəlinən nəticə budur ki, müəyyən mənada uğurlar əldə olunub və Azərbaycan tərəfi Soçi görüşündən məmnun qalıb.
Maraqlıdır, Soçi görüşü bu ilin sonuna kimi sülh sazişinin imzalanması hədəfinə çatmağı sürətləndirəcək, ya əksinə təsir edəcək?
Siyasi şərhçi Sahil Kərimli “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, o, məhz ilin sonunda sülh sazişinin imzalanmasına böyük ümidlə yanaşmır: “Son proseslər onu göstərir ki, ilin sonuna qədər sülh müqaviləsinin imzalanmasına dair gözləntilər çox aşağıdır. Mən hesab edirəm ki, baş verən proseslərin fonunda ilin sonuna kimi sülh müqaviləsi imzalanmasını iddia etək üçün elə bir əsas hələ nəzərə çarpmır. Məlumdur ki, bir neçə ay bundan əvvəl Azərbaycan və Ermənistan liderlərinin Avropa İttifaqı Şurasının rəhbərinin təşşəbbüsü ilə görüşləri olub. Həmin görüşlərində sülh müqaviləsinə yaxınlaşmaq istiqamətində hər hansı ümidlər var idi. Çünki, həmin görüşlərin nəticəsi olaraq səsləndirilən bəyənatlarda ilin sonun qədər sülh müqaviləsinin imzalanmaaının mümkünlüyü qeyd olunurdu. Amma, çox təəssüf ki, Ermənistanın baş naziri yenə də qeyri-konstruktiv mövqe nümayiş etdirərək, verdiyi sözlərdən boyun qaçırdı. O, Rusiyaya, İrana üz tutaraq hər - hansı bir divident əldə etmək istəyir. Həmin dövlətlərdən dəstək alaraq, masada öz mövqeyini gücləndirməyə çalışır. Ermənistan yenə də, düzgün hesablaya bilmir ki, Azərbaycan qalib tərəfdir. Masada şərtləri Azərbaycanın qətiyyətli, güclü iradəyə malik olan Prezidenti İlham Əliyev diqtə edir. Ermənistanın hansı mövqe tutmasından asılı olmayaraq, Azərbaycan qarşısına qoyduğu hədəfə indiyə kimi necə çatıbsa, bundan sonra da elə olacaq. Yəni, Soçi görüşlərinin əhəmiyyəti, sülh danışıqları proseslərində müəyyən irəliləyişlərin əldə olunmasını şərtləndirə bilər. Ancaq həmin nəticələr kağız üzərində qalır. Erməmistan rəhbəri əməldə tam başqa addımlar atır. Paşinyanın Soçidən dərhal sonra Zəngəzur dəhlizinin açılmasına açıq təhdid yaradan İrana üz tutması dekabrda sülh sazişinın imzalanacağına olan ümidləri azaldır. Əslində, bu saziş bizdən çox Ermənistana lazımdır. Bunu yaxşı anlamadıqları üçün, problemlərin içində çabalamağa davam edəcəklər. “Dəmir yumruq” isə hər zaman öz yerindədir”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
