Qərb və Rusiya arasında qarşıdurmanın Ukraynadan sonra növbəti məkanının Cənubi Qafqaz, daha doğrusu, Ermənistan ola biləcəyi ehtimalları artıq reallığa çevrilir. Bu xüsusda artıq Ermənistanın ənənəvi müttəfiqləri olan Rusiya və İrandan konkret xəbərdarlıqlar edilir.
Məsələnun bu tərəfinə nəzər salan Ermənistanın müdafiə nazirinin müavini Artak Zakaryan qeyd edir ki, Ermənistana yaxınlaşmaq istəyən İran da olduqca narahatdır: “İran görür ki, Ermənistanın əcnəbi səlahiyyətliləri bütün tərəflərin maraqlarını qarışdırıblar, nəticədə regionda yeni müharibənin qazanı qaynamaqdadır”. O qeyd edib ki, üstəlik, bu müharibə bu dəfə bütün xarici gücləri cəlb edə bilər: “İranın xarici işlər naziri Hüseyn Əmir Abdullahianın “tvit”ində kifayət qədər maraqlı nüans var. “Cənab Paşinyanla Ermənistanda Cənubi Qafqazın təhlükəsizliyi, Azərbaycan Respublikası ilə Ermənistan arasında sərhədin demarkasiyası, xarici qüvvələrin müdaxilə etməməsi ilə bağlı mühüm görüşüm oldu”. Hesab edirəm ki, bu yazıda əsas sözlər “...xarici qüvvələrin müdaxilə etməməsi ilə bağlı” ifadəsidir. İranın Cənubi Qafqaza müxtəlif və ziddiyyətli xarici maraqların cəlb edilməsindən narahatlığını rəsmi şəkildə ifadə etməsi kifayət qədər geniş fikirdir. Ermənistan hakimiyyəti bu məsələdə mənfi rol oynayıb, xüsusən də müxtəlif tərəflər bir-birinə zidd olan vədlər verib, onlardan hər biri təhdidlərlə doludur. İran görür ki, Ermənistanın əcnəbi səlahiyyətliləri bütün tərəflərin maraqlarını qarışdırıblar, nəticədə regionda yeni müharibənin qazanı qaynamaqdadır. Üstəlik, bu müharibə bu dəfə bütün xarici gücləri cəlb edə bilər. Rusiyanın Ukrayna ilə bağlı hərbi-siyasi yükünü nəzərə alan İran Ermənistanın kapitulyantlarının zəif siyasətinin yaratdığı yeni regional fəlakətin qarşısını müstəqil şəkildə almağa çalışır ki, bu İran üçün də təhlükədir. Üstəlik, hərbi təlimlərin miqyasına və istiqamətlərinə görə İranın mövqeyi daha ciddidir”. İranla yanaşı, Rusiya da Ermənistanın geosiyasi oyunlarından ciddi əndişə duyur. Rusiya Xarici İşlər Nazirlyinin sözçüsü Mariya Zaxarova açıq mətnlə vurğulayır ki, Moskva Cənubi Qafqazda baş verən tendensiyalardan narahat olmaya bilməz. O bildirib ki, Qərb açıq şəkildə Ukraynada iistifadə edilən qarşıdurma sxemlərini Cənubi Qafqaza ötürməyə çalışır: “Biz qardaş Ermənistanın görünməmiş xarici təzyiqlərə məruz qaldığını görürük. Ölkələrimiz və xalqlarımız arasında çoxəsrlik əlaqələrə xələl gətirmək məqsədilə Rusiyanın regiondakı siyasətini gözdən salmaq üçün addımlar atılır. Vaşinqton və Brüsselin göstərişi ilə fəaliyyət göstərən çoxsaylı fondlar, QHT-lər və media cəmiyyətdə anti-Rusiya əhval-ruhiyyəsi oyatmaq üçün səylərini ikiqat artırır. Biz əminik ki, xarici qüvvələrin Moskva ilə İrəvan arasında mübahisə yaratma cəhdləri uğurlu olmayacaq”. Zaxarova Ermənistanla strateji müttəfiqliyi və çoxşaxəli əməkdaşlığı gücləndirmək əzmində olduqlarını bildirərək, hərbi-siyasi və hərbi-texniki istiqamətlərdə dialoqun inkişaf etdiyini, iqtisadi-ticari əlaqələrin genişləndiyini, Rusiyanın iri şirkətlərinin Ermənistana daha çox yatırım qoymağa hazır olduğunu xatırladıb. Eyni zamanda, Rusiyanın rəhbərlik etdiyi Avrasiya İqtisadi İttifaqının İrəvana ciddi fayda gətirdiyini vurğulamağı da lazım bilib.
Rusiya XİN rəsmisi deyib ki, Qərbin qeyri-ənənəvi və həyasız yanaşmasını Ermənistan-Azərbaycan münasibətlərinin normallaşması ilə bağlı da müşahidə etmək olar: “Nə regional spesifiklik, nə də problemin xüsusi həssaslığı nəzərə alınır. Vaşinqton və Brüsselin əsl məqsədləri heç də kompromis və balanslaşdırılmış həll yollarının inkişafı deyil, özünü reklam etmək və Rusiyanı Cənubi Qafqazdan sıxışdırmaqdır”. Zaxarova Ermənistana Avropa İttifaqı missiyasının gəlməsinə də reaksiya verib və İrəvana belə mesaj göndərib: “Avropa İttifaqı, ATƏT, Fransa adı altında Qərb emissarlarının Ermənistana səfərlərinin sayı daha da artıb. Region əhalisinin maraqlarını nəzərə almayan tələsik uydurulmuş təşəbbüslər irəli sürülür. Bu, Rusiya, Azərbaycan və Ermənistan liderləri arasında 10 noyabr 2020-ci il tarixli bəyanat əsasında çətin şəraitdə əldə edilmiş balansın pozulmasıdır. Paralel olaraq Moskvanın, guya Ermənistan qarşısında təhlükəsizlik öhdəliklərini yerinə yetirməməsi ilə bağlı əsassız ittihamlar yayılır. Bu xüsusda xatırlatmaq istərdik ki, məhz bizim ölkə 2020-ci ilin noyabrında müharibəni dayandırdı, regiona sülh və sabitlik gətirən sülhməramlılar göndərdi və bugünə kimi Bakı ilə İrəvan arasında silahlı insidentlərin həllinə əhəmiyyətli töhfələr verir. Xarici qüvvələrin Rusiya sülhməramlı kontingentinin çıxarılmasına nail olmaq cəhdləri məhz Cənubi Qafqazda sabitliyi pozmağa yönəlib. Biz bütün səviyyələrdə Azərbaycan və Ermənistan arasında münasibətlərin hərtərəfli normallaşdırılması, o cümlədən nəqliyyat kommunikasiyalarının açılması, sərhədin delimitasiyası, sülh müqaviləsinin razılaşdırılması, humanitar problemlərin həlli, ictimai dialoqun yaradılması naminə işləməyə davam edirik. Rusiya prezidenti Vladimir Putin Azərbaycan prezidenti İlham Əliyevi və Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyanı Rusiyaya növbəti üçtərəfli sammitə dəvət edib, burada üçtərəfli və ikitərəfli məsələlərin bütün spektrinin müzakirəsi planlaşdırılır”. Qeyd edək ki, indiyə qədər beynəlxalq ictimaiyyət Cənubi Qafqaz regionunu “Rusiyanın təsir dairəsi” hesab edirdi. Ona görə maksimum tərəflər arasında balansı qorumağa çalışırdı. Bu yanaşma, hətta 2020-ci il müharibəsindən, Rusiya qoşunlarının Qarabağa daxil olmasından və ATƏT-in Minsk Qrupunun de-fakto ləğvindən sonra da pozulmayıb. Amma Ukrayna müharibəsi, Ermənistanın Rusiyaya qarşı genişlənən fəaliyyəti vəziyyəti dəyişib. Ermənistan, faktiki olaraq, Qərb və Rusiya arasında çəkişmə məkanına çevrilir.
Samirə SƏFƏROVA
