Ermənistanda Rusiyaya münasibətdə olduqca maraqlı vəziyyət müşahidə edilməkdədir. Əsas diqqət çəkən məqam burada anti-Rusiya əhval-ruhiyyəsinin artması fonunda Moskvanın şantaj edilməsinə göstərilən cəhdlərdir. Özü də bu şantajı hakimiyyət nümayəndələri həyata keçirir.
Məsələn, Ermənistan parlamenti müdafiə komissiyası sədrinin müavini Armen Xaçatryan bildirir ki, KTMT Nizmnaməsinin 4-cü maddəsinə görə, təşkilat İrəvana hərbi dəstək verməlidir. Əks halda Ermənistan özünə başqa təhlükəsizlik təminatçısı axtarmalı olacaq. Hesab edilir ki, əslində bu, hakimiyyət təmsilçilərinin də Qərb qüvvələrini Ermənistana gətirmək prosesini başlatmasının təzahürüdür. Çünki erməni hakimiyyəti bilir ki, KTMT-dən istədiyini ala bilməyəcək. O səbəbdən təşkilat və Rusiya şantaj edilir, əvəzində Qərbin regiona gəlişinə hazırlıq görülür.
Erməni siyasi analitik Samvel Aqanesyan bunları təsadüf hesab etmir. O qeyd edir ki, Nikol Paşinyan iqtidarı üzünü Qərbə tutub: “Artıq Rusiya keçmiş olur. Ermənistanda “Moskva”, “Kreml” qışqıranlar azalıb. Hamı anlayır ki, Rusiya çökür və özü ilə birlikdə Belarusu və Ermənistanı da batıracaq. Bir müddət sonra Rusiya özü Ermənistandan ordusunu çıxaracaq. 102-ci baza da gedəcək, sərhədlərimizi qoruyan silahlı qüvvələri də. Bəs sual yaranır, ruslar getsə, Ermənistanın sərhədlərini kim qoruyacaq? Əslində, guya rus ordusu bizim sərhədləri qoruyurdu ki? Onların işi sərhəd pozucularını tutmaqdan ibarət idi, vəssalam. Bizim artıq yeni imkanlarımız var – Hindistan və yaxud İran. İnanın mənə ki, İrəvan sorğu göndərsə, Tehran Ermənistan sərhədlərini qorumağa razı olar, çünki bu, onların da planlarına uyğun olacaq”. Başqa ölkələrin silahlı qüvvələrinin Ermənistana gəlişini təmin etmək üçün erməni tərəfi yenə cəfəng uydurmalar irəli sürür. Məsələn, Ermənistan parlamenti müdafiə komissiyası sədrinin müavini Armen Xaçatryan bildirir ki, Azərbaycan hərbi hərəkətləri ilə Ermənistanın Zəngəzur vilayəti üzərində nəzarətini qurmaq istəyir. O iddia edib ki, Naxçıvanda Türkiyə birləşmələrinin hesabına Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin kontingenti arta bilər:
“Azərbaycan Ermənistanın suveren ərazisinə iddialarını açıq şəkildə bildirir və ölkənin cənubundakı Zəngəzur vilayətində nəzarəti ələ almaq məqsədilə fəal hərbi hərəkətləri davam etdirməyə hazırdır. Bu, Azərbaycana Naxçıvan Muxtar Respublikası və onun vasitəsilə Türkiyə arasında əlaqə yaratmaq imkanı verə və o, bunun nəticəsində Dağlıq Qarabağın təcrid olunmuş ərazisi üzərində tam nəzarətə malik ola bilər. Biz Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin döyüş potensialının Türkiyə birliklərinin hesabına artmasını istisna etmirik...” Halbuki, bu qeyd edilənlər tamamilə cəfəngiyatdır. İlk növbədə o baxımdan ki, Azərbaycanın Ermənistan ərazisində gözü yoxdur. Azərbaycan qarşılıqlı şəkildə ərazi bütövlüyünün tanınması ilə Ermənistanla sülh müqaviləsi imzalamağa hazırdır. Sadəcə, İrəvan özü bu prosesi uzadır. İkinci bir tərəfdən, Azərbaycan ordusu yetərli saydadır və Türkiyə ordu bölmələrinin ölkəmizə gəlməsindən ümumiyyətlə söhbət gedə bilməz. Sadəcə, indi belə cəfəng fikirlər Ermənistana Rusiya və KTMT-ni günahkar çıxarıb, ölkəyə Qərb hərbi kontingentinin gəlişini təmin etmək üçün lazımdır. Elə Xaçatryan da Azərbaycanın guya Ermənistanın suveren ərazisinə daxil olduğu bir vaxtda KTMT-nin susqunluğunu və hərəkətsizliyini sərt tənqid edib və təşkilatın niyə heç bir hərbi addım atmamasının və hətta Ermənistana humanitar yardım göstərməməsinin səbəbini soruşub: “Niyə Ermənistana hərbi yardım göstərilməsinin istisna olunmasına dair qərar çıxarılıb? Nə üçün müttəfiq ölkəyə qarşı təcavüzə və onun ərazisinin işğal olunmasına heç olmasa bəyanatlar səviyyəsində reaksiya yoxdur? Nə üçün Ermənistanın suveren ərazisi “mübahisəli ərazi” adlandırılır?..”
Xaçatryan əlavə edib ki, bəzi KTMT müttəfiqləri Azərbaycanı dəstəkləyir. Onun sözlərinə görə, bu, Ermənistan cəmiyyətinin əhəmiyyətli hissəsinin oktyabrın 24-də İrəvanın mərkəzində etiraz aksiyası keçirməsinə səbəb olub. Ermənistan parlamenti müdafiə komissiyası sədrinin müavini xatırladıb ki, KTMT müqaviləsinin 4-cü bəndinə əsasən, blokun bir üzvünə qarşı təcavüz bütün üzvlərə qarşı təcavüz sayılır və onlar indiki halda Ermənistana dəstək verməlidirlər. “Azatutyun” radiosu yazır ki, rəsmi İrəvan KTMT üzvlərinin Azərbaycanın Ermənistana müdaxilə ilə təcavüz törətdiyini bəyan etmələrini son dərəcə mühüm hesab edir: “Bu kontekstdə Ermənistan dövləti müttəfiqlərinin vəziyyətin siyasi qiymətləndirilməsi ilə çıxış etməsi çox mühümdür. İlk növbədə başa düşmək lazımdır ki, təşkilat bu situasiyanı, yəni Ermənistana qarşı təcavüzü və onun suveren ərazisinə müdaxiləni tanıyırmı?”. Halbuki, Ermənistanın KTMT iddiaları tamam əsassızdır. Belə ki, Avropa İttifaqı müşahidəçilərinin Ermənistan-Azərbaycan sərhədi boyunca yerləşdiriləcəyi məlum olandan sonra Rusiyanın xarici işlər naziri Sergey Lavrov buna reaksiya vermişdi. O demişdi ki, Moskva artıq bir aydır KTMT-nin müşahidə missiyasının Azərbaycan-Ermənistan sərhədinə göndərilməsinə dair təklifi irəli sürüb və indi tələb olunan yeganə məqam KTMT Şurasının müvafiq qərarıdır. Lavrov xatırladıb ki, KTMT-nin sədr ölkəsi kimi sözügedən iclası Ermənistan çağırmalıdır. Amma indiyə kimi Ermənistan bunu etmir. “Azatutyun”un “belə bir təklif olubmu və olubsa, niyə tədbir görülməyib” sualının cavabında Ermənistan XİN bildirib: “KTMT-nin ilkin müşahidə və ya fakttoplama missiyasının əməkdaşları artıq hesabat hazırlayıblar. Hesabat bütün üzv ölkələrə verilib. Katiblik də hesabatın əsasında qərar layihəsini yayıb. Eyni zamanda bildiririk ki, şifahi müzakirələr yolu ilə müəyyən etməyə cəhd göstərilir ki, KTMT şurasının müşahidə missiyası göndərilməsi məsələsini də müzakirə edəcək iclası nə vaxt çağırıla bilər. Hazırda bu barədə dəqiq qərar yoxdur, müzakirələr gedir. Şuranın iclası olmalıdır”. “Azatutyun” radiosu yazır ki, əslində, Ermənistan və Azərbaycan arasında sərhəd dəqiq müəyyən edilməyib. Bu fonda Cermuk sakini Şirak Buniatyanın sözlərinə görə, şəhərdən bir qədər aralıda, dağın zirvəsində yerləşən azərbaycanlılar ümumiyyətlə mühasirəyə alınmayıb. Çünki onların Ermənistan ərazisində olmasını sübut etmək mümkün deyil: “Bu gün fərqli bir reallıq var. Cermukdan Arpa dərəsi ilə dırmaşsan, orada yerləşən təpələrin birindədirlər. Daim aktiv hərəkətdədirlər, 13-14 sentyabrda hara gəldilər, mövqe dəyişikliyi olmayıb, hələ də orda qalırlar, konkret rəqəm deyə bilmərəm, hər halda Cermukdan bir az yuxarı qalxanda, oturduqları və aktiv mühəndislik işlərinin artıq başa çatdırıldığı təpələrdən birini görə bilirsən, Bu müddət ərzində biz yük maşınlarının bəzi panelləri necə gətirdiyini gördük, düşünürük ki, hətta orada beton işləri aparılıb, kran gördük, müxtəlif ağır texnika gördük”.
Nahid SALAYEV
