Avropa İttifaqı mülki missiyasının Ermənistana gəlişinə Rusiyadan sonra nəhayət İran da rəsmi şəkildə narazılığını bildirib. Çünki İran bu missiyanın ona qarşı iş aparacağından ciddi narahatdır. Məlumata görə, missiyanın tərkibində mülki geyimdə olan hərbçilər də var. Onların regiona gəlişinə səbəbkar isə Ermənistandır.
İndi ermənilər özləri etiraf edir ki, baş verənlərə görə İrəvanı ciddi problemlər gözləyir. Erməni ekspert Stepan Danielyan bu xüsusda vurğulayır: “Çoxları vacib və təhlükəli bir məsələni anlamır, Cənubi Qafqazın 3 ölkəsindən biri regiona 4-cü güc mərkəzini gətirsə, ona eyni zamanda 3 böyük qonşu ölkə - Rusiya, Türkiyə və İran tərəfindən düşmən kimi baxılacaq. Çoxları anlamır ki, Cənubi Qafqazda sülh yalnız İran, Rusiya və Türkiyə arasında güc balansı və qarşılıqlı maraqlar olduqda mümkündür. Həm də başa düşmürlər ki, regiona 4-cü ölkə daxil olarsa, güc balansı pozulacaq və müharibənin genişlənməsi ehtimalı yaranacaq”. Danielyan əlavə edib ki, vaxtilə bu siyasi xəttə görə Gürcüstan cəzalandırılıb: “İndi Ermənistanın siyasi hakimiyyəti belə bir eksperiment aparır. Bunun sonu pis ola bilər. Ümid edirəm ki, İranın xarici işlər naziri İrəvanda bir daha buna aydınlıq gətirdi”. Qeyd edək ki, İranın xarici işlər naziri Hüseyn Əmir Abdullahian erməni həmkarı Ararat Mirzoyanla birgə mətbuat konfransı zamanı bu məsələyə toxunub. O qeyd edib ki, İran tərəfi istər Ermənistan ərazisində, istərsə də Azərbaycan ərazisində xarici nümayəndələrin regionda olmasının əleyhinədir. O, İran üçün region hökumətlərinin daxili fəaliyyətinin vacib olduğunu qeyd edib. Bu baxımdan “3+3” platformasını (Azərbaycan, Gürcüstan, Ermənistan və Türkiyə, Rusiya, İran) dəstəklədiklərini qeyd edib: “3+3 platforması kimi regionda daxili nümayəndələrin fəaliyyəti bizim üçün çox vacibdir”. Erməni ekspert, türkoloq Tiran Lokmaqezyan bunları təsadüf hesab etmir: “İrana qarşı bu gün baş verənlərdə bizim də günahımız var. Buna görə də iranlılar bizə satqın kimi baxır. Lokmaqezyan buna misal kimi Ermənistanın öz ərazisinə Avropa qüvvələrini daxil etməsini göstərib. O, həmçinin, açıq şəkildə işarə edib ki, Zəngəzur dəhlizinin açılmasına qarşı yeganə qüvvə İrandır: “ İran Zəngəzur yolunun qarşısını hərbi yolla almağa çalışsa, İrana qarşı müharibə başlayacaq. Və bu müharibə Zəngəzurda olacaq. İrana qarşı addımlar Zəngəzurdan kənarda olarsa, biz müharibədən qaçacağıq”. Erməni jurnalist Nairi Hoxikyan isə qeyd edir ki, İrandan başqa Rusiya da Avropa qüvvələrinə görə Ermənistana çox qəzəblidir: “Reallıqda hər şey ictimaiyyətin təsəvvür etdiyindən qat-qat çətin vəziyyətdə olduğundan, bəzi reallıqlar və bəzi fikirlər barədə açıq danışmalıyam”. Onun sözlərinə görə, insanlar reallığın mahiyyətini bilmir və aydın təbliğat texnologiyalarından istifadə edərək nəşrlərdən özləri üçün nəticə çıxarırlar: “Əslində biz həftələr ərzində təkcə bütün Qarabağı yox, Zəngəzuru, Göyçənin, Dərələyəzin və Tavusun yarısını da itirə bilərik. Bütün reallıq sizi maraqlandırırsa, daha ətraflı məlumat verim. İnsanlar ümumiyyətlə bəyəndikləri məlumatlara inanırlar. Bunu sosial şəbəkələrdə milyonlarla baxışla dolu zibillər də sübut edir. Guya Nikol Ərdoğanı diz çökdürüb, yoxsa Türkiyə tezliklə bütün “Qərbi Ermənistan”ı bizə qaytaracaq. 10 noyabr 2020-ci ildə bir neçə “ağıllı” qohumum məni inandırırdı ki, Paşinyanın xəyanətindən üzülmə, tezliklə Qarabağın əvəzinə Naxçıvanı və Ağrı dağını alacağıq. Rusiyanı söyən, Ermənistanın gələcəyini Qərblə bağlayan şəxslərin sayı günü-gündən artır. Aydın məsələdir ki, ruslar təbliğatda yaxşı deyillər və ABŞ bütün təbliğat aparatını burada yerləşdirib. Həmin təbliğatın təsiri altında çoxları məni, məsələn, rusiyapərəst və ya ruslara işləyən hesab edir. Hər halda cavab vermirəm, çünki indi mənim ölkəmin varlığı məsələsi o adamların fikrindən daha önəmlidir. Əslində bizim region heç vaxt Rusiya orbitindən çıxa bilməz. Ruslar Ukraynaya olduğu kimi, bizə də eyni aqibəti yaşadacaqlar. İnsanlar başa düşə bilmirlər ki, Rusiya Ukraynanı və ya bizim regionu tərk etsə, bir neçə ildən sonra həmin Rusiyanın parçalanması başlayacaq. Rusiya və ABŞ Ermənistanı parçalayacaq, biz heç kimə lazım deyilik”.
Ermənistanın keçmiş iqtisadiyyat naziri Karen Çşmarityan da bədbinlər sırasındadır. “Niyə Rusiya səfirliyi, hərbi bazası qarşısında etiraz aksiyaları təşkil edirlər və ya davamlı olaraq KTMT-dən şikayət edirlər, Rusiyaya bağırırlar?”. Onun sözlərinə görə, ölkəni məhv etmək üçün daha qısa yol var: “Qazprom Ermənistan”ın qarşısında etiraz aksiyası təşkil edirlər, onların qazından imtina edirlər və bəyan edirlər: “Biz 165 dollara ucuz qaz (istehlakçı üçün 1 kubmetr – 143,7 dram) yox, Avropadakı kimi 1600-2600 dollarlıq Norveç qazı (istehlakçı üçün 1 kubmetr – 1300-2300 dram) istəyirik.... Bundan sonra qaz təchizatı dayandırılır, Ermənistan atom elektrik stansiyası üçün nüvə yanacağının tədarükü də dayanır, atom elektrik stansiyası, istilik elektrik stansiyaları, bütün fabriklər fəaliyyətini dayandırır, təbii olaraq su da dayanır, çünki işıq yoxdursa, su da yoxdur. Nə qaz, nə işıq, nə su, nə iş, nə yemək, nə pul, nə də erməni xalqının başının üstündən asılmış yük bizə lazımdır. İrəvan küçələrində, banklarda, nikah ofislərində Rusiyadan gələn on minlərlə qaçaq... “Qazprom Ermənistan” ofisindən sonra İran səfirliyi qarşısında etiraz aksiyasına gedə bilərsiniz ki, sağ qalmaq üçün son sönük ümid də yox olsun. Və bu qədər... Qalanı isə ənənəvi türk “texnikası” məsələsidir. 2018-ci ilin bütün məqsədləri reallaşacaq”. Çşmarityan qeyd edib ki, Avropa missiyasının regiona gəlişi ilə bütün bu proseslərə start verilib. Burada onu da vurğulamaq lazım gəlir ki, hazırda Ermənistanla Azərbaycan arasında mövcud olan problemlərin həlli məsələsində Fransanın həddən artıq fəallığı müşahidə olunur. Açıq ermənipərəst siyasət yürüdən Fransa prezidenti Emmanuel Makronun bu prosesi öz nəzarətinə götürmək cəhdləri açıq-aydın görünür. Böyük ehtimalla, Fransa Ermənistana göndərilən missiya vasitəsilə öz ermənipərəst niyyətlərini reallaşdırmağa, belə demək mümkünsə, “suyu bulandırmağa” çalışacaq. Bu da region ölkələri, o cümlədən Rusiya və İranın maraqlarına qarşıdır. Təsadüfi deyil ki, 44 günlük savaşdan sonra İran rəsmiləri dəfələrlə “qırmızı cizgi”lər çəkməyə başladılar. Belə bəyanatlardan birində göstərilirdi ki, İran Qərbin Cənubi Qafqaza gəlməsini istəmir. Moskva isə çoxdan Qərbin regiondakı mövcudluğunu qəbul etmir. Bu mənada, Ermənistan Qərbin regiona gəlişini davam etdirsə, mütləq daha ağır cəzalanacaq.
Samirə SƏFƏROVA
