Son dövrlərdə Ermənistanın Azərbaycana qarşı yeni iftira kampaniyasının əhəmiyyətli dərəcədə artması müşahidə edilir. Qarşı tərəf iddia edir ki, guya mövqeləri Azərbaycan ordusunun bölmələri tərəfindən atəşə tutulub. Halbuki, son günlərdə Avropa İttifaqı mülki missiyasının regiona gəlişi fonunda atəşkəs ermənilər tərəfindən intensiv pozulur.
Azərbaycanın Müdafiə Nazirliyinin məlumatına əsasən, oktyabrın 18-i saat 18:40-dan oktyabrın 19-u saat 01:45-dək Ermənistan silahlı qüvvələrinin bölmələri Basarkeçər rayonunun Qaraiman, Pəmbək və Günəşli yaşayış məntəqələri istiqamətlərində yerləşən mövqelərindən Azərbaycan ordusunun Daşkəsən rayonunun Təzəkənd və Astaf, Gədəbəy rayonunun Daryurd yaşayış məntəqələri istiqamətlərində yerləşən mövqelərini atıcı silahlardan istifadə etməklə fasilələrlə atəşə tutub. Ordumuzun qeyd olunan istiqamətlərdə yerləşən bölmələri tərəfindən adekvat cavab tədbirləri görülüb. Bunlar fonunda, Ermənistan Müdafiə Nazirliyinin məlumatına görə, guya Sotk-Kutakan ərazisində azərbaycanlılar əvvəlcə öz mövqelərini, daha sonra isə erməniləri atəşə tutublar. Azərbaycanın Müdafiə Nazirliyi bunu də təkzib edib. Nazirlik qeyd edir ki, Azərbaycan ordusunun bölmələrinin guya əvvəlcə bir-birinə, daha sonra isə qarşı tərəfin mövqeləri istiqamətində atəş açması ilə bağlı Ermənistan müdafiə nazirliyinin yaydığı məlumat yalandır. Maraqlıdır ki, ermənilərin atəşkəs oyunu daha çox sərhədyanı zonada yaşayan erməni ailələrinə zərər vurur. Məsələn, Ermənistan ordusunun təxribatları, Azərbaycanın cavab tədbirləri görməsi nəticəsində artıq Sotk kəndində qalan ailələr də buranı tərk etməyi düşünür. Sotk sakini Hakob Avetyan “Azatutyun” radiosuna bildirir ki, ötən ay sərhəddə baş verən toqquşmalardan sonra onsuz da sakinlərin böyük hissəsi buranı tərk edib: “Kəndlilərin 70 faizi müvəqqəti olaraq başqa yaşayış məntəqələrinə köçüb. İnsanlar genişmiqyaslı döyüşlərin yenidən başlaya biləcəyindən narahatdır. Gündəlik hal alan top atəşləri bu qorxuları daha da artırır. Atışmaya görə kəndi tərk etmək istəyənlər var və əslində, təhlükə çox böyükdür. Sentyabrın 13-də baş verənlərin bir daha təkrar olunmayacağına hansı zəmanətimiz var? Atəş səsləri əsasən gecə saatlarında eşidilir. Gündüz də olur. Sərhəd o qədər yaxındır ki, insanlar hətta atəş səsləri ilə oyanır”. Hadisələrin inkişaf axarı isə Ermənistan üzündən proseslərin daha təhlükəli məcraya qədəm qoyacağını göstərir. Belə ki, Ermənistan tərəfi Vardenis istiqamətində əlavə qüvvələr - piyada və artilleriya toplayır. Ekspertlər diqqəti ona yönəldir ki, son günlər İrəvan Bakını, demək olar ki, hər gün mövqeləri atəşə tutmaqda ittiham edir. Sentyabr toqquşmalarından əvvəl də vəziyyət eyni idi. Amma məhz həmin vaxt erməni tərəfi genişmiqyaslı təxribat törətdi. İndi maraq doğuran odur ki, Ermənistan-Azərbaycan sərhədində Avropa İttifaqı müşahidəçilərinin tam yerləşdirilməsinə qədər yeni toqquşmalar mümkündürmü?
Ermənistan parlamentinin müdafiə və təhlükəsizlik komissiyasının sədri Andranik Köçəryan “Azatutyun” radiosuna bildirib ki, belə hal ola bilər. O etiraf edir ki, bu hallar Ermənistanın xeyrinə deyil: “Regionda silah balansı pozulub və Ermənistanın lehinə deyil”. Rusiyanın Siyasi Araşdırmalar İnstitutunun direktoru Sergey Markov isə bildirir ki, erməni tərəfi atəşkəsi pozmaqdansa, Cənubi Qafqazdakı yeni reallıqlarla barışıb müvafiq addımlar atsa daha yaxşı olar: “Ermənistan rəhbərliyinin ümid etdiyi mühüm variant odur ki, Qarabağda erməni maraqları üçün başqaları mübarizə aparmalıdır. Onlar, təbii ki, Rusiyanın Ermənistan üçün döyüşəcəyini gözləyirdilər, çünki Ermənistan KTMT və Avrasiya İqtisadi İttifaqının üzvüdür. Əslində, Ermənistan bu təşkilatlara ona görə qoşulub ki, Rusiya Qarabağ münaqişəsində onun tərəfində olsun. Amma Rusiya Ermənistan üçün döyüşməkdən imtina edib, açıq-aşkar neytral mövqe tutur. İndi Rusiyanın mövqeyi Ermənistan rəhbərliyində elə nifrətə səbəb olur ki, onlar Rusiyanı daim Azərbaycanyönümlü mövqedə ittiham edir. Ermənistanın Fransa prezidenti Emmanuel Makron kimi müttəfiqləri də Rusiyanı Azərbaycanyönümlü olmaqda ittiham edirlər. Əslində isə Rusiyanın mövqeyi neytral və ədalətlidir”. Markovun fikrincə, Ermənistanın tapmağa çalışdığı ikinci variant ondan ibarətdir ki, Fransa Qarabağa əvvəlcə öz müşahidəçilərini, sonra isə hərbçilərini göndərəcək: “Bir tərəfdən Fransa Ermənistanı mümkün qədər dəstəkləyir, digər tərəfdən isə, fikrimcə, Ermənistan rəhbərliyi və cəmiyyəti hesab edir ki, fransızlar öz əsgərlərini Qarabağda Azərbaycan ordusuna qarşı erməni maraqları üçün döyüşə göndərməyəcəklər. Bir sözlə, fransızlar diplomatik danışıqlarda Ermənistanın tərəfini tutmağa çalışacaqlar. Bu fikir Ermənistanın üzərində ağır kölgə kimi asılıb”. Rusiyalı politoloq qeyd edir ki, Ermənistanın istifadə etməyə çalışdığı daha bir variant Qarabağın erməni icmasına, demək olar ki, müstəqilliyə bərabər yüksək muxtariyyət əldə etməkdir: “Amma bu mümkün deyil, Azərbaycan Qarabağın erməni icmasına hər hansı ayrıca status vermək istəmir. Azərbaycan təkid edir ki, ölkədəki bütün millətlər, xalqlar eyni hüquqlardan yararlanır”. O vurğulayıb ki, Azərbaycanda ruslar, yəhudilər, bir çox başqa millətlərin nümayəndələri yaşayır və onların hamısı bərabər hüquqlardan istifadə edir: “Amma erməni cəmiyyəti özünü bütün xalqlardan üstün tutur. Bu cür ultramillətçilik onları dalana dirəyir. Ermənilər özlərini inandırıblar ki, azərbaycanlılarla sülh şəraitində yaşaya bilmirlər, ona görə də onlar Azərbaycan cəmiyyətinə inteqrasiya edə bilməzlər. Onlar özlərini inandırıblar ki, azərbaycanlılar ermənilərin düşmənidir və buna görə də onlar bir yerdə yaşaya bilməz. Amma bu çox böyük səhvdir, azərbaycanlılar heç də ermənilərin düşməni deyil. Ermənilər onilliklər boyunca Azərbaycanın tərkibində yaşayıblar. Ermənistan qəbul etməlidir ki, heç bir muxtariyyət olmayacaq. Digər xalqlar kimi, Qarabağın erməni icmasının Azərbaycana tam inteqrasiyasının mərhələlərini ümumi şərtlərlə müzakirə etmək lazımdır. Ermənistan cəmiyyəti qəbul etməlidir ki, Azərbaycanın erməni icması Azərbaycanın digər xalqlarının milli icmaları ilə müqayisədə xüsusi imtiyazlara malik olmalı deyil”.
Nahid SALAYEV
