Ermənistan növbəti dəfə verdiyə vədlərə xəyanət etdi. Halbuki, Avropa Şurasının prezidenti Şarl Mişelin vasitəçiliyi ilə avqustun 31-də Brüsseldə keçirilən üçtərəfli görüşdən sonra sülh danışıqları ilə bağlı müəyyən gözləntilər var idi.
Azərbaycan ərazilərini 30 il işğal altında saxlayan, hər dəfə danışıqların və kövrək anlaşmaların alt-üst olmasına gətirib çıxaran rəsmi İrəvan sərhəd boyunca təxribatlar törətməklə gözlənilən sülh anlaşmasına maraqlı olmadığını rəsmən təsdiqlədi.
Brüsseldə sülh prosesini irəli aparmaq üçün iki ölkə xarici işlər nazirlərinin görüşməsinə razılıq verən Ermənistan sentyabrın 13-nə keçən gecə sərhəddə növbəti təxribatlara hazırlaşdıqları barədə hələ ötən həftə Vladivostokda erməni icmasının nümayəndələri ilə görüşdə anons vermişdi. Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan Rusiyadakı erməni diaspor təşkilatlarının nümayəndələri ilə görüşdə səsləndirdiyi bir sıra pozucu fikirlər sülh prosesinə daban-dabana zidd idi. Paşinyan bəyan etdi ki, Ermənistanın mövqeyi, Azərbaycanın mövqeyi ilə üst-üstə düşmür: “Onlar deyirlər ki, Dağlıq Qarabağ problemi həll olunub və müzakirə etməyə bir şey qalmayıb. Bizim və beynəlxalq ictimaiyyətin aşkar mövqeyi isə Bakının mövqeyi ilə üst-üstə düşmür. Azərbaycan beynəlxalq meydanlarda Ermənistana qarşı hər hansı ərazi iddiasının olmadığını deyir. Ancaq onlar "Şərqi Zəngəzur" terminindən istifadə edirlər, bu isə “Qərbi Zəngəzur”un mövcudluğu deməkdir. Bütün bunlarda gizli məna var”.
Paşinyan bir az da irəli gedərək qeyd etdi ki, Zəngəzur dəhlizi olmayacaq.
Bütün bu deyilənlərin fonunda, baş verənləri ekspertlər necə dəyərləndirir? 31 avqust Brüssel görüşündən sonra Paşinyan hakimiyyətinin hansı pozucu addım və bəyanatları 12-13 sentyabr təxribatlarına gətirib çıxardı?
“Filip Rikerin Paşinyanla görüşmək naminə onun Vladivastiokdan gəlməsini 3 gün gözləməsi və...”
Sözügedən məsələ ilə bağlı fikirlərini “Bakı-Xəbər”lə bölüşən “SƏS” Media Qrupunun rəhbəri, politoloq Bəhruz Quliyev bütün bunlara bir neçə aspektdən yanaşdı: “Ermənistan 12-13 sentyabr hadisələrinə qədərki dövrdə əldə olunmuş razılaşmaları icra etməliydi. Yalnız Brüssel görüşləri deyil, habelə Moskva və Soçidə də əldə edilmiş razılaşmları bu kontekstə əlavə etmək olar. Nikol Paşinyanın Azərbaycanla imzalanacaq sülh sazişinə mane olan tərəflər də var və onların əksər çoxluğu Ermənistanın himayədarları qismində çıxış edən Qərb siyasi dairələridir. Daha dəqiq desək, Paşinyanın hakimiyyətdə qalmasını ən çox istəyən cinah ABŞ-dır. Bu gün ABŞ-ın yalnız Rusiya ilə deyil, Avropanın siyasi dairələri ilə də əks-mövqedə dayanır. Brüssel görüşünü kölgədə saxlamaq üçün sərhəddə baş verən eskalasiyanı, yəni erməni təxribatını da buraya əlavə edə bilərik. Habelə Dövlət Departamentinin rəsmisi Filip Rikerin Paşinyanla görüşmək naminə onun Vladivastiokdan gəlməsini 3 gün gözləməsi və İrəvanda qalması artıq bütün kartları açıq-aydın ortaya qoyur. Fakt budur ki, Ermənistanın Azərbaycanla sülh sazişi imzalamasını istəməyən xarici qüvvələr mövcuddur. Həmin qüvvələr maksimum çalışırlar ki, həmin saziş əldə edilməsin”.
B.Quliyev hesab edir ki, Paşinyanın iqtidarda qalması ən çox həmin dairələrin marağındadır: “Eyni zamanda, Cənubi Qafqaz regionuna nəzarət mexanizmini də məhz bu dairələr reallaşdırmağa çalışırlar. Təsəvvürünüzə gətirin, min kilometrlərlə aralıda olan həmin dairələr region ölkələrinin işlərinə müdaxilə etmək üçün hər cür təxribatların yol açmasına şərait yaratmağa çalşırlar və Ermənistan bunun üçün vasitə rolunu oynayır. Amma fakt göz önündədir, hər təxribata yüz qat artıq cavab verilir, bu dəfə də belə oldu. Hansı səbəbdən bu gün Azərbaycana necə deyərlər, “ağıl verməyə”, cəhd göstərən məlum siyasi dairələr torpaqlarımız işğala məruz qalarkən, dinc əhalimiz, şəhər və kəndlərimiz, qəsəbələrimiz atəş altında saxlanılarkən nəyə görə bir dəfə də olsun bu olaylara indiki kimi sərt bəyanatlar vermədilər, işğalçılıq, terror faktlarını pisləyərək Ermənistana qarşı iradlarını səsləndirmədilər? Bu, bir daha göstərir ki, dünya ikiqütblülükdən çoxqütblüyə doğru inkişaf etdikcə həmin Qərb siyasi isteblişmentləri aqressivləşir, bu faktları qəbul etmək istəmirlər. Bu baxımdan, artıq Azərbaycan regional güc olaraq həm də dünya miqyasında öz sözünü deyən, lazım olduğu halda, təhlükələrlə üz-üzə qalanda qarşısına qoyduğu məqsədlərini əməli şəkildə isbatlayan ölkələr sırasında yer alıb. Ona görə də, hesab edirəm ki, Ermənistanın yönləndirildiyi təxribatçılıq cəhdləri davam edərsə artıq masada bu ölkənin xəritədə qalıb-qalmaması məsələsi müzakirə oluna bilər. Düşünürəm ki, ermənilərin havadarları məhz bu haqda düşünməlidirlər”.
Politoloq onu da əlavə etdi ki, əks halda məsuliyyəti Ermənistanın siyasi rəhbərliyi ilə yanaşı, Qərb dairələri daşımalı olacaqlar.
Vidadi ORDAHALLI
