Azərbaycan ordusunun Laçın və Kəlbəcərdəki mövqeləri son dövrlərdə Ermənistan ərazisindən daha tez-tez atəşə tutulmaqdadır. Bundan başqa, Rusiya sülhməramlı kontingentinin müvəqqəti yerləşdiyi Azərbaycan ərazisində olan qeyri-qanuni erməni silahlı dəstələrinin üzvləri tərəfindən Azərbaycan ordusunun Kəlbəcər rayonunda olan mövqelərinin atəşə tutulması hallarına rast gəlinir.
Qeyd edilənlər bir daha posthüharibə dövründə Ermənistanın sülh prosesində maraqlı tərəf kimi çıxış etmədiyini göstərir.
Bütün bunlarla bağlı olaraq, artıq Azərbaycanın müdafiə naziri Zakir Həsənov orduya istənilən təxribatın qarşısının dərhal və qətiyyətlə alınmasına daim hazır olmağı əmr edib. Ermənistan silahlı qüvvələrinin son dövrdə Kəlbəcər və Laçın rayonları istiqamətlərində ordumuzun mövqelərini intensiv atəşə tutması nəticəsində yarana biləcək gərginliyi xüsusi vurğulayan müdafiə naziri istənilən təxribatın qarşısının dərhal və qətiyyətlə alınmasına daim hazır olmağa dair göstəriş verib. Azərbaycanın bu yanaşması artıq Ermənistanda ciddi əndişələrə yol açıb. Erməni politoloq Tiqran Qriqoryan hesab edir ki, Azərbaycan yeni hərbi güc nümayişinə hazırlaşır və bununla da Ermənistanı əsas tələbini yerinə yetirməyə - Qarabağdakı erməni qüvvələrini tərksilah etməyə məcbur edir: “Yadınızdadırsa, Ermənistan Təhlükəsizlik Şurasının katibi Armen Qriqoryan iyulda demişdi ki, bəzi erməni silahlı birləşmələri sentyabrda Qarabağı tərk edəcək... Hesab edirəm ki, güc nümayişi yolu ilə Azərbaycan bu prosesi sürətləndirməyə çalışır. Ermənistan hakimiyyəti bu halda ordunu bərpa etməlidir. Amma bu istiqamətdəhələlik addımlar atılmır. Halbuki, bəzi substantiv addımlar atmaq mümkün idi. Amma biz görürük ki, hakimiyyət oturub öz mövqelərini hansısa beynəlxalq ictimaiyyətə yaxınlaşdırmağa çalışır. Mən silahlı qüvvələrin bərpası üçün real addımlar görmürəm. Nəsə edilə bilərdi, amma heç nə edilmədi. Ameriaklı diplomat Filip Rikerin regiona səfəri də Azərbaycanın yeni hərbi addımlarının qarşısını almaq məsələsində əhəmiyyət kəsb etməyəcək”.
“Ermənistanın səsi” qəzeti yazır ki, Ukrayna hadisələri də Qarabağda proseslərə birbaşa təsir edir: “İş ondadır ki, Ukrayna cəbhəsində hadisələr Qarabağa da təsir edir. Azərbaycan Müdafiə Nazirliyinin Mərkəzi Komanda Məntəqəsində keçirilən son xidməti müşavirəsini belə deşifrə etmək lazımdır: “Zakir Həsənov komandanı Xarkov və Xerson vilayətlərində vəziyyətə görə toplayıb”. Bildiyiniz kimi, Ukrayna ordusu bir neçə gün əvvəl bu ərazilərə genişmiqyaslı hücuma başlayıb və həftənin sonuna qədər onun xeyrinə kifayət qədər nəzərə çarpan nəticələr qeydə alınıb. Kiyevin məlumatına görə, Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin qüvvələri Balakleya, Kupyansk, İzyum şəhərlərini ələ keçirib, Xarkov yaxınlığında və Xerson yaxınlığında onlarla başqa yaşayış məntəqəsini geri alıb. Burada döyüşlər artan intensivliklə davam edir və Rusiya, Ukrayna və Qərb ölkələrindən olan bir çox hərbi ekspertlərin və politoloqların fikrincə, bütün Ukrayna kampaniyasının taleyi məhz bu döyüşdə həll olunacaq. Sentyabr döyüşündə məğlub olan tərəflərdən biri nəhayət bütün müharibəni uduzacaq. Bununla belə, bəzi ekspertlər hələ də hesab edirlər ki, bir neçə gündən, hətta həftələrdən sonra döyüşlərin intensivliyi səngiyəcək, cəbhə yenidən sabitləşəcək, bəlkə də indiki konfiqurasiyası ilə müqayisədə bu və ya digər istiqamətdə cüzi dəyişikliklər olacaq və nəticədə müharibə yenidən tərəflərdən birinin tükənəcəyi vaxta qədər uzanan qarşıdurmanın ritminə sürüşəcək. Təbii ki, bununla bağlı dəqiq proqnoz vermək mümkün deyil. Bununla belə, bütün müşahidəçilər bir məsələdə razılaşır: yaxın günlərdə tamamilə hər şey, heç bir iz olmadan Moskvanın, Vaşinqtonun, Avropa paytaxtlarının və bütün beynəlxalq ictimaiyyətin diqqəti yalnız Ukrayna cəbhələrindəki vəziyyətə yönələcək. Burada, əslində, nəinki geniş regionun, həm də qlobal miqyasda gələcək bütün geosiyasi uyğunlaşmaların taleyi müəyyən edilir. Ukrayna fırtınası fonunda bütün digər münaqişələrin alovlanması dünya siyasi ictimaiyyətinin nəzərində stəkanda fırtına kimi görünür. Məhz Ukraynada dünya mərkəzlərinin diqqətini tamamilə özünə cəlb edən bu vəziyyət Bakının Ermənistanla bağlı maksimalist planlarını lazımsız səs-küy olmadan və güc yolu ilə həyata keçirməsi üçün münasib şərait yaradır. Və hər şeydən əvvəl Bakıya Rusiyanın Ukraynada məğlubiyyəti lazımdır. Bu da Azərbaycana Qarabağ məsələsinə birdəfəlik son verməyə kömək edəcək. Amma Ukrayna ordusunun Xarkov və Xerson yaxınlığındakı müvəqqəti uğurları belə azərbaycanlılar üçün çox faydalı olacaq. Hətta bir neçə gün və ya bir həftə ərzində ruslar Ukrayna cəbhələrində vəziyyəti düzəltməyə nail olsalar belə, Bakının növbəti güc aktına əl atmaqla Ermənistan sərhədində öz minimum proqramı həyata keçirməyə vaxtı olacaq. Moskvanın bölgəmizə, əlbəttə ki, əhəmiyyət verməməsi və əvvəllər Bakının qarşısını almayan Rusiya bazasının və sülhməramlı kontingentinin burada olması faktı bu halda Azərbaycanı daha dayandıra bilməz. Azərbaycan hərbi-siyasi rəhbərliyinin Ukraynadan gələn xəbərdən nəinki təəccüblənməməsi, hətta özü üçün belə əlverişli vəziyyətə hazırlaşması təsadüfi deyil. Azərbaycan komandanlığı öz nöqteyi-nəzərindən Bakını Qarabağda qalan erməni silahlılarına qarşı böyük hərbi əməliyyata başlamağa məcbur edəcək səbəblərin əsaslandırılmasını artıq vaxtından əvvəl ciddi şəkildə hazırlayıb. Ermənistan ordusunun Azərbaycan mövqelərinin atəşə tutması ilə Bakının dedikləri məh zbu əsasdır. Yeri gəlmişkən, bu məntiqlə bu günlərdə Azərbaycan tərəfinin nümayişkaranə “insanlıq” pərdəsi altında beş hərbi əsirinin İrəvana göndərilməsi daha çox həm Ermənistan hakimiyyətini, həm də xalqı rahatlaşdırmaq məqsədi daşıyan diqqəti yayındıran manevrə bənzəyir. Təbii ki, bu cür məyusedici proqnozda yanılmaq istərdik, amma təəssüf ki, hələlik optimizm üçün əsas yoxdur. Faktların qeyri-ixtiyari birləşməsi məntiqi nəticəyə gətirib çıxarır ki, indiki dövrdə biz yenidən Bakının çox ciddi hərbi güc tətbiq etmə təhlükəsi ilə üz-üzəyik. Bu da kifayətdir ki, prezident İlham Əliyev Ermənistan hakimiyyətindən istədiklərini alsın. Bunu gözləyən İrəvan yenə güzəştə gedəcək”.
Tahir TAĞIYEV
