Ötən il sentyabrın 27-dən noyabrın 10-a qədər davam edən 44 günlük Vətən müharibəsinin nəticələri Azərbaycan dövlətinin milli gücünü, xalqımızın isə mübarizə əzmini - sarsılmaz həmrəyliyini bütün dünyaya nümayiş etdirdi. Azərbaycan möhtəşəm qələbə qazanmaqla tarixi ədalətin və ərazi bütövlüyünün bərpasına nail oldu.
Ölkəmiz bununla həm də çox mühüm strateji presedentin əsasını qoydu. Belə ki, Azərbaycan 30 ilə yaxın mövcud olmuş Dağlıq Qarabağ münaqişəsini öz milli gücü ilə həll etməklə həm də BMT Təhlükəsizlik Şurasının müvafiq qətnamələrinin icrasını təmin etməyə müvəffəq oldu. Bu, heç şübhəsiz, dünya siyasi tarixinin çox əlamətdar hadisələrindən biri, eləcə də ədalətin və beynəlxalq hüququn təntənəsidir. Azərbaycan Ordusunun qarşısında tab gətirə bilməyən Ermənistan isə 30 il əvvəl olduğu kimi bu dəfə də beynəlxalq humanitar hüquq normalarını ayaqlar altına atdı. Müharibə dövründə Ermənistan müxtəlif cinayətlər törətməkdən bir an belə çəkinmədi. Ordumuzla bacarmayan hərbi-siyasi rəhbərlik mülki əhalini hədəfə alaraq, Bərdə, Gəncə, Tərtər kimi şəhərlərə istifadəsinə qadağan olunan raketlər atıldı. Nəticədə onlarla mülki əhali həyatını itirdi.
Beynəlxalq qurumlar. Azərbaycanın bütün çağırışlarına baxmayaraq, Ermənistana heç bir sanksiya tətbiq etmədilər
Azərbaycan uzun illər status-kvonunun donmuş vəziyyətdə saxlanılmasına, beynəlxalq təşkilatların Qarabağ münaqişəsinin həllinə laqeyd münasibətinə baxmayaraq, problemin sülh yolu ilə həll olunmasına çalışıb. Rəsmi Bakının sülhpərvər mövqeyi beynəlxalq təşkilatların Qarabağ münaqişəsinə baxışını nəinki dəyişdi, əksinə bağlı qapılar arxasında təcavüzkar Ermənistanın işğalçılıq siyasətinə müəyyən dəstək də göstərdilər. Beynəlxalq qurumlar Azərbaycanın bütün çağırışlarına baxmayaraq, Ermənistana heç bir sanksiya tədbiq etmədilər. Sanki ATƏT, BMT, Avropa Şurası, Avropa İttifaqı və digər bu kimi qurumlarda erməni işğalının sona qədər davam edəcəyi, Azərbaycanın işğala uzun illər dözəcəyi barədə əminlik yaranmışdı.
Ancaq 44 günlük müharibədən sonra biz fərqli mənzərə görürük. Ermənistanın işğalçı siyasətinin ifşası , həmin dövrdə törətdiyi vandallıq aktlarının dünya düzgün çatdırılması, eləcə də qələbədən doğan mənəvi-psixoloji üstünlüyümüz bizə bir sıra dividentlər verir. Artıq Ermənistan aparılan danışıqlarda Azərbaycanın təklif etdiyi 5 prinsiplə razılığını ifadə edib. Sülh sazişinə imza atmağa hazır olduğunu deyib. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev İtaliyanın qəzetinə müsahibəsində bildirib ki, biz bir neçə ay ərzində sülh sazişini yekunlaşdırıb imzalaya bilərik: “Ermənistan tərəfi eyni iradə nümayiş etdirsə, zənnimcə, bu, realdır".
Ermənistanın daxili ictimai rəyində bu prosesə hazırlığın getdiyi haqda məlumatlar yayılır. Bildirilir ki, Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyanın fərmanı ilə ölkənin Xarici İşlər Nazirliyində Azərbaycanla hərtərəfli sülh sazişinin imzalanmasına hazırlıqla məşğul olan İşçi Qrup yaradılıb. Deyilir ki, Ermənistanın Təhlükəsizlik Şurasının katibi Armen Qriqoryan da bu prosesdə iştirak edir. Əldə olan məlumata görə, sənədin hazırkı nümunəsində ərazi bütövlüyünün qarşılıqlı tanınması, bir-birinə qarşı ərazi iddialarının olmamasının qarşılıqlı təsdiq edilməsi və Ermənistan və Azərbaycan arasında regional nəqliyyat kommunikasiyalarının açılması qeyd olunur. Yəni proses Azərbaycanın təklif etdiyi 5 prinsip əsasında həyata keçiriləcək. Sülh sazişinin imzalanmasını həm Rusiya, həm də Avropa istəyir. Əslində Ermənistan bu şərtləri çoxdan qəbul edib. Sadəcə, prosesi bir qədər uzatdılar ki, bəlkə hansısa güzəşt əldə edə bilsinlər. Sözügedən sazişin imzalanması tarixi ilə bağlı dəqiq məlumat olmasa da, cari ilin noyabrında bu baş tuta bilər.
Azərbaycan Rusiya ilə elə münasibətlər tənzimləyib ki, bugünkü gündə Ermənistan Rusiyaya güvənərək hansısa əsassız iddialar qoya bilmir
Ümid edirik ki, sülh sazişi baş tutacaq. Ermənistanın hazırki siyasi hakimiyyəti də son çıxışlarında bunu ifadə edir. Amma Ermənistan hal-hazırda növbəti bir ağrılı proses yaşayır. Onlar üçün sülhdən başqa çıxış yolu yoxdur. Ermənistanın daxilində Paşinyanın devrilməsi ilə bağlı siyasi proseslər gedir. Amma Paşinyan bu mərhələni də adlaya bilər. Biz öz fikrimizi bildirmişik ki, sülh istəsələr sülhə, müharibə istəsələr müharibəyə hazırıq.
Ümumi tənzimlənmə prosesinə nəzər salanda bunun çox da asan olmadığını görürük. Ermənistan əvvəldən Rusiyaya güvənib. Rusiyanın da mövqeyi məlumdur. Biz Rusiya ilə müzakirələr edib, müqavilələr imzalayırıq. Azərbaycan Rusiya ilə elə münasibətlər tənzimləyib ki, bugünkü gündə Ermənistan Rusiyaya güvənərək hansısa əsassız iddialar qoya bilmir. Ermənistanın digər güvəndiyi yer isə Avropa İttifaqı idi. Amma son görüşdən də gördük ki, Avropa lideri də bizim təkliflərimizi dəstəkləyir. Biz Ermənistanı sülhə getməyə öz düzgün addımlarımızla məcbur etmişik. Bu proses asan başa gəlməyib.
Təbiidir ki, Müzəffər Ali Baş Komandanın rəhbərliyi ilə 44 günlük “Vətən Müharibəsi”ndə
qazanılmış tarixi qələbə, Ermənistan tərəfindən törədilmiş sülh və insanlıq əleyhinə cinayətlər,
habelə müharibə cinayətləri ilə bağlı həqiqətlərin dünya ictimaiyyətinə çatdırılması yolundakı səylərimiz bizim mövqeyimisi bütün danışıqlarda gücləndirib.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ Yazı Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyilə çap olunur.
