İrəvan üzündən Azərbaycan-Ermənistan sərhədlərində vəziyyət getdikcə gərginləşməkdə davam edir. Azərbaycan Müdafiə Nazirliyinin son məlumatları da sərhəddə qeydə alınan insidentlərin miqyasının böyüyə biləcəyini istisna etmir. Belə ki, Müdafiə Nazirliyinin məlumatlarına əsasən, mayın 27-də saat 03.00 radələrində Ermənistan silahlı qüvvələrinin kəşfiyyat-diversiya qrupu Ermənistan-Azərbaycan dövlət sərhədinin Kəlbəcər rayonu Yuxarı Ayrım yaşayış məntəqəsi istiqamətində ərazimizə keçməyə cəhd göstərib.
Düşmən Azərbaycan ordusunun sərhəddə yerləşən mövqelərinə aparan təminat yolunda minalama fəaliyyəti həyata keçirərkən dərhal görülən əməliyyat tədbirləri nəticəsində qarşı tərəfin 6 hərbi qulluqçusu mühasirəyə alınaraq zərərsizləşdirilib və onlar əsir götürülüb. Səhər saatlarında sərhəd yaxınlığında Ermənistan silahlı qüvvələrinin, tanklar da daxil olmaqla, bir neçə döyüş texnikasının cəmləşməsi müşahidə edilib. Azərbaycan tərəfindən görülən tədbirlər nəticəsində onların hərəkətinin qarşısı alınıb. Hazırda bu istiqamətdə əməliyyat şəraiti bölmələrimizin nəzarəti altındadır. Beləliklə, ermənilərin hərəkəti göstərir ki, onlar gərginliyin daha da genişlənməsində maraqqlıdır. Bunun ümdə səbəblərindən biri isə prosesə Rusiyanı, eləcə də Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatını (KTMT) cəlb etməkdir. Lakin proseslər bu xüsusda ermənilərin yanıldığını göstərir. Bunu Rusiya XİN-in sözçüsü Mariya Zaxarovanın açıqlamaları da təsdiq edir. O bildirib ki, Azərbaycan-Ermənistan sərhədində baş verən hadisələrin Qarabağ münaqişəsi ilə heç bir əlaqəsi yoxdur. Zaxarovanın sözlərinə görə, bu insidentin əsas səbəbi sovet dövründən qaynaqlanır ki, o da sərhədlərin müəyyənləşdirilməsinin beynəlxalq hüquqi əsasının olmamasıdır: "Hesab edirik ki, bu problem sırf sülh, danışıqlar yolu ilə həll edilməlidir". XİN rəsmisi əlavə edib ki, Rusiya Azərbaycanla Ermənistan arasında delimitasiya və demarkasiya prosesində kömək etməyə hazırdır: “Rusiya tərəfi sərhəddəki insidentin həllinə qoşulub və gərginliyin azalmasına çalışır. Moskva müntəzəm olaraq Bakı və İrəvanla yüksək səviyyədə danışıqlar aparır”. Zaxarova həmçinin qeyd edib ki, Rusiya iki ölkə arasında münasibətlərin normallaşması, Cənubi Qafqazda vəziyyətin sabitləşməsi, onun çiçəklənən bölgəyə çevrilməsi üçün aktiv vasitəçilik edir. Rusiya XİN sözçüsünün dedikləri ondan öncə digər Rusiya nümayəndələrinin, eləcə də xarici diplomatiya idarəsi rəsmilərinin sözləri ilə üst-üstə düşsə də, Ermənistanın baş naziri vəzifəsini müvəqqəti icra edən Nikol Paşinyan hələ də təəccübləndirməkdə davam edir. Belə ki, Ermənistan parlamentinin hökumət saatında çıxış edərkən Paşinyan bəyan edib ki, KTMT-nin fəaliyyət sürəti Ermənistanı qane etmir. Onun sözlərinə görə, KTMT vasitələri və ya birləşmiş Rusiya-Ermənistan qruplaşmasının fəaliyyəti vəziyyəti yoluna qoymaq üçün kifayət etməzsə, İrəvan BMT Təhlükəsizlik Şurasına müraciət edə bilər: "İndiyədək KTMT dəqiq mövqe sərgiləməyib, deməyib ki, Azərbaycan öz qoşunlarını Ermənistan ərazisindən çıxarmalıdır. İşçi səviyyədə belə mövqe səsləndirilib, rəsmi şəkildə isə yox". Ermənistan lideri iddia edir ki, KTMT-yə müraciət olunmasına səbəb Azərbaycan tərəfinin sərhəddəki fəaliyyəti olub. Ancaq təşkilatda Ermənistana hərbi əməliyyatlara əl atmaq tövsiyə edilməyib. Paşinyan şikayətlənib ki, indi Ermənistan hökuməti tənqid olunur, çünki KTMT-yə müraciət edilməsini çoxları səhv addım hesab edir. Amma Paşinyanın fikricə, Ermənistanı problemin həlli üçün gücə əl atmamasına məhz KTMT partnyorları çağırıb: “Ermənistan KTMT-də xahişçi deyil. Bu, üzv ölkələrin belə situasiyalarda istifadə olunması üçün yaratdığı bir alətdir”.
Azərbaycanla imzalanacaq yeni sənədə gəlincə, Paşinyan deyib ki, Azərbaycan qoşunları ərazidən çıxmayınca hökumət onu imzalamayacaq. O, həmçinin qeyd edib ki, sərhəddəki vəziyyətə görə hərbi vəziyyət elan edilməsinə lüzum görmür: “Sərhəddəki vəziyyətə görə hazırda ölkədə hərbi vəziyyətin elan olunmasına ehtiyac görmürəm. Hərbi vəziyyət situasiya kəskinləşdiyi vaxtlarda elan oluna bilər”. Baş nazir əvəzi ümid etdiyini bildirib ki, vəziyyət kəskinləşməyəvək, əksinə, həll yolu tapılacaq: “Azərbaycanın hərbi birləşmələri ölkə ərazisindən çıxmayınca Ermənistan sərhədlərin delimitasiya və demarkasiyası üçün komissiyanın yaradılması barədə sənədi imzalamayacaq. Sünikdən söz düşəndə deyirlər ki, sərhədin bu hissəsində Ermənistan və Azərbaycan arasında demarkasiya və delimitasiya aparılmayıb. Amma demək istəyirəm ki, ona qalsa, Rusiya-Azərbaycan sərhədində də demarkasiya və delimitasiya aparılmayıb. Nə olsun ki?..”
Paşinyan özünün sərt bəyanatlarını, o cümlədən KTMT-dən narazılığını Azərbaycan Müdafiə Nazirliyinin Ermənistanın Qarabağ üzrə üçtərəfli bəyanatın şərtlərini pozması barədə açıqlamasından sonra səsləndirib. Qurumun açıqlamasında deyilir ki, mayın 24-dən 26-dək Azərbaycan ordusunun Kəlbəcər və Gədəbəy rayonlarında yerləşən mövqeləri Ermənistan Respublikasının Geqarkunik vilayəti ərazisindəki düşmən mövqelərindən fasilələrlə atıcı silahlardan atəşə tutulub. Eyni zamanda, Ermənistan tərəfi təxribat məqsədilə Şuşa şəhəri ətrafında yerləşən postlarımız istiqamətində avtomat silahlardan havaya atəş açıb.
Bununla belə, Ermənistan yenə də təxribatçı fəaliyyətindən əl çəkmir. Ermənistan ordusunun kiçik çavuşu Gevork Xurşudyanın həlak olmasından sonra İrəvan yenidən prosesə KTMT-ni cəlb etməyə çalışır. Bu, Ermənistan Təhlükəsizlik Şurasının katibi Armen Qriqoryanın açıqlaması fonunda özünü qabarıq büruzə verir. O iddia edir ki, Xurşudyanın həlak olmasından sonra Ermənistanın KTMT-yə qurumun 4-cü maddəsi üzrə (dövlətə hücum) müraciət etməkdən başqa yolu qalmayıb. Buna paralel olaraq, Ermənistan xarici işlər nazirinin səlahiyyətlərini icra edən Ara Ayvazyan da KTMT-yə üzv ölkələrin İrəvandakı səfirləri ilə görüşüb. Burada o, yenidən iddia edib ki, Azərbaycan mayın 12-dən Ermənistanın suveren ərazilərinə “təcavüz edib”, Azərbaycan ordusunun “açdığı atəşlə” bir erməni hərbi qulluqçusu həyatını itirib. Ara Ayvazyan KTMT-nin buna görə Azərbaycana qarşı “tədbirlər” görməsinin vacibliyini də bəyan edib. KTMT tərəfindən bütün bunlarla bağlı verilən reaksiya və açıqlanan rəsmi mövqe isə bir daha erməni tərəfinin təxribat xarakterli fəaliyyətinin fiaskoya uğradığını göstərir. Belə ki, KTMT Baş katibinin müavini Valeri Semerikov bir daha bəyan edib ki, Azərbaycan-Ermənistan sərhədində baş verənlər ancaq siyasi-diplomatik yollarla tənzimlənməlidir. Bütün bunlar Ermənistanın KTMT siyasətinin iflası deməkdir.
Tahir TAĞIYEV
