Erməni iranşünas Vardan Voskanyan Ermənistan mətbuatına verdiyi açıqlamada iddia edib ki, İran Mehri dəhlizi vasitəsilə Naxçıvana gediş-gəlişin bərpa olunmasına qarşıdır və buna mane olmaq üçün müəyyən səylər göstərir.
Voskanyan iddia edir ki, analitik və ekspert sferalarında İran tərəfinin bu məsələlərdən narahat olduğu açıq-aşkar özünü göstərir. O qeyd edib ki, iranlılar Rusiya tərəfi ilə bu mövzuda əlavə məlumat almaq və hərəkətlərini planlaşdırmaq üçün işləyirlər: “Bu məsələ iranlılar üçün çox vacibdir. Digər tərəfdən, iranlılar Mehri hissəsində baş verən prosesə mane olmağa çalışırlar. Ona görə ki, bu, İranın maraqlarına uyğun deyil. Bu, İranın Ermənistan üzərindən Qara dəniz bölgəsinə alternativ çıxışını təhdid edə bilər. Analitik dairələr hazırda başqa bir dəhlizin yaradılması imkanlarını müzakirə edirlər. Naxçıvan Muxtar Respublikasının şimal hissəsindən Ermənistana girişi təmin edən dəhlizdən söhbət gedir. Mütəxəssislər səviyyəsində belə bir alternativ yolu təşviq etmək üçün cəhdlər edilir”.
Maraqlıdır, erməni iranşünasın ortaya atdığı fikirlər nə dərəcədə doğrudur? Doğrudanmı İran buna mane ola bilər və ya orada bununla bağlı başqa nə imkanı var ki?
“Erməni ekspertlər bir sıra məsələləri şişirdirlər”
Məsələyə münasibət bildirən şərqşünas Seyid Camal Əzimbəyli erməni iranşünasın dediklərini istisna etdi: “Əvvəla İran Mehri dəhlizinin açılmasına mane ola bilməz. Ən azından ona görə ki, Rusiya vasitəçi ölkə olaraq bu dəhlizin açılmasında maraqlıdır. Çünki bunun müqabilində Azərbaycan öz ərazisindən Ermənistana dəmir yolu ilə yüklərin daşınmasına icazə verəcək. Ermənistana da əsas təsir imkanına malik olan ölkə Rusiyadır, İran yox. Bununla belə, Mehri dəhlizinin uzunluğu elə də böyük deyil. Bu hardasa 50 kilometrə yaxındır. Düzdür, rəsmi Tehran istəyər ki, Azərbaycanın Naxçıvanla əlaqələri İran üzərindən olsun, amma istək başqa, mövcud reallıq başqa. Bu baxımdan, erməni ekspertlər bir sıra məsələləri şişirdirlər. Neçə ildir Ermənistan, İran, Gürcüstan, Bolqarıstan və Yunanıstan Qara dəniz və Fars körfəzini birləşdirəcək nəqliyyat dəhlizi yaratmaq niyyətindədir. Ancaq bunu həyata keçirə bilmirlər. Çünki buna böyük həcmdə maliyyə vəsaiti lazımdır. Ermənistanın buna imkanı yoxdur. Üstəlik, xarici maliyyə donorları üçün də sözügedən layihə cəlbedici deyil. Başqa bir tərəfdən, Rusiya, Azərbaycan və İran Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizini yaradırlar. Həmin dəhliz işə düşəndən sonra, ümumiyyətlə, İranın Ermənistana ehtiyacı olmayacaq”.
Bütün bunlardan çıxış edərək şərqşünas hesab edir ki, erməni iranşünasın fikirləri, sadəcə, onun arzusudur.
Vidadi ORDAHALLI
