“İşğal olunmuş ərazilərini azad etmək Azərbaycanın haqqıdır, bu torpaqlar azad olunmalıdır”. Məlum olduğu kimi, bu sözləri İran İslam Respublikasının Ali dini lideri Ayətullah Əli Xamneyi deyib.
İslam Peyğəmbəri Həzrət Muhəmmədin mövludu münasibətilə televiziya vasitəsilə etdiyi çıxışında dini lider bir sıra məsələlərə toxunub. Bununla belə, Ali dini lider çıxışının sonunda İrana qonşu olan Ermənistan və Azərbaycan arasında gedən hərbi münaqişəyə toxunaraq, bunun regionun təhlükəsizliyi üçün təhdid hesab oluna biləcək acı bir olay olduğunu qeyd edib. Savaşa ən qısa zamanda son qoyulmalı olduğunu deyən Xamneyi qeyd edib ki, ərazilər azad edilməlidir: “Əlbəttə ki, Azərbaycanın Ermənistan tərəfindən işğal edilmiş bütün torpaqları azad edilməlidir. Bu ərazilər Azərbaycana qaytarılmalıdır, çünki onlar, əslində, Azərbaycana məxsusdur. Azərbaycan Respublikasının onları azad etməyə tam haqqı var”.
Göründüyü kimi, Ermənistanın təxribatlarına cavab olaraq, Azərbaycanın başlatdığı əks-hücum əməliyyatları ilə bağlı İrəvan və tərəfdarları üçün ən gözlənilməz mövqeni İran İslam Respublikası sərgilədi. Müharibənin ilk günlərindən ermənipərəst ekspertlər əminliklə iddia edirdilər ki, İran Azərbaycanın Qarabağda hərbi əməliyyatlar aparmasına qarşı çıxacaq və prosesi dayandırmaq üçün bütün vasitələrdən istifadə edəcək. Buna səbəb kimi isə Tehranla İrəvanın uzun illərdən bəri davam edən strateji tərəfdaşlığı və Azərbaycanın öz ərazilərini hərbi yolla azad etməsinin guya İranın maraqlarına zidd olmasını göstərirdilər. Lakin müharibənin başlandığı ilk günlərdən İranın müxtəlif ranqlı rəsmi şəxslərinin dilindən Azərbaycanın haqlı mövqeyini dəstəkləyən bəyanatlar səslənməsi bu ehtimalları alt-üst etdi. İranın Ali dini liderinin bu açıqlaması isə onlara daha güclü zərbə oldu.
Bütün bu deyilənlərlə yanaşı, Xamneyi “işğal edilmiş bütün torpaqları azad edilməlidir” deyərkən hansı əraziləri nəzərdə tutur? Yalnız Qarabağın ətrafında yerləşən rayonları, yoxsa bu rayonlar daxil bütün əraziləri? Haraları nəzərdə tutur Ali dini lider?
“Hesab edirəm ki, Ali dini liderin mövqeyi səmimidir”
Məsələyə münasibət bildirən Siyasi İnnovasiyalar və Texnologiyalar Mərkəzinin rəhbəri, politoloq Mübariz Əhmədoğlunun sözlərinə görə, Ali dini lider həm 7 rayonu, həm də keçmiş Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətinin ərazisini nəzərdə tutub: “Sentyabrın 27-də hərbi əməliyyatlar başlayandan sonra ilk vaxtlar İran rəhbərliyi fərqli mövqe sərgiləmək istədi. O zaman İranın Ali dini lideri vəziyyəti başa düşdü və Azərbaycanın maraqlarına uyğun mövqe sərgilədi. Ali dini liderin Azərbaycan üzrə nümayəndəsi Seyid Ələkbər Ocaqnicat bəyanat verdi ki, Qarabağ Azərbaycan torpağıdır və İran ərazi bütövlüyümüzü dəstəkləyir. Eyni zamanda, Ocaqnicat qeyd etdi ki, İranın mövqeyi budur. Bundan başqa, İranla bağlı deyilən fikirlər əsassızdır. Daha sonra Ali dini liderin Ərdəbil üzrə nümayəndəsi Amuli, Təbriz üzrə nümayəndəsi Haşimi Azərbaycanın xeyrinə bəyanat verdi. Ondan sonra İranın azərbaycanlıların kompakt yaşadığı 4 regionu bənzər mövqe ortaya qoydu. Mərkəzi Urmiyə olan Qərbi Azərbaycan, mərkəzi Təbriz olan Şərqi Azərbaycan, Ərdəbil və Zəncan əyalətlərinin nümayəndələri bizim xeyrimizə bəyanat verdilər. Ən nəhayət, Həzrət Muhəmmədin mövludu münasibətilə çıxış edən Ayətullah Əli Xamneyi öz mövqeyini ortaya qoydu. Hesab edirəm ki, Ali dini liderin mövqeyi səmimidir. Burada 7 rayon və Dağlıq Qarabağın azad edilməsindən söhbət gedir. ”
Politoloq hesab edir ki, İranın bu mövqeyi Azərbaycanın maraqlarına uyğundur.
Vidadi ORDAHALLI
