Ağəli İbrahimov: “Rəssamlar üçün yeni emalatxananın tikintisi bizə məlum olmayan səbəbdən ləngiyir” Xanlar Əhmədov: “Xeyli sayda rəssam və heykəltəraş emalatxana ilə təmin edilməyib”
Azərbaycanda rəssamlıqla məşğul olan insanların sayı artdıqca, onların emalatxana problemi də gündəmə gəlir. Bu gün Azərbaycan rəssamlarının emalatxana problemi ciddi şəkil alıb. Demək olar ki, müəyyən qədər rəssam və heykəltəraşı çıxmaq şərtilə, rəssamların əksəriyyəti emalatxana çətinliyi yaşayır. Bu da onu deməyə əsas verir ki, bu gün Azərbaycan rəssamlarının heç də hamısı emalatxana ilə təmin olunmayıb.
Sözsüz ki, bu hal onların fəaliyyətində müəyyən problemlər yaradır. Hətta elə rəssam var ki, icarəyə götürdüyü zirzəmilərin kirayə haqqını ödəyə bilmədiyi üçün, dəfələrlə obyekt sahibi ilə məhkəmə çəkişməsi yaşayıb. Emalatxanası, işləmək üçün heç bir şəraiti olmayan rəssamlar küçə və meydanlarda əsərlər çəkirlər. Bu da onların yaradıcılığının tam ifadə olunmasına ciddi problemlər yaradır. Məsələ burasındadır ki, rəssamların heç də hamısının maddi durumu yaxşı deyil. Bu da ondan irəli gəlir ki, onlar tam olaraq yaradıcılıqla məşğul ola bilmirlər. Bəzi hallarda emalatxanasız rəssamlar hansısa bir həmkarının emalatxanasında işləyirlər ki, əsər yaratsın, yaratdığı əsəri isə dəyər-dəyməzinə satıb çörək pulu etsinlər. Təəssüf ki, bu problem öz aktuallığı ilə diqqəti cəlb edir. Onların maddi durumlarının yaxşı olmadığını nəzərə alsaq, deyə bilərik ki, rəssamların dövlət tərəfindən emalatxana ilə təmin olunmasına ehtiyac var.
Əgər emalatxana şəraiti olmayan, yaxud darısqal, qaranlıq otaqlarda işləyən rəssam və heykəltəraşlar emalatxana ilə təmin olunsalar, onlar yalnız yaradıcılıq qayğıları ilə məşğul olarlar.
Rəssam Sevinc Quluqızı qeyd edir ki, bu gün fəaliyyətə başlayan gənc rəssamların, eləcə də onlardan əvvəl sənətdə olan sənətkarların əksəriyyətinin emalatxanası yoxdur. S.Quluqızının sözlərinə görə, onlar məcbur olub ya evlərində işləyir, ya da icarəyə yer götürürlər. “Bu da, əlbəttə, normal yaradıcılıq məhsulunun meydana çıxmasına maneçilik törədir. İcarəyə götürülən emalatxanaların əksəriyyəti alaqaranlıq və rütubətli yerlərdədir” - deyə müsahibimiz bildirdi.
Qeyd edək ki, dövlət tərəfindən rəssam və heykəltəraşlara sonuncu dəfə uzun illər əvvəl emalatxana verilib.
Bir neçə il əvvəl Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev rəssamlara emalatxana yeri ayrılması üçün sərəncam imzalayıb. Sərəncama əsasən, rəssamlara emalatxana tikilməsi üçün “Şıxov”da yer ayrılıb. Lakin sərəncamın imzalanmasından ən azı iki il keçməsinə baxmayaraq, hələ də sözügedən Rəssamlar Evi inşa edilməyib. Rəssamlar Evinin tikintisinin uzadılması fırça və tişə ustalarını ciddi narahat edir. Onlar hesab edirlər ki, bina tikilib tezliklə istifadəyə verilsəydi, problem qismən öz həllini tapa bilərdi. Bu gün 2-3 min rəssam emalatxanasız fəaliyyət göstərir.
Xatırladaq ki, bəzi gənc rəssamların bildirdiyinə görə, Rəssamlar İttifaqının balansında olan emalatxanaların bir qismi rəssam və heykəltəraşlar tərəfindən özəlləşdirilib. Ona görə də onların bəziləri bu emalatxananı sata, icarəyə verə bilir. Gənc rəssamların dövlət tərəfindən emalatxana ilə təmin ediləcəyini deyən gənc rəssamlar bildirirlər ki, əvvəlcə İttifaq üzvü olan rəssamlar emalatxana ilə təmin olunmalıdırlar. Onu da vurğulayaq ki, gənc rəssamların bir qismi emalatxana tapmaq, ona icarə haqqı ödəmək çətinliyi qarşısında qaldıqları üçün müxtəlif sahələrə üz tuturlar. Məsələn, bəzi gənc rəssamlar şirniyyat, tort sexlərində işləyirlər. Yəni tortlara dizayn verir, onların üzərinin bəzənməsində iştirak edirlər.
Rəssamlar ümid edirlər ki, Şıx qəsəbəsində onlar üçün nəzərdə tutulmuş emalatxana inşa olunduqdan sonra bu problem qismən öz həllini tapacaq.
Rəssamların verdiyi məlumata görə, rəssam və heykəltəraşlar üçün sonuncu dəfə ötən əsrin 80-ci illərinin sonlarında emalatxanalar paylanıb.
Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının heykəltəraşlıq bölümünün rəhbəri, Xalq rəssamı Xanlar Əhmədov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, hazırda şəxsi emalatxanası olmayan rəssam və heykəltəraşların sayı çoxdur: “Hazırda dövlət tərəfindən rəssam və heykəltəraşlar üçün bina tikilmir. Sonunci bina Sovet dövrünün sonlarına yaxın tikilərək rəssamların istifadəsinə verilib. Bu gün isə Rəssamlar İttifaqı emalatxana vermir, çünki balansında emalatxana yoxdur. Emalatxanaların hamısının isə öz sahibləri var. Xeyli sayda rəssam və heykəltəraş emalatxana ilə təmin edilməyib. Bəziləri indi haradasa icarəyə emalatxana götürüb işləyirlər”.
Bu gün nə qədər rəssam və heykəltəraşın emalatxanasız olduğuna gəlincə, o bildirdi ki, dəqiq bir rəqəm söyləyə bilməz.
Rəssamların emalatxana ilə təmin olunmamasının səbəbinə aydınlıq gətirilməsi üçün Azərbaycan Rəssamlar İttifaqı ilə əlaqə saxladıq. İttifaqın katibi, Xalq rəssamı A.İbrahimov bizimlə söhbətində qeyd etdi ki, həqiqətən də ittifaq üzvü olan rəssamların xeyli hissəsi emalatxana ilə təmin olunmayıb. O qeyd etdi ki, bu gün rəssamların təxminən 1000 nəfəri emalatxana ilə təmin olunub, qalanlar isə hələ də emalatxanasızdır. A.İbrahimovun sözlərinə görə, bu gün Bakının 3 yerində Rəssamlar Evi, rəssamlar emalatxanası var. O bildirdi ki, bu gün 4-cü mikrorayonda 6 mərtəbəli binada rəssamların emalatxanası yerləşir. Onun sözlərinə görə, bu bina vaxtilə Rəssamlar İttifaqının maliyyəsi hesabına tikilib. O, həmçinin, vurğuladı ki, Əhmədli qəsəbəsində də rəssamların 5 mərtəbəli binada emalatxanası var.
Şıxda rəssamlar üçün tikintisi nəzərdə tutulan binaya gəlincə, A.İbrahimov qeyd etdi ki, hələ binanın tikintisinə start verilməyib. A.İbrahimovun sözlərinə görə, dünyanın heç yerində dövlət rəssamlar üçün emalatxana tikmir. Bu hal ancaq bizim dövlətə xasdır: “Dövlətin rəssamlara qayğısı çox yüksək səviyyədədir. Rəssamlara emalatxana tikilməsi üçün Prezidentin göstəriş verməsi təqdirəlayiq haldır. Başqa ölkələrdə, MDB-də belə bir dövlət layihəsi yoxdur ki, rəssamlar, heykəltəraşlar üçün emalatxana, yaradıcılıq evləri inşa edilsin. O ölkələrdə sənətkarlar öz gücünə imkanlar yaradırlar. Bizdə isə dövlət sənətkarlara dəstək verir. İttifaqımızın 1000-ə yaxın emalatxanası var. Əlbəttə, əsl sənətkardırsa, o gözləmir ki, ona emalatxana verilsin. O yer tapıb işləyir.
Prezident bir neçə il əvvəl rəssamlar üçün Şıxda emalatxana tikilməsi üçün sərəncam verdi. Hətta Əmlak Məsələləri üzrə Dövlət Komitəsinin rəhbərliyinə də göstəriş vermişdi ki, həmin ərazi təmizlənsin. Ancaq hələ binanın inşasına başlanmayıb. Həmin ərazi hazırda Rəssamlar İttifaqının balansındadır. Rəssamlar üçün yeni emalatxananın tikintisi bizə məlum olmayan səbəbdən ləngiyir. Düşünürəm ki, bəlkə son vaxtlar ölkəmizdə ardıcılıq olaraq çox yüksək səviyyəli beynəlxalq mədəniyyət, idman tədbirləri keçirildiyi üçün binanın tikintisinə başlanmayıb.
Qeyd etdiyim kimi, Rəssamlar İttifaqının 1000-ə yaxın emalatxanası var. Yaşlı və orta nəsil rəssam və heykəltəraşların çoxu emalatxana ilə təmin olunub. Ancaq yeni nəsil üçün emalatxana, əlbəttə ki, problemdir. Əvvəllər Bakı Şəhər İcra Hakimiyyəti tərəfindən rəssamlara qeyri-yaşayış sahələri olan zirzəmi və yarımzirzəmilərdə yer verilirdi. İndi isə belə deyil. Bu gün rəssamların emalatxana ilə təmin edilməsi ciddi problemdir”.
Hazırda Rəssamlar İttifaqının 2 min nəfər üzvü olduğunu deyən A.İbrahimovun sözlərinə görə, bölgələr də daxil olmaqla, ölkədə 4 min rəssam var. Onların bir qisminin Rəssamlar İttifaqına üzv olmadığını deyən ittifaq katibinin dediyinə görə, qurum üzvləri arasında karikaturaçı rəssamlardan tutmuş, xalçaçı rəssamlara qədər sənətkarlar var.
Bu gün bəzi rəssamların öz emalatxanasını özəlləşdirdiyini deyən A.İbrahimovun bildirdiyinə görə, elə rəssamlar var ki, emalatxanada yaşayır. “O vaxt rəhmətlik Heydər Əliyev emalatxanaları rəssamlara bağışladı və onlar da emalatxanaları özəlləşdirdilər. Bu gün Şıxda tikintisi nəzərdə tutulan emalatxana rəssamlar üçün böyük qayğının nəticəsidir. Özü də bu ərazidə ancaq emalatxana olmayacaq, həm də yaradıcılıq evi inşa ediləcək. Orada, həmçinin, rəssamlarla görüş yeri, kiçik otel və rəssamların öz əsərlərini satması üçün dükanlar inşa edilməlidir. Bir sözlə, bura sözün əsl mənasında, rəssamlar şəhərciyi olmalıdır. Ümumiyyətlə, incəsənətlə məşğul olan adamlar üçün yaradıcılıq evlərinin olması vacibdir. Sovet dövründə belə yaradıcılıq evləri var idi. Rəssamlar ailələri ilə orada həm istirahət edir, həm də işləyirdi.
Ümid edirik ki, Şıxda rəssamlar üçün emalatxananın tikintisinə tezliklə başlanacaq”.
İradə SARIYEVA
