Aydın Xan Əbilov: “Hesab edirəm ki, “Naxçıvan İslam mədəniyyətinin paytaxtı-2018” çərçivəsində keçirilən bütün tədbirlər yüksək səviyyədə baş tutacaq”
Ölkəmiz tarixən İslam mədəniyyətinin yayıldığı, formalaşdığı bir məkandır. Bu gün Azərbaycanın hər yerində İslam mədəniyyətinin daşıyıcısı olan nümunələr, abidələr, tarixi-mədəni isr örnəkləri mövcuddur. Onu da vurğulayaq ki, klassik Azərbaycan alimlərinin islamın bir elm kimi yayılmasında, tədris edilməsində, təbliğində rolu misilsizdir.
Bildiyimiz kimi, 2018-ci il Naxçıvan şəhəri İslam mədəniyyətinin paytaxtı elan edilib və iyunun 20-də sözügedən mühüm tədbirin açılışı mərasimi olub.
Qeyd edək ki, Bakı şəhərində 2009-cu ilin oktyabr ayında İslam Əməkdaşlıq Təşkilatına üzv dövlətlərin mədəniyyət nazirlərinin VI konfransında Naxçıvan şəhərinin 2018-ci il üçün İslam mədəniyyətinin paytaxtı elan olunmasına dair qərar qəbul edilib. Məlumdur ki, sözügedən qərar sivilizasiyalararası dialoqa mühüm töhfələr verən Azərbaycanın bu qədim diyarındakı zəngin mədəni-mənəvi irsə yüksək qiymətin təzahürüdür.
Onu da vurğulayaq ki, Naxçıvan şəhərinin 2018-ci il üçün İslam mədəniyyətinin paytaxtı elan edilməsi ilə əlaqədar Təşkilat Komitəsinin yaradılması haqqında Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev 2016-cı ildə Sərəncam imzalayıb. Həmin sənəddə qeyd edilirdi ki, tarixən Yaxın və Orta Şərqin əzəmətli şəhərlərindən biri kimi Naxçıvan bütün böyük keçmişi ərzində İslam mədəniyyətinin çoxəsrlik nailiyyətlərinin layiqincə qorunub yaşadılmasında özünəməxsus rol oynayıb.
Dünəndən rəsmi olaraq Naxçıvan şəhəri İslam mədəniyyətinin paytaxtı funksiyasını yerinə yetirməyə başlayıb. Ekspertlər qeyd edirlər ki, Naxçıvan bir il ərzində bu missiyanı layiqincə yerinə yetirəcək. Onlar bildirirlər ki, 2009-cu ildə Bakı şəhərinin İslam mədəniyyətinin paytaxtı elan olunması ilə bağlı qazanılan təcrübə 2018-ci ildə Naxçıvan şəhərində tədbirlərin yüksək səviyyədə keçiriləcəyinə bariz nümunədir.
Ekspertlər vurğulayırlar ki, Naxçıvan şəhərinin İslam mədəniyyətinin paytaxtı elan edilməsi ilə əlaqədar hazırlıq işləri yüksək səviyyədə həyata keçirilib və bu sahədə geniş səviyyəli işlər görülüb. Bunun tarixi-siyasi əhəmiyyətinin böyük olduğunu vurğulayan Yeni Yazarlar və Sənətçilər Qurumunun rəhbəri, kulturoloq Aydın Xan Əbilov bizimlə söhbətində qeyd etdi ki, Naxçıvan şəhərinin İslam mədəniyyətinin paytaxtı elan edilməsindən üzü bu yana böyük işlər həyata keçirilib. Onun sözlərinə görə, “İslam mədəniyyətinin paytaxtı Naxçıvan-2018” loqotipinin hazırlanması və rəsmi internet səhifəsinin yaradılaraq istifadəyə verilməsi və s. buna nümunədir. O vurğuladı ki, Naxçıvanın İslam mədəniyyətinin paytaxtı olmasını əks etdirən videoçarxlar, suvenirlər, zərf və poçt markaları da hazırlanıb və bu nümunələr də ölkəmizin ayrılmaz hissəsi olan Naxçıvan MR-in islam dəyərlərinə dərin köklərlə bağlı olmasını göstərir. “Bildiyimiz kimi, Muxtar Respublika türk-islam mədəniyyət nümunələri, dini abidələrlə zəngindir. Bu abidələrin tanıdılması ilə bağlı onlardan bəzilərinin İSESCO-nun siyahısına salınması istiqamətində əsaslı işlərin aparılması geniş miqyas alıb. Bu gün bütün dünyanın, xüsusən də İslam dünyasının diqqəti Naxçıvandadır. Naxçıvan şəhərinin 2018-ci il üçün İslam mədəniyyətinin paytaxtı elan edilməsi təsadüfi deyil. Çünki Naxçıvan islami dəyərlərə bağlı olan tarixi bir məmləkətdir. Burada türk-islam mədəniyyətinin minlərlə dəyəri mövcuddur. Bura həm abidələr, həm məscidlər, həm də Naxçıvan alimlərinin islamla bağlı fikirləri, kitabları aiddir. Naxçıvandakı qədim abidələrdə, daş kitabələrdə, məzarüstü yazılarda islam dünyagörüşünü əks etdirən saysız nümunə var. Onu da vurğulayım ki, naxçıvanlılar islam dininə həmişə sadiq olublar. İslamın qorunmasında, pərvəriş tapmasında onların böyük əməyi var. Bu il Naxçıvanın İslam mədəniyyətinin paytaxtı elan edilməsinin böyük əhəmiyyəti var. Hesab edirəm ki, qarşıdakı aylar ərzində Azərbaycanda keçirilən digər beynəlxalq tədbirlər kimi, İslam mədəniyyəti ili də çox yüksək səviyyədə qeyd ediləcək. Çünki artıq uzun illərdir bu tədbirin baş tutması üçün uğurlu işlər görülür. İl boyu Naxçıvan bütün İslam dünyasının diqqət mərkəzində olacaq. Bu həm mədəniyyətimizin, İslam dünyasına verdiyimiz dəyərin bariz nümunəsi, həm də islam həmrəyliyinə bir töhfə kimi xarakterizə edilməlidir. Naxçıvanın İslam mədəniyyətinin paytaxtı elan edilməsi İslam dünyasının Azərbaycana verdiyi böyük dəyərin nümunəsidir” - deyə müsahibimiz bildirdi.
Azərbaycanın qədim zamanlardan multikultural, tolerant bir diyar olduğunu vurğulayan A.X.Əbilov hesab edir ki, biz bu tədbir çərçivəsində Naxçıvanı İslam turizminin əsas ünvanlarından birinə çevirə biləcəyik. Onun sözlərinə görə, bu gün İSESCO və digər beynəlxalq islam təşkilatlarının Naxçıvana önəm verməsi bir daha onu göstərir ki, Azərbaycanın ayrılmaz tərkib hissəsi olan Naxçıvan İslam mədəniyyətinin qədim beşiklərindən biridir: “Naxçıvan müxtəlif Azərbaycan dövlətlərinin sərhədləri çərçivəsində olub və tarixən burada böyük bir mədəniyyət formalaşıb. Azərbaycanda Naxçıvan islamı qəbul edən ilk bölgələrdən biridir. Zaman-zaman burada formalaşan mədəniyyət bu ərazinin mədəni imkanlarını artırıb. Naxçıvan ərazisində çoxsaylı maddi mədəniyyət abidəmiz var ki, orada islamın izləri əksini tapıb. Bu gün istər türbələrdə, istər məscidlərdə islamın qədim izləri yaşamaqdadır. Orada Səlcuq dövrünə aid abidələrin qalıqları var ki, islam izlərinə rast gəlinir. Atabəylər dövründə tikilən Mömünəxatun Türbəsində, Yusif ibn Küseyir abidəsində, eləcə də digər çoxsaylı maddi mədəniyyət qalıqlarında islama dair elementlər çoxdur. Bu da Naxçıvanın mədəni irs baxımından potensialını, imkanlarını göstərir. Yəni söhbət yer üstündə olan maddi mədəniyyət qalıqlarından gedir. Naxçıvan şəhəri və Naxçıvanətrafı ərazilər həm də mənəvi mədəniyyət ocaqları olublar. Bilirsiniz ki, Azərbaycanda o dövrdə mövcud olan İslam mədəniyyətinin, İslam fəlsəfəsinin özəyini təşkil edən təsəvvüf, sufizm abidələri və sufizm alimləri Naxçıvanda yerləşib, burada fəaliyyət göstəriblər. Bu gün Naxçıvan ərazisi islamın gerçək simasının yaşadığı bir diyar kimi bütün İslam dünyasının rəğbətini qazanıb. Hesab edirəm ki, “Naxçıvan İslam mədəniyyətinin paytaxtı-2018” çərçivəsində keçirilən bütün tədbirlər yüksək səviyyədə baş tutacaq. Qeyd etdiyim kimi, bunu deməyə saysız əsasımız var”.
Qeyd edək ki, tədbirdə çoxsaylı mötəbər qonaqlar, dövlət rəsmiləri, o cümlədən İSESCO-nun rəhbəri Əbdüləziz Osman əl-Tüveycri, TÜRKSOY-un baş katibi, İndoneziya, Tacikistan, Özbəkistan və Əlcəzairin mədəniyyət nazirləri, İran, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, Qazaxıstan, Türkmənistan və Qətərin mədəniyyət nazirlərinin müavinləri və digər ölkələrin vəzifəli şəxslərindən ibarət nümayəndə heyətləri iştirak ediblər.
İradə SARIYEVA
