Baba Vəziroğlu: “Sənətə, mahnı mətnlərinə sirayət edən vulqarlaşma…” Qiymət Məhərrəmli: “Mahnı mətnlərinin vulqarlaşdırılması mahnı janrına xəyanətdir”
Mahnı janrı olduqca zərif, həssas bir sahədir. O da məlumdur ki, hər şair mahnı mətni yaza bilmir. Belə demək mümkünsə, mahnı mətni yazmaq xüsusi istedad tələb edir. Biz bunu illər əvvəl yaranan gözəl, səviyyəli mahnı mətnlərinin timsalında aydın şəkildə görə bilirik.
Son illər yaranan mahnı mətnlərinin böyük əksəriyyətinin bu janrın tələblərinə cavab vermədiyini açıq şəkildə görürük. Mətnlərin həddən artıq zəifliyi göz önündədir. Mənasız, boş söz yığınağından ibarət olan bu mətnləri bəstəkarların diqqətini hansı yolla cəlb etməsi özü maraqlıdır. Bəzi bəstəkarlar nədənsə bu cür mətnlərə müraciət edərək onları mahnıya çevirirlər.
Bu gün mahnı mətnləri daha bir ağır bəlaya düçar edilib. Bir neçə ildir yaranan mahnılarda vulqar sözlərdən geniş istifadə edilməsi ziyanlı bir ənənə halı alıb. Müasir mahnı mətni yazanların bir çoxu mətnlərdə vulqar sözlərdən istifadə edir. Sanki bu, məqsədli şəkildə həyata keçirilir. Bəzi müğənnilər də bu mahnıları öz tərbiyələrinə, həyat tərzlərinə uyğun şəkildə ifa edirlər.
Mahnı mətnlərində vulqar sözlərdən geniş istifadə olunması həqiqətən də yaxşı hal deyil. Düzdür, sənət növlərində canlı danışıq dili, məişətə xas olan bəzi elementlərin olması qəbulediləndir, lakin onun başdan-başa vulqar sözlərdən ibarət olması yolverilməzdir.
Mahnı mətnlərində vulqar sözlərin ayaq açıb yeriməsini böyük mənəvi fəlakət adlandıran Əməkdar incəsənət xadimi, şair-publisist Baba Vəziroğlu təəssüflə bildirdi ki, bu gün vulqar sözlər yalnız mahnı mətnlərində deyil, mədəniyyətin bütün sahələrində mövcuddur. B.Vəziroğlunun sözlərinə görə, cəmiyyətdə vulqar sözlər, vulqar hərəkətlər nə qədər mövcuddursa, bu özünü mahnı mətnlərində də, incəsənətin digər sahələrində də göstərəcək: “Bu vulqarlıq cəmiyyətimizin, fəaliyyətimizin, mədəniyyətimizin hansı sahələrinə sirayət etməyib ki, mahnı janrı da, mahnı mətnləri də istisna olsun. Hər yanda vulqarlıq var. İstər ədəbiyyatımız, istər təsviri incəsənətimiz, istər filmlərimiz, istər cəmiyyətimiz, istərsə də məhəbbətimizdə, bir sözlə, hər yanda vulqarlıq var. Bu bizdən asılı olmayan bir məsələdir. Çünki belə bir dövr gəldi və hər şeydə vulqarlaşma başladı. Buna görə heç kəsi ittiham etmək olmaz. Ona görə ki, vulqarlaşma bir seldir, fəlakətdir, virusdur, onun da qarşısını almaq çox çətindir. Sənətə, mahnı mətnlərinə sirayət edən vulqarlaşma Allahın bir bəlasıdır. Vulqarlaşma infeksion xəstəliklər kimi cəmiyyətin hər yanına yayılır, xərçəng kimi şaxələnir. Mahnı mətnlərində də vulqarlaşma bu bəlanın təsiri ilə formalaşır”.
Bütövlükdə, sənətdə vulqarlaşmanın əleyhinə olduğunu deyən B.Vəziroğlu hesab edir ki, cəmiyyətin bu bəlası ilə hər kəs mübarizə aparmalıdır.
Filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, şairə Qiymət Məhərrəmli isə bildirdi ki, bayağı mahnı mətnləri ilə mübarizə aparıldığı bir dövrdə vulqarlaşan mahnı mətnlərinin meydana gəlməsi mahnı janrına böyük zərbədir. Vulqarlaşmanın söz sənətinə sirayət etməsinin anormal hal olduğunu qeyd edən şairə qeyd etdi ki, bəstəkarlar da o cür mətnləri mahnıya çevirməməlidirlər. Azərbaycanda mahnı mətninin ənənələri olduğunu vurğulayan Q.Məhərrəmlinin sözlərinə görə, müasir mahnı mətni yazanlar ənənədən üz döndərməməlidirlər: “Mən özüm də mahnı mətnləri yazıram, bəzilərini bəstəkarlar bəstələyib, müğənnilər oxuyurlar. Ümumiyyətlə, mahnı mətni çox həssas bir sahədir və hər kəs burada qələm işlədə bilməz. Bilirsiniz ki, uzun illərdir müəyyən adamlar qondarma, məzmunsuz mahnı mətnləri düzəldib onu ifa etdirirlər. Bayağılıq, bozluq adamı bezdirir. Son zamanlar da müasir mətnlərinin vulqarlaşdırılması prosesi başlayıb. Mən anlaya bilmirəm ki, niyə bəziləri bu yolu tutublar? Sənətə xidmət etməyən əsər onsuz da “ölümə” məhkum olur. Bu gün o vulqar sözlər oxunur, bu, kimlər üçünsə maraqlı ola bilər. Ancaq bu yanlış tendensiya məhv olub gedəcək. Vulqarizm şeir mətnini heçə endirir. Məncə, belə mahnılarla mübarizənin ən yaxşı yolu onların efirdə səslənməsinə qadağa qoymaqdır. Ancaq buna nəinki qadağa qoyurlar, hətta gecə-gündüz reklam edirlər. Mahnı mətnlərinin vulqarlaşdırılması mahnı janrına xəyanətdir”.
İradə SARIYEVA
