Azərbaycanda "dollar islahatı"nın əsl mahiyyəti və panika körükləyənlər...

Tarix: 22.12.2015 / 06:10
Bölmə: İqtisadiyyat

Elxan Mikayılov: "Dollar bir müddətdən sonra yenidən aşağı düşəcək"

Vüqar Bayramov: "Hər halda, "üzən məzənnə" siyasətindən sonra Mərkəzi Bankın özü də bazarda olacaq və çalışacaq ki, proseslərə təsir göstərsin"

Azərbaycan Mərkəzi Bankı manatın məzənnəsi haqda bəyanat yayıb.

Bankın mətbuat xidmətindən bildirilir ki, qlobal iqtisadiyyatda müşahidə olunan mürəkkəb proseslər, aparıcı mərkəzi bankların son qərarları, dünya enerji daşıyıcıları bazarlarında təklifin artması, iri iqtisadiyyata malik və əsas neft istehlakçıları olan bir sıra inkişaf edən ölkələrdə iqtisadi artımın zəifləməsi, habelə digər qlobal amillər neftin qiymətinin 2014-cü ilin iyun ayından bəri 3 dəfədən çox aşağı düşməsinə gətirib çıxarıb.

Bütün bu proseslər qlobal iqtisadiyyata sıx inteqrasiya olunmuş Azərbaycan iqtisadiyyatına da öz təsirini göstərib. Ölkənin xarici ticarət balansının müsbət saldosu və valyuta daxilolmalarının digər mənbələri kəskin azalıb.

Ölkənin valyuta bazarına və manatın məzənnəsinə ciddi təzyiqlərin yaranmasını nəzərə alaraq cari ilin fevral ayında manatın devalvasiyası həyata keçirilib, iqtisadiyyat, valyuta bazarı və manatın məzənnəsi neftin 50-55 dollar qiymətinə adaptasiya olunmuşdu. Lakin cari ilin iyul ayının sonlarından etibarən neftin qiymətinin sürətlə aşağı düşməsi valyuta bazarına və məzənnəyə təzyiqi yenidən əhəmiyyətli artırıb. Eyni zamanda tərəfdaş ölkələrdə davam edən devalvasiyalar milli iqtisadiyyatın beynəlxalq rəqabət qabiliyyətinə mənfi təsir etməyə başlayıb. Son aylarda volatilliyin daha da artması nəticəsində 2014-cü ilin əvvəlindən bir sıra tərəfdaş ölkələrin milli valyutalarının dəyərsizləşməsi 100%-i ötüb.

Yaranmış şərait valyuta bazarının və manatın məzənnəsinin yeni neft qiymətlərinə uyğunlaşmasını zəruri edir.

Uzunmüddətli xarakter daşıyan xarici iqtisadi şokların güclənməsini nəzərə alaraq, tədiyə balansının tarazlaşdırılması, ölkənin valyuta ehtiyatlarının kritik səviyyədə qorunması, milli iqtisadiyyatın beynəlxalq rəqabət qabiliyyətinin təmin olunması məqsədilə Mərkəzi Bankın İdarə Heyəti 21 dekabr 2015-ci il tarixində "üzən məzənnə" rejiminə keçilməsi barədə qərar qəbul edib. Bu qərara əsasən, manatın məzənnəsi başlıca olaraq valyuta bazarında tələb və təklifin nisbətini müəyyən edən fundamental amillərin təsirinə uyğun olaraq formalaşacaq. Mərkəzi Bankın valyuta bazarında iştirakı isə bu rejimə uyğun həyata keçiriləcək.

Eyni zamanda banklarda əhalinin əmanətlərinin və digər depozitlərin təhlükəsizliyinin təmin edilməsi məqsədilə bankların maliyyə dayanıqlığının, kapital və likvidlik mövqeyinin gücləndirilməsi, əmanətlərin sığortalanması sisteminin təkmilləşdirilməsi məqsədilə kompleks tədbirlər görüləcək.

Maraqlıdır, verilən qərar bundan sonra qiymətlərə necə təsir edəcək? Ümumiyyətlə ekspertlər bunu necə dəyərləndirir?

Ekspert Elxan Mikayılovun fikrincə, gözlənilən hadisə baş verdi: "Üzən məzənnə" siyasətinə keçid və dolların kəskin bahalaşması. Vətəndaşların diqqətinə bir şeyi çatdıraq. "Üzən məzənnə"yə keçidin ilk günlərində kəskin yüksəliş qeyd olunacaq. Ancaq bir müddətdən sonra yenidən aşağı düşəcək. Təxmini hesablamalara görə, manatın real bazar dəyəri 1.2 ətrafındadır. Yəni bazar özü, əhalinin ajiotajı olmasa, məzənnəni bu həddə endirə bilər. Odur ki bu məzənnə ilə dollar almaq məsləhət deyil. Bundan sonra dolların məzənnəsi 2 faktordan asılı olacaq. Ölkəyə dollarla valyuta girişinin əsas təminatçısı olan neftin qiymətindən və dollara daxili tələbatdan. Daxili tələbata gəldikdə, bundan sonra daxili tələbat azalmalıdır. Çünki depozitlərin artıq 80 faizə yaxını dollara çevrilib. Əhali dollarla kredit götürməyəcək".

İqtisadçı-ekspert Vüqar Bayramovun fikrincə, "üzən valyuta" rejiminin tətbiq edilməsi ilə Mərkəzi Bank həm bazarın rolunu artırmağa, həm də valyuta ehtiyatlarına qənaət etməyə çalışdı: "Mərkəzi Bankın bu qərarının manatın məzənnəsinə təsir edəcəyi gözlənilən idi. Hər halda, "üzən məzənnə" siyasətindən sonra da Mərkəzi Bankın özü də bazarda olacaq və çalışacaq ki, proseslərə təsir göstərsin. Ancaq bank sektorunda dollarla götürülən kreditlərin geri qaytarılmasında çətinlik yaranacaq. Eyni zamanda, əhali tərəfindən banklara qoyulan əmanətlərin geri götürülməsi prosesi sürətlənə bilər. Çünki artıq vətəndaşlar əmanətlərini banklarda saxlamamağa çalışacaq".

Vidadi ORDAHALLI

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 09.07.2026 / 19:05

Azərbaycana diri heyvan idxal edən iri şirkətlər əsas məlumatları "gizli" saxlayır...

Tarix: 09.07.2026 / 17:56

Britaniya “Zəngəzur” tankerini sanksiya siyahısından çıxardı

Tarix: 08.07.2026 / 15:30

"Avropa Yaşıl Enerji Dəhlizi" layihəsi icra mərhələsinə keçdi

Tarix: 08.07.2026 / 10:53

Beyləqanda şəkər çuğunduru fiaskosu...

Tarix: 07.07.2026 / 20:28

Sahibkarlara böyük şans açılır - üstəlik “qapı-qapı gəzməyə” son veriləcək...

Tarix: 07.07.2026 / 20:11

İran müharibəsi qlobal enerji təminatında yeni böhran yaradıb...

Tarix: 07.07.2026 / 16:35

Beyləqanın Əlinəzərli kəndində fermerlər üçün aqrar sığorta təlimi keçirilib

Tarix: 07.07.2026 / 12:56

Azərbaycanda vençur kapitalı fondları yaradılacaq...

Tarix: 06.07.2026 / 21:45

Ermənistan Azərbaycanla Türkiyənin elektrik şəbəkəsinə qoşulmaq istəyir...

Tarix: 06.07.2026 / 21:05

Avropanın daha bir dövləti Azərbaycanın Orta Dəhliz layihəsinə qoşulur...

Tarix: 06.07.2026 / 19:25

Ermənistan məhsullarının Avropaya çatdlrılmasında ağır problemlər yarandı...

Tarix: 06.07.2026 / 17:09

Rusiya Azərbaycan vasitəsilə Ermənistana 30 vaqon propan göndərdi

VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 21.06.2025 / 08:15

Dünyada xaos böyüyür, Azərbaycana təhlükə də artır... - VİDEO

Tarix: 02.07.2026 / 20:10

Dövlət qurumlarının portal və mobil tətbiqləri birləşdirilir - Mehriban Əliyevanın rəhbərlik etdiyi Şura böyük islahatlar mesajını verdi...

Tarix: 02.07.2026 / 15:16

Xırdalan Xəstəxanasına qarşı kəskin iddia - orqan köçürülmüş xəstələr ölüm təhlükəsində?...

Tarix: 25.06.2026 / 20:33

Əmək pensiyası yaşına görə qonşular bizi bir neçə il qabaqlayır...

Diasporumuza Rusiyada problemlər yaradılandan sonra Avropa, Amerika istiqamətində fəallıq başladı...