Suraxanı rayonunun sosial-iqtisadi inkişafı: real vəziyyət və perspektivlər

Tarix: 18.12.2015 / 01:56
Bölmə: İqtisadiyyat

Suraxanı deyiləndə ilk yada düşən Atəşgah məbədi və təbii ki, neft buruqları olur. Onların arasında qırılmaz bir bağlılıq var. Atəşgah məbədi varlığını Azərbaycanın təbii sərvəti - neftə borcludur. Kimsə nə vaxtsa bu torpağın od tutub yandığını görüb və ona sitayiş edib. Əslində, torpağa sitayiş edib. Torpaqsa elə od qədər müqəddəsdir. Əsrlər keçdikcə yanar torpağın xəbəri dünyaya yayılıb və uzaq-uzaq ellərdən onu öz gözləri ilə görməyə gəliblər.

Azərbaycan odu, ocağı, istisi ilə tanınmağa başlayıb və Odlar Yurdu adlanıb. Bakının rəmzi də 3 oddan ibarətdir. Nəzərə alsaq ki, ölkənin neft və qaz sənayesinin inkişafı tarixi Suraxanı neft yataqlarının adı ilə bağlıdır, bu mənada rayonun nəinki paytaxtın digər rayonları arasında, həmçinin ölkə tarixində özəl yerə sahib olduğu təsdiqlənir.

Suraxanı rayonunu digər rayonlardan fərqləndirən cəhəti burada "Atəşgah məbədi"nin olmasıdır. Azərbaycanın maddi mədəniyyət abidələri sırasında Bakının Suraxanı rayonunda yerləşən, XVII-XVIII əsrlərə aid atəşpərəst məbədinin qalıqları üzərində inşa olunan və UNESCO-nun "Dünya irsinin ilkin siyahısı"na daxil edilən "Atəşgah məbədi" Dövlət Tarix-Memarlıq Qoruğunun özünəməxsus yeri var.

"Atəşgah" XVII-XVIII əsrlərdə təbii qazların çıxdığı "əbədi", sönməz alovların yerində inşa edilən od məbədidir.

Bu alovlar hələ çox qədim zamanlardan məlum idi, insanlar onlara ehtiramla yanaşırdılar. İndiki ibadətgah da vaxtilə dini buralarda hakim olan atəşpərəstlərin - zərdüştlərin qədim məbədlərinin yerində tikilib. Bu məbədin ilk tikilişi təqribən II-III əsrlərə aiddir.

Ölkəmizdə milli-mənəvi dəyərlərin qorunması və gələcək nəsillərə ötürülməsi istiqamətində mühüm layihələr həyata keçirilir. Prezident İlham Əliyevin tapşırıqlarına əsasən, tarix və mədəniyyət abidələrinə dövlət səviyyəsində diqqət və qayğı gündən-günə artır. Dövlət başçısının bununla bağlı imzaladığı fərman və sərəncamlar, aparılan məqsədyönlü siyasət və Heydər Əliyev Fondunun dəstəyi ilə həyata keçirilən layihələr nəticəsində bir sıra abidələrimizin UNESCO-nun mədəni irs siyahısına daxil edilməsi, qədim tariximizi yaşadan məbədlərin təmir və bərpası, bölgələrdə aparılan genişmiqyaslı arxeoloji ekspedisiyalar bunun ən yaxşı göstəricisidir.

2015-ci il aprelin 26-da Suraxanı rayonunda yerləşən "Atəşgah Məbədi" Dövlət Tarix-Memarlıq Qoruğunda Birinci Avropa Oyunlarının məşəli alovlandırıldı. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev, Birinci Avropa Oyunları Təşkilat Komitəsinin sədri Mehriban Əliyeva, Avropa Olimpiya Komitəsinin prezidenti Patrik Hikki mərasimdə iştirak etdilər.

Avropa Oyunlarının məşəli ilk olaraq Suraxanıda alovlandırıldı

Məlumat üçün bildirək ki, "Bakı-2015" İlk Avropa Oyunlarının məşəlinin alovlandırılması tədbirinə hazırlıqla əlaqədar RİH-in təşkilatçılığı ilə rayonun idarə və müəssisələri tərəfindən Səttar Bəhlulzadə, İlqar Məmmədov, Şahin Məhərrəmov, Oqtay Əliyev və Xanlar Ələkbərov küçələrində yaşayış və qeyri-yaşayış obyektlərinin fasadları və hasarları yenidən quruldu, təmir olunaraq rəngləndi, aqlay daşları ilə üzləndi, qaz, elektrik, telefon və digər yerüstü kommunikasiya xətləri yerin altına salındı. Qısa dövr ərzində Əmircan qəsəbəsi, Tofiq Bayram parkı əsaslı təmir olunaraq yenidən quruldu, Bülbülə qəsəbəsi, 24 saylı poliklinikanın qarşısında yeni park salındı, rayonun Səttar Bəhlulzadə, İlqar Məmmədov və Xanlar Ələkbərov küçələrində ümumilikdə 12,0 min kv.m. yaşıllıq salınıb. Səttar Bəhlulzadə və Oqtay Əliyev küçələrində 27,7 min kv.m. sahəyə asfalt vurulub, 5042 kv.m. bordür düzülüb, 3252 kv.m. səki asfaltlanıb, 2826 kv.m. səki bordürü düzülüb, küçələrin işıqlandırılması üçün 2707 metr elektrik kabeli çəkilib, işıq dirəkləri və çilçıraqlar quraşdırılıb. Bundan əlavə, 5,1 min kv.m. aqlay daşından üzlük işləri, 3,4 min kv.m. hörgü və 10,7 min kv.m. suvaq işləri görülüb, 2,3 min kv.m. tamet döşənib, 42,1 min kv.m-lik sahə rənglənib, 629 kv.m. yeni dam örtükləri quraşdırılıb və digər abadlıq işləri görülüb.

Birinci Avropa Oyunları Suraxanı idmançıları üçün çox uğurlu olub, karate idman növü üzrə Ayxan Mamayev qızıl, sambo üzrə Vasif Səfərbəyov gümüş medal, qılıncoynatma idman növü üzrə Sevil və Sevinc Bünyatova bacıları 1 gümüş və 1 bürünc medal qazanıblar.

Suraxanı rayonunun inkişaf dövrü...

Qeyd edim ki, 1990-cı ildən bəri Suraxanı rayonunda yaşayıram. Bu rayonda bütün inkişaf mərhələlərini özüm müşahidə etmişəm.

Dövlət proqramlarının uğurlu icrası nəticəsində, Bakının bütün rayonları kimi, bu gün Suraxanı rayonu da inkişaf dövrünü yaşayır. Rayonun ümumi mənzərəsində nəzərəçarpacaq dəyişikliklər görülən işlərin davamlı və sürətli olmasından xəbər verir. Dövlət proqramlarının icrası nəticəsində Suraxanı rayonunun qəsəbə və kəndlərində uğurlu infrastruktur layihələri həyata keçirilib, kommunal və sosial xidmətlərin həcmi və keyfiyyəti daha da yaxşılaşıb, abadlıq işləri geniş vüsət alıb, əhalinin həyat səviyyəsi daha da yüksəlib. Rayon ərazisində dinamik yüksəliş üçün bütün zəruri tədbirlər həyata keçirilir, ölkədəki inkişaf prosesinə layiqli töhfələrini verir. Həyata keçirilən ardıcıl və məqsədyönlü siyasət nəticəsində rayonda sosial-iqtisadi şərait yaxşılaşıb, əksər statistik makroiqtisadi göstəricilərdə artım müşahidə olunub. Yeni iş yerləri və müəssisələrin yaradılması, kommunal xidmət və sosial infrastruktur təminatının həcmi və keyfiyyətinin yüksəldilməsi, rayona daha çox investisiya qoyulması əhalinin məşğulluq səviyyəsinin yüksəlməsinə və maddi rifahının artmasına səbəb olub.

"2014-2016-cı illərdə Bakı şəhərinin və onun qəsəbələrinin sosial-iqtisadi inkişafına dair Dövlət Proqramı"nda Suraxanı rayonu üzrə 24 tədbir nəzərdə tutulub, onların 4-ü icra olunub, 20-nin icrasına başlanıb, başa çatdırılan və başlanan tədbirlər proqramın 44,5 faizini təşkil edib.

Statistik rəqəmlərə əsasən, rayon ərazisində əldə olunan uğurlar əhalinin sosial rifahının yüksəlməsinə, onun inkişafına təsir göstərib. Təkcə 2015-ci ilin 9 ayı ərzində Suraxanı rayonunda sənaye məhsulunun istehsalı 198,1 milyon manat, tikinti-quraşdırma işləri 34,2 milyon manat, nəqliyyat xidmətləri 3,8 milyon manat, əsas kapitala yönəldilən investisiyalar 30,2 milyon manat, kənd təsərrüfatı 2,2 milyon manat, pərakəndə ticarət dövriyyəsi 238,8 milyon manat, orta aylıq əməkhaqqı 546,4 manat təşkil edib. Əhaliyə 184,3 milyon manat məbləğində pullu xidmətlər göstərilib, daimi olmaqla 2355 yeni iş yeri açılıb. Qaraçuxur qəsəbəsindəki bir çox küçələrdə abadlıq-quruculuq işlər görülüb, küçələrin ətrafında yerləşən qeyri-yaşayış obyektlərinin fasadları müasir üslubda yenidən qurulub, binaların fasadları, hasarlar, müxtəlif dirəklər rənglənib, ətraf ərazilər iriqabaritli tullantılardan təmizlənib.

Rayonda yaşıllaşdırma işlərinin genişlənməsində Heydər Əliyev Fondunun prezidenti Mehriban Əliyevanın "Hərəmiz bir ağac əkək" təşəbbüsünün də əhəmiyyəti danılmazdır. Onu da qeyd edək ki, respublikamızda 2010-cu ilin "Ekologiya ili" elan olunması ilə əlaqədar Suraxanıda 31 min ağac və dekorativ kol əkilib.

Heydər Əliyev Fondunun vitse-prezidenti, İDEA İctimai Birliyinin təsisçisi və rəhbəri Leyla xanım Əliyevanın təşəbbüsü ilə keçirilən "Ümumrespublika yaşıllaşdırma marafonu" çərçivəsində rayon ərazisində ağacəkmə kampaniyası davam etdirilib, marafon çərçivəsində 11 ümumrayon iməcliyi keçirilərək 7,4 mindən artıq ağac əkilib. Görülən işlər ekoloji tarazlığın bərpası, təbiətə töhfə vermək, insanların diqqətini yaşıllıqların qorunmasına yönəltmək, eləcə də ətraf mühitin mühafizəsi işində ictimai nəzarəti gücləndirmək məqsədi daşıyır. Getdikcə vüsət alan ağacəkmə aksiyaları nəticəsində rayonun ərazisi abadlaşır, yaşıllıqlarla zənginləşir, ekoloji mühit sağlamlaşır, torpaq qatı münbitləşir, insanlar arasında təbiətə qayğı hissi təbliğ edilir.

Son illər əhalinin asudə vaxtının səmərəli təşkili məqsədilə də bir sıra önəmli işlər görülüb. Belə ki, 2006-2012-ci illərdə rayonda müasir tələblərə cavab verən 12 yeni park, o cümlədən Heydər Əliyev parkı salınıb, 12-si isə yenidən qurularaq əhalinin istifadəsinə verilib.

Suraxanıda əhalinin sosial müdafiəsi gücləndirilir

Rayon əhalisinin sosial müdafiəsinin gücləndirilməsi məsələləri daim nəzarətdə saxlanır. Əhalinin Sosial Müdafiəsi Mərkəzində 2015-ci ilin 9 ayı ərzində 7496 nəfərə 4,57 milyon manatdan artıq sosial müavinət ödənilib, 2173 ailəyə 3,04 milyon manatdan artıq ünvanlı sosial yardım göstərilib, 218 nəfər tənha və əlil vətəndaşa evində sosial xidmət göstərilib, 58 nəfər imtiyazlı vətəndaş reabilitasiya mərkəzində və sanatoriyalarda istirahət ediblər. Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun rayon şöbəsi tərəfindən 27748 təqaüdçüyə xidmət göstərilib, bir nəfərə düşən orta aylıq təqaüdün məbləği rayon üzrə 194,5 manat təşkil edib. Rayon Məşğulluq Mərkəzinə işlə əlaqədar müraciət edən 992 nəfərdən 476 nəfəri işlə təmin olunub, 71 nəfərə işsiz statusu verilib, 71 nəfərə işsizlik müavinəti verilib, 44 nəfər peşə hazırlıq kurslarına cəlb olunub, rayonun ümumtəhsil məktəblərində 906 nəfər peşəyönümünə cəlb edilib. Cari ilin may ayının 1-dək bütün ölkə vətəndaşlarının pulsuz tibbi müayinədən keçirilməsi ilə bağlı ölkə başçısı İlham Əliyevin tapşırığı Suraxanı rayonunda müvəffəqiyyətlə icra edilib, rayon əhalisinin 67,4 %-i və 124 kollektiv tibbi müayinədən keçib, aşkarlanan xəstəliklər nəticəsində 6751 nəfər vətəndaş ambulator müalicəyə və 570 nəfər stasionar müalicəyə qəbul olunub, 704 nəfərin sağlamlığı bərpa edilib.

Qeyd edək ki, ötən dövr ərzində RİH-in təsdiq edilən tədbirlər planlarına əsasən, rayonda bir çox ictimai-siyasi tədbir keçirilib. Suraxanı rayonu Heydər Əliyev Mərkəzində müasir informasiya texnologiyaları tətbiq edilib, kitabxana, konfrans salonu, təlim kursları 7 ildən artıqdır rayon əhalisinə xidmət göstərir. Rayon rəhbərliyi daim çalışır ki, bu möhtəşəm Mərkəzin imkanlarından sakinlər daha geniş istifadə etsinlər. Bu günə qədər Heydər Əliyev Mərkəzinin fəaliyyəti ilə 56 mindən yuxarı yerli və xarici ziyarətçi tanış olub, Mərkəzin elektron kitabxanasının xidmətindən 15 minə yaxın istifadəçi faydalanıb, Mərkəzdə 2015-ci ilin 9 ayı ərzində 14 ümumrayon tədbiri, ümumtəhsil məktəblərində Azərbaycan tarixinin daha səmərəli öyrənilməsi məqsədilə açıq dərslər, yeni ailə quran 5 gənc ailənin nikah mərasimi keçirilib. Rayonda gənc nəslin sağlam böyüməsinə xidmət edən narkomaniyaya qarşı mübarizə həftəsi çərçivəsində "Gələcəyimizi qoruyaq" adlı və Ümumdünya QİÇS-lə mübarizə gününə həsr edilən tədbir keçirilib.

Sonda onu da əlavə edək ki, rayonda qeydə alınan inkişafla yanaşı, bəzi problemlər də mövcuddur. Rayonun Bahar qəsəbəsinin məhəllələrarası yolları təmirsiz vəziyyətdədir. Ümid edirik ki, yaxın zamanlarda adıçəkilən qəsəbənin yolları təmir olunacaq.

Günel CƏLİLOVA

Yazı Suraxanı Rayon İcra Hakimiyyəti və Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Kütləvi İnformasiya Vasitələrinin İnkişafına Dövlət Dəstəyi Fondunun birgə keçirdiyi müsabiqəyə təqdim etmək üçündür.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 09.07.2026 / 19:05

Azərbaycana diri heyvan idxal edən iri şirkətlər əsas məlumatları "gizli" saxlayır...

Tarix: 09.07.2026 / 17:56

Britaniya “Zəngəzur” tankerini sanksiya siyahısından çıxardı

Tarix: 08.07.2026 / 15:30

"Avropa Yaşıl Enerji Dəhlizi" layihəsi icra mərhələsinə keçdi

Tarix: 08.07.2026 / 10:53

Beyləqanda şəkər çuğunduru fiaskosu...

Tarix: 07.07.2026 / 20:28

Sahibkarlara böyük şans açılır - üstəlik “qapı-qapı gəzməyə” son veriləcək...

Tarix: 07.07.2026 / 20:11

İran müharibəsi qlobal enerji təminatında yeni böhran yaradıb...

Tarix: 07.07.2026 / 16:35

Beyləqanın Əlinəzərli kəndində fermerlər üçün aqrar sığorta təlimi keçirilib

Tarix: 07.07.2026 / 12:56

Azərbaycanda vençur kapitalı fondları yaradılacaq...

Tarix: 06.07.2026 / 21:45

Ermənistan Azərbaycanla Türkiyənin elektrik şəbəkəsinə qoşulmaq istəyir...

Tarix: 06.07.2026 / 21:05

Avropanın daha bir dövləti Azərbaycanın Orta Dəhliz layihəsinə qoşulur...

Tarix: 06.07.2026 / 19:25

Ermənistan məhsullarının Avropaya çatdlrılmasında ağır problemlər yarandı...

Tarix: 06.07.2026 / 17:09

Rusiya Azərbaycan vasitəsilə Ermənistana 30 vaqon propan göndərdi

VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 21.06.2025 / 08:15

Dünyada xaos böyüyür, Azərbaycana təhlükə də artır... - VİDEO

Tarix: 02.07.2026 / 20:10

Dövlət qurumlarının portal və mobil tətbiqləri birləşdirilir - Mehriban Əliyevanın rəhbərlik etdiyi Şura böyük islahatlar mesajını verdi...

Tarix: 02.07.2026 / 15:16

Xırdalan Xəstəxanasına qarşı kəskin iddia - orqan köçürülmüş xəstələr ölüm təhlükəsində?...

Tarix: 25.06.2026 / 20:33

Əmək pensiyası yaşına görə qonşular bizi bir neçə il qabaqlayır...

Diasporumuza Rusiyada problemlər yaradılandan sonra Avropa, Amerika istiqamətində fəallıq başladı...