Rublun ucuzlaşması Azərbaycan üçün də sərfəli sayılmadı

Tarix: 15.12.2015 / 02:07
Bölmə: İqtisadiyyat

Neftin ucuzlaşması, gözlənildiyi kimi, bir sıra hasilatçı ölkələrin milli valyutalarının kursuna mənfi istiqamətdə təsir etməyə başlayıb. Həmin dövlətlərdən biri olan Rusiyanın pulunun dəyərdən düşməsi isə qonşu ölkələr, o cümlədən Azərbaycanla da ticarətin həcminə təsir göstərir. Rubl dəyərdən düşməkdə davam edərsə, bu təsirin səviyyəsinin yüksələcəyi proqnozlaşadırılır.

Dolların kursunun artmaqda davam etməsi Azərbaycanla qonşu neft ölkələrində milli valyutaların da ucuzlaşmasına səbəb olub. Xatırladaq ki, Rusiya Mərkəzi Bankı hələ ötən ilin dekabrında sərbəst üzən məzənnə siyasətinə keçib. Rubl bir müddət kəskin ucuzlaşsa da, daha sonra məzənnə qismən stabilləşmişdi. İndi isə 1 ABŞ dolları 70 rubl psixoloji həddini keçib. Artıq belə vəziyyət Rusiyada iqtisadi böhranı daha da dərinləşdirə bilər. Bu isə qonşu ölkələr, o cümlədən Azərbaycan üçün də arzuolunmazdır.

Son məlumatlara görə, Rusiyadakı iqtisadi böhran nəticəsində MDB respublikalarından bu ölkəyə qazanc dalınca gedənlərin vətənlərinə göndərdikləri pulların həcmi də kəskin azalıb. Cari ilin 9 ayı ərzində azərbaycanlı əmək miqrantlarının ölkədəki yaxınlarına göndərdiyi pulların məbləği cəmi 272 milyon dollar təşkil edib. Ötən il isə bu məbləğ 456 milyon dollar idi. Bu, sürətli pul köçürmələri əsasında qeydə alınmış statistikadır. Məlumata görə, Özbəkistan vətəndaşlarının Rusiyadan vətənlərinə göndərdikləri pul 2 milyard 6 milyon dollar olub. Ötən il bu məbləğ 4 milyard dollardan çox idi. Taciklər isə Rusiyadan vətənlərinə 1.24 milyard dollar göndəriblər. Ötən il bu rəqəm 2.37 milyard dollar olub. Dünya Bankının hesablamalarına görə, pul köçürmələrindən Ermənistan iqtisadiyyatı 21 faiz, Gürcüstan 12 faiz, Qırğızıstan 31,5 faiz, Moldova 25 faiz,Tacikstan 42 faiz, Ukrayna 5,5 faiz, Litva 4,5 faiz, Özbəkistan isə 12 faiz asılıdır. Böhran davam edərsə, Rusiyadan köçürülən pulların miqdarının daha da azalması proqnozlaşdırılır. Rublun ucuzlaşması isə iqtisadi əlaqələrin, ticarət dövriyyəsinin həcmində də öz təsirini göstərəcək.

Artıq dəfələrlə gündəmə gətirildiyi kimi, Rusiyada rublun dollara nisbətən məzənnədən düşməsi rublun manata nisbətən də məzənnəsinin azalmasına gətirib çıxarır. Yəni manat da rubla nisbətən möhkəmlənir. Bu, Rusiyaya məhsul ixracını müəyyən qədər məhdudlaşdırır və faktiki olaraq Azərbaycan məhsullarının Rusiyada baha olmasına gətirib çıxarır.

Beləliklə, rublun ucuzlaşmaqda davam etməsi təkcə Rusiyaya yox, onunla ticarət əlaqəsi olan digər ölkələrə, o cümlədən Azərbaycana da təsirsiz ötüşmür. Rublun isə ucuzlaşması davam edəcək. Ekspertlər hesab edir ki, iqtisadi vəziyyətin daha da gərginləşməsi xarici investorların Rusiyanı tərk etməsinə səbəb olub ki, bu da ciddi kapital itkisi ilə nəticələnir. Bu fonda Rusiya hökumətinin son hərəkəti iqtisadi vəziyyəti düzəltmək əvəzinə daha da geri salır. Rusiyalı maliyyə analitikləri etiraf edir ki, rublun məzənnəsinin düşməsi ölkədə yaxın zaman ərzində daha böyük qiymət artımına gətirib çıxaracaq. Qiymətlərin artması isə həm də Rusiya pərakəndə ticarət bazarında 40 faiz mal ehtiyatının idxal nəticəsində formalaşması ilə bağlıdır. Bu, faktiki olaraq, qiymətlərin qalxmasına təkan verir. O da aydındır ki, rublun ucuzlaşması Rusiyanın ixracına təsirsiz ötüşmür. Yuxarıda qeyd olunduğu kimi, Rusiya ölkəmizin əsas ticarət partnyorlarındandır. Rublun ucuzlaşması şimal qonşularımızdan gələn idxalın həcminin artmasına səbəb ola bilər. Çünki manatın bahalaşması hesabına bu ölkədən gətirilən malların həcmi avtomatik çoxalır. Rublun ucuzlaşmasının əsas problemi isə, qeyd olunduğu kimi, Azərbaycandan Rusiyaya ixracın azalmasıdır. Düzdür, hələ Avropa və ABŞ-ın sanksiyalarından sonra Azərbaycan fermerlərinə Rusiya bazarlarında yaxşı pul qazanmaq imkanlarının yarandığına dair mesajlar verildi. Hətta ajiotaj elə böyük idi ki, məhsulların Rusiyaya daşınması səbəbindən Azərbaycanın özündə ərzaq çatışmazlığı yaranacağı deyilirdi. Lakin rəsmi şəkildə bəyan edildi ki, Azərbaycanda istehsal edilən meyvə, tərəvəz və bostan məhsullarının ixrac edilən hissəsi müxtəlif məhsullar üzrə ümumilikdə təqribən 7-10% təşkil edib. Yəni ölkədə istehsal edilən meyvə-tərəvəz məhsullarının hamısı Rusiya bazarına aparılmır. Amma indi aparılan məhsulları Rusiya bazarlarında istənilən qiymətə satmaq da çətinlik yaradır. Elə bu səbəbdən Rusiya iqtisadiyyatının çöküşü ölkəmizin marağında deyil.