Bankların yeni dollar siyasəti özü ilə "kredit fəlakəti" gətirə bilər

Tarix: 12.12.2015 / 01:29
Bölmə: İqtisadiyyat

Son günlərə qədər ölkə bankları dollarla cəlb edilən əmanətlərin faiz dərəcələrini kəskin aşağı salaraq əsas diqqəti manata yönəltmişdilər. Elə bu səbəbdən milli valyuta ilə cəlb edilən əmanətlərin faiz dərəcələrinin orta göstəricisi 13-15 faiz arasında dəyişirdi. Dollarla isə əksinə, ötən ilin sonuna kimi orta göstərici 8-11 faiz arasında dəyişirdisə, sonradan bunu 3 faizə qədər endirən banklar oldu.

Bütün bunlara səbəb o idi ki, banklar krediti xarici valyutada vermək istəsələr də, vətəndaşlar onu manatla götürməyə çalışırdı. Ona görə də banklar dollarla olan vəsaitlərin böyük bir hissəsini yerləşdirməkdə çətinliklər çəkirdilər. Bu isə, öz növbəsində, dollar üzrə depozitlərin faiz dərəcələrinin əhəmiyyətli dərəcədə aşağı düşməsi ilə müşayiət olunurdu. Amma vəziyyət indi tamam fərqli müstəvidə cərəyan etməyə başlayıb. Banklarda dollarla və digər xarici valyuta ilə yerləşdirilən əmanətlərin həcminin azalması bu maliyyə qurumlarını fərqli addımlar atmağa sövq edib. Bu xüsusda iqtisadçı Vüqar Bayramov bildirib ki, aparıcı riteyl banklar dollar üzrə depozit faizlərini 3 faizdən 7 faizədək yüksəldiblər: "Bir müddət öncə sığortalanan 30 min dollar əmanətə ildə orta hesabla cəmi 900 dollar dividend hesablayan banklar həmin məbləğə görə artıq 2100 dollar təklif edirlər. Bu isə o deməkdir ki, sözügedən məbləğ üzrə təklif edilən dividend ödənişləri 2,3 dəfə artıb. Manatla əmanətlərə 12 faizdən çox dividend təklif edən banklar yenə də xarici valyutalara nisbətən aşağı faiz hesablasalar da, daha çox depozit cəlb etmək üçün xarici valyutalara da nisbətən "isti münasibət" bəsləməyə çalışır. Manatla dividend faizlərinin yüksək olmasına baxmayaraq, vətəndaşlar potensial valyuta risqlərini sığortalamaq üçün xarici valyuta ilə depozitlərə üstünlük verir. Xarici valyuta depozitlərinə əvvəllər aşağı faizin təklif edilməsi isə vətəndaşlarda əmanət qoyuluşlarına stimul yaratmırdı. Təbii ki, banklara olan inamın azalması da bu məsələdə az əhəmiyyətli deyildi. Əmanət qəbul edən kooperativ banklarda isə xarici valyuta üzrə faizlər yenə də əvvəlki səviyyədə saxlanıb".

İqtisadçının sözlərinə görə, xarici valyuta üzrə faiz dərəcələrinin artırılması birbaşa bankların nağd vəsaitlərə ehtiyacının yüksəlməsi ilə bağlıdır: "Belə ki, bu ilin iyun ayında depozitlərin həcmi 7 milyard 653 milyon idisə, iyul ayında 7 milyard 605 milyon manat, avqustda 7 milyard 320 milyon manat, sentyabrda 7 milyard 311 milyon manat, oktyabrda isə 7 milyard 172 milyon manat olub. Göründüyü kimi, bu ilin ikinci yarısında hər ay əvvəlki aya nisbətən depozit məbləğində azalma müşahidə edilib. Bunun əsas səbəbi milli valyuta ilə olan əmanətlərin bir qisminin banklardan geri çəkilməsi olsa da, xarici valyuta üzrə depozit faizlərinin kəskin azaldılması da prosesə təsirsiz ötüşmədi. Bu baxımdan banklar artırılmış depozit faizləri ilə daha çox vəsait cəlb etməyə çalışacaq. Həmçinin bir sıra bankların nağd likvidliyinin azalması da xarici əmanətlər üzrə faiz dərəcələrinə yenidən baxılmasına vadar edib. Bundan başqa, depozit faizlərinin aşağı olması xarici investisiya qoyuluşlarına da neqativ təsir göstərirdi. Banklar bununla xarici sərmayələrin cəlbinə də çalışır".

Beləliklə, proseslər bankların dollar və başqa xarici valyatlarla bağlı siyasətlərində ciddi dəyişiklik olduğunu göstərir. Amma xarici valyutalarla qoyulan depozitlər üzrə faizlərin artırılmasının mənfi tərəfləri də var. Belə ki, banklar əhalidən depoziti yüksək faizlə cəlb etdikcə, kredit faizləri də qalxacaq. Onsuz da banklar əhaliyə kreditləri yüksək faizlə verir. Ümumiyyətlə, Azərbaycanda bank sektorunun ciddi problemlərindən biri faiz siyasətinin qüsurlü olmasıdır. Bu, hətta zaman-zaman banklarda böhranların yaranmasına gətirib çıxarıb. Elə bu səbəbdən problemli kreditlərin həcmi 1,4 milyard manata yaxınlaşıb. İqtisadçılar bildirir ki, Mərkəzi Bankın uçot stavkası bankların faiz siyasətinə, eləcə də maliyyə resursları ilə təminatına təsir göstərmir. Bu şəraitdə əmanətlər üzrə faiz dərəcələrinin yüksək olması kredit faizlərinə təsir göstərir.

Tahir TAĞIYEV

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 09.07.2026 / 19:05

Azərbaycana diri heyvan idxal edən iri şirkətlər əsas məlumatları "gizli" saxlayır...

Tarix: 09.07.2026 / 17:56

Britaniya “Zəngəzur” tankerini sanksiya siyahısından çıxardı

Tarix: 08.07.2026 / 15:30

"Avropa Yaşıl Enerji Dəhlizi" layihəsi icra mərhələsinə keçdi

Tarix: 08.07.2026 / 10:53

Beyləqanda şəkər çuğunduru fiaskosu...

Tarix: 07.07.2026 / 20:28

Sahibkarlara böyük şans açılır - üstəlik “qapı-qapı gəzməyə” son veriləcək...

Tarix: 07.07.2026 / 20:11

İran müharibəsi qlobal enerji təminatında yeni böhran yaradıb...

Tarix: 07.07.2026 / 16:35

Beyləqanın Əlinəzərli kəndində fermerlər üçün aqrar sığorta təlimi keçirilib

Tarix: 07.07.2026 / 12:56

Azərbaycanda vençur kapitalı fondları yaradılacaq...

Tarix: 06.07.2026 / 21:45

Ermənistan Azərbaycanla Türkiyənin elektrik şəbəkəsinə qoşulmaq istəyir...

Tarix: 06.07.2026 / 21:05

Avropanın daha bir dövləti Azərbaycanın Orta Dəhliz layihəsinə qoşulur...

Tarix: 06.07.2026 / 19:25

Ermənistan məhsullarının Avropaya çatdlrılmasında ağır problemlər yarandı...

Tarix: 06.07.2026 / 17:09

Rusiya Azərbaycan vasitəsilə Ermənistana 30 vaqon propan göndərdi

VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 21.06.2025 / 08:15

Dünyada xaos böyüyür, Azərbaycana təhlükə də artır... - VİDEO

Tarix: 09.07.2026 / 21:52

İrandan Trampa “İrəvan mesajı” - sülh olmasa, TRIPP marşrutuna dözmərik...

Tarix: 09.07.2026 / 19:38

Vətəndaşın məmurlarla birbaşa ünsiyyətində sıfır hədd - rəqəmsallaşma dövrünün hədəfi...

Tarix: 09.07.2026 / 18:51

Çin və ABŞ-ın mübarizə apardığı Gürcüstan limanında Azərbaycan həlledici söz sahibinə çevrilir...

Diasporumuza Rusiyada problemlər yaradılandan sonra Avropa, Amerika istiqamətində fəallıq başladı...