Azərbaycanda Türkiyə məhsullarının bir qədər də ucuzlaşma dövrü başlayır

Tarix: 11.12.2015 / 01:33
Bölmə: İqtisadiyyat

Münasibətlərdəki gərginlik Rusiya və Türkiyə iqtisadiyyatına getdikcə daha çox həcmdə ziyan vursa da, əlaqələrin yaxın tezlikdə əvvəlki normal məcraya qayıtması istisna olunur. Əksinə, belə görünür ki, Moskva Türkiyəyə qarşı embarqo siyasətini davam etdirməkdə qərarlıdır. Moskvanın Türkiyəyə qarşı tətbiq etdiyi sanksiyaların Rusiya iqtisadiyyatına təsirindən danışan baş nazir Dmitri Medvedyev deyib:

"Əlbəttə, Türkiyə ilə mövcud vəziyyət istehlak mallarına müəyyən həddə təsir edəcək. Ancaq biz bu təsirlərin böhran yaradacağını gözləmirik".

Yaranmış vəziyyət müəyyən mənada Azərbaycana da təsirsiz ötüşmür. Hazırda burada diqqət cəlb edən əsas məqamlardan biri Azərbaycan üzərindən Rusiyaya Türkiyə məhsullarının daşınmasıdır. Moskva bunun qarşısını almaq niyyətini bəyan edib. Rusiya İctimai Palatası artıq ölkənin Kənd Təsərrüfatı Nazirliyindən, Federal Gömrük Xidmətindən və İstehlakçıların Hüquqlarının Müdafiəsi üzrə Federal Xidmətdən Türkiyənin Qazaxıstan və Azərbaycandan keçərək Rusiyaya ixrac edilə biləcək meyvə və tərəvəzə nəzarəti gücləndirməyi xahiş edib. Rusiya İctimai Palatasının Ailə, uşaq və anaya dəstək Komissiyası sədrinin birinci müavini Pavel Sıçev bununla bağlı müraciət hazırlayıb. Müraciətdə bildirilir ki, türkiyəli sahibkarlar məhz Azərbaycan və Qazaxıstan ərazisindən istifadə edərək öz məhsullarını Rusiyaya çatdırmaq üçün yollar axtarır. Onun sözlərinə görə, türk şirkətləri öz məhsullarını embarqodan yan keçərək Rusiyaya keçirmək üçün fəal şəkildə imkanlar axtarışındadır: "Məndə olan dəqiq məlumata görə, Türkiyədən olan sahibkarlar öz məhsullarını Rusiyaya çatdırmaq üçün yollar axtarır və bunun üçün adıçəkilən ölkələrin ərazisindən istifadə olunur. Bu, azərbaycanlı təchizatçıların Rusiya bazarında mövqeyini genişləndirmək üçün də yeni imkanlar yaradır. Burada müxtəlif variantlardan istifadə oluna bilər. Bunun qarşısı alınmalıdır". Onun sözlərinə görə, qablaşdırmanı dəyişməkdən tutmuş saxta sertifikatlarla məhsulların tədarükünə qədər müxtəlif yollar mümkündür. İstehlakçıların Hüquqlarının Müdafiəsi üzrə Federal Xidmətin rəsmi nümayəndəsi Yuliya Melano deyib ki, Türkiyəyə məxsus məhsullara embarqo 2016-cı il yanvarın 1-dən qüvvəyə minir və bu səbəbdən təkrar ixraca nəzarət həmin dövrdən gücləndiriləcək.

Beləliklə, Türkiyə məhsullarının Azərbaycandan keçməklə Rusiyaya çatdırılması çətinləşəcək. Bu şəraitdə həmin məhsulların daha çox Azərbaycanda bazarlara çıxarılması ehtimalı artır. Bunu itisadçı Vüqar Bayramov da təsdiq edir. V.Bayramov qeyd edir ki, son günlər iki ölkə arasında gərginliyin dərinləşməsi həm Türkiyə, həm də Rusiya üçün itkisiz sovuşmayacaq. Onun fikrincə, baş verənlər nəticəsində Azərbaycana Türkiyədən gətirilən malların qiyməti aşağı düşəcək: "Rusiyanın qadağaları şimal qonşumuzun bazarında ciddi boşluq yaradacaq. Aydındır ki, həmin məhsulların bir qismi digər ölkələrə, o cümlədən Azərbaycana ixrac ediləcək. Azərbaycanla Türkiyə arasında ticarət dövriyyəsinin həcmi 1,8 milyard dollardır. Oxşar dövriyyə Azərbaycanla Rusiya arasında var. Rusiya və Türkiyə arasında gərginlik dərinləşərsə, 2016-cı ildə Türkiyədən Azərbaycana gətirilən məhsulların həcmində artım olacaq. Bu isə türk mallarının qiymətlərinin ucuzlaşmasına gətirib çıxaracaq. Hazırda Türkiyə bazarında topdansatış təklif edilən malların qiymətlərində ucuzlaşma var. Nəticədə Azərbaycanın Türkiyədən daha ucuz ərzaq və qeyri-ərzaq məhsulları idxal edəcəyi gözlənir".

Ekspertin sözlərinə görə, Rusiya bazarındakı boşluq Azərbaycan fermer və sahibkarlarının sözügedən ölkəyə daha çox məhsul göndərməsinə səbəb olacaq: "Bu isə istehlak bazarında yerli kənd təsərrüfatı məhsullarının qıtlığını yarada bilər. Bu baxımdan, Rusiya bazarına daha çox məhsulun göndərilməsi bazarda kənd təsərrüfatı məhsullarının, meyvə və tərəvəzlərin qiymətinin yüksəlməsinə səbəb ola bilər. İran və Türkiyədə ucuz kənd təsərrüfatı məhsullarının idxalı genişlənməzsə, o zaman meyvə və tərəvəzlərdə qiymət artımları müşahidə ediləcək. Təbii ki, Azərbaycan Türkiyə və Rusiya arasındakı münasibətlərin gərginləşməsində maraqlı olmayan ölkədir. Sözügedən qonşularımız arasında yaxşı münasibətlərin olması bizim strateji maraqlarımıza uyğundur. Bununla belə, adıçəkilən ölkələr arasında münasibətlər gərginləşəcəyi halda, Azərbaycan şirkətləri Türkiyə qida, xüsusən də aqrar məhsullarının Rusiya bazarında boşalan yerini tutmağa və şimal qonşumuzun turistlərini cəlb etməyə çalışmalıdır. Bunlara rəğmən, bölgədə sabitliyin qorunub saxlanması və Türkiyə ilə şimal qonşumuz arasında münasibətlərin qısa zamanda yaxşılaşması rasional olaraq dövlətimizin strateji maraqlarına birbaşa xidmət edir".

Ankara isə Rusiyanın addımlarından o qədər də əndişə duymadığını bildirir. Ölkənin baş naziri Əhməd Davudoğlu Rusiyanın sanksiyalarından daha çox özünün ziyan görəcəyini bildirir: "İstənilən vəziyyətə hazırıq. Nazirlərimiz Rusiyanın sanksiyaları ilə bağlı görüşüb, müzakirələr aparıblar. Yanacaqla bağlı ehtimal olunan problemin aradan qaldırılması istiqamətində fəaliyyətimizi davam etdiririk. Meyvə-tərəvəz ixracı ilə bağlı problemlərin həlli istiqamətində də addımlar atılır. Alternativ bazarlar üçün lazım olan hər cür tədbirləri görürük. İş adamlarına dəyən ziyanın qarşılığını ödəyəcəyik, onların zərər görməsinə imkan verməyəcəyik. Turist səfərləri təşkil edən turoperatorlara bütün hallarda dəstək verəcəyik. Biz qarşılaşdığımız mənasız embarqonun qarşısında aciz qalacaq dövlət deyilik".