Rubl Azərbaycanda da gözdən düşür

Tarix: 01.12.2015 / 01:51
Bölmə: İqtisadiyyat

Azərbaycanda da dövriyyəsi az olmayan Rusiya rublu son günlərdə yenidən sürətlə dəyər itirməyə başlayıb. Xüsusən də şimal qonşumuzun Türkiyəyə embarqo tətbiq etməsi bu məsələyə öz təsirini göstərib. İnvestorların yaranan geosiyasi gərginlikdən duyduğu narahatlıqlar və neftin yenidən ucuzlaşması ilə rubl da sürətlə dəyərdən düşür. Son dörd gündə rublun ucuzlaşması 4.1 faizə çatıb.

Analitiklər bildirir ki, Rusiya aktivlərinə bu gün yüksək tələb yoxdur. Bu amil də rubla təsirsiz ötüşmür. Avropa Birliyinin Rusiyaya qarşı sanksiyaların müddətini daha 6 ay uzatması da investorların rubldan uzaq qaçmasına səbəb olur. Xatırladaq ki, hələ cari ilin əvvəlindən Rusiya Mərkəzi Bankı rublu dəstəkləməyi dayandırıb və "üzən məzənnə" siyasətinə başlayaraq rublun məzənnəsini sərbəst buraxıb. Rublun məzənnəsinin qorunub saxlanması ilə bağlı cəhdlərin mənasız olduğunu görən Rusiya Mərkəzi Bankının yeni siyasətindən sonra burada avro və dolların məzənnəsi bazarda proseslərə uyğun olaraq müəyyənləşir. Belə vəziyyət də rublun geosiyasi, geoiqtisadi müstəvidə baş verənlərə həssaslığını artırır.

Rublla bağlı baş verənlər Azərbaycanda da xüsusi maraq doğurur. Əhali son aylarda rublla olan ehtiyatını başqa valyutaya, məsələn, dollara keçirməyə üstünlük verir. İnsanlar əlində olan rus rublunu dəyişir və bunu valyutadəyişmə məntəqələrində də aydın müşahidə etmək mümkündür. Lakin rublun dəyərdən düşməsinin digər təsirləri də mövcuddur. Xüsusən də ticarət dövriyyəsi baxımından. Ekspertlər bildirir ki, ticarət tərəfdaşı olan ölkənin milli valyutasının məzənnəsində dəyişiklik mütləq öz təsirini göstərir. Xüsusən də Azərbaycanın əsas ticarət tərəfdaşlarından olan Rusiyada milli valyutanın ucuzlaşmasının ölkəmizə təsiri nəzərəçarpacaq dərəcədədir. Digər məqam Neft Fondunun Rusiyadakı aktivlərilə bağlıdır. Fond Rusiyada daşınmaz əmlak alıb və bura xeyli vəsait yatırıb. Amma hazırda rublun ucuzdaşması ilə həmin vəsait dəyərdən düşüb. Bu da müəyyən qədər zərər vuran amil sayılır. Həmçinin, Neft Fondu 2011-ci ildə investisiya siyasətinə edilmiş dəyişikliyə uyğun olaraq 2012-ci ildən rus rublunu alaraq valyuta ehtiyatına daxil edib. Fondun ehtiyatlarında rublun payı hazırda təxminən 2 faizdir. Eyni zamanda, Fond Rusiyanın ikinci ən böyük bankı olan VTB bankının 500 milyon dollarlıq səhmlərini alıb. İndi bu bankın da səhmləri xeyli ucuzlaşıb. Digər tərəfdən, dollar rubla nəzərən bahalaşdıqca manat da həmin valyutaya qarşı bahalaşır. Nəticədə Rusiya bazarlarına ixrac etdiyimiz məhsullar bahalaşır ki, bu da onların rəqabət qabiliyyətini aşağı salır. Rublun dəyərdən düşməsi Rusiyada ərzaq inflyasiyasını da gücləndirir. Bunun nəticəsində isə, manatın möhkəmlənməsinə rəğmən, Rusiyadan Azərbaycana ərzaq inflyasiyası idxal edilir. Rus rublunun dəyərsizləşməsi Rusiyaya işləməyə getmiş xeyli sayda soydaşımızın gəlirlərinin azalmasında özünü göstərir. Ekspertlər bildirir ki, yalnız rublun yenidən dəyər qazanması bu problemləri arxa plana keçirə bilər. Amma Rusiyanın yürütdüyü siyasət yaxın tezlikdə ölkə iqtisadiyyatına, o cümlədən də rubla müsbət heç nə vəd etmir. Əksinə, Rusiyanın Qərb və Türkiyə ilə münasibətləri getdikcə kəskinləşir. Belə ki, Rusiya prezidenti Vladimir Putin Türkiyəyə qarşı xüsusi iqtisadi tədbirlərin tətbiq edilməsi haqqında fərman imzalayıb. Prezident bu fərmanla Rusiya Federasiyası hökuməti tərəfindən müəyyən edilmiş siyahı üzrə Türkiyədən müxtəlif növ malların Rusiyaya gətirilməsinə qadağa və ya məhdudiyyət qoyub. Sənədə görə, Rusiyada hökumət tərəfindən müəyyən edilmiş siyahı üzrə istehsalçı ölkəsi Türkiyə Respublikası olan müxtəlif növ malların federasiya ərazisinə gətirilməsini nəzərdə tutan xarici iqtisadi əməliyyatlara müvəqqəti olaraq qadağa və ya məhdudiyyət tətbiq edilir. Həmçinin, Türkiyənin yurisdiksiyasında olan təşkilatların Rusiya ərazisində hökumətin müəyyən etdiyi siyahı üzrə ayrıca növ iş və ya xidmət icra etməsinə qadağa və ya məhdudiyyət tətbiq edilir. Belə bir vaxtda isə Türkiyənin Rusiyadakı səfirliyi bu ölkənin hökumətindən vətəndaşlarına qarşı təzyiq edilməsi barədə şikayətlərə izah tələb edib. Rusiyada yaşayan Türkiyə vətəndaşları hakimiyyətin rəsmi orqanları tərəfindən təzyiqə məruz qalmaları barədə şikayət edirlər. Səfirliyin məlumatında bu xüsusda bildirilir: "Son günlərdə Rusiyanın müxtəlif şəhərlərində yaşayan Türkiyə vətəndaşlarından Rusiya rəsmi orqanlarının nümayəndələri tərəfindən təzyiqə məruz qalmaları barədə səfirliyə şikayətlər daxil olub. Şikayətlər biznesmen, tələbə və sadə vətəndaşlar tərəfindən daxil olur. Səfirlik onlarla əlaqə saxlayır, bu şikayətləri dəqiqləşdirdikdən sonra Rusiya Xarici İşlər nazirliyi və müvafiq qurumlara məlumat göndərir. Biz Rusiya hökumətindən bu təzyiqlərin dayandırılmasını gözləyirik".