Valyuta ehtiyatlarımız dolların bahalaşmasının mənfi təsirlərini aradan qaldıran faktor kimi...

Tarix: 28.11.2015 / 01:38
Bölmə: İqtisadiyyat

Maliyyə bazarlarında dolların bahalaşması və bunun nə qədər davam edəcəyi xüsusi diqqət mərkəzində qalmaqda davam edir. Proses ölkəmizdə də diqqətlə izlənir. Çünki dolların bahalaşmasının Azərbaycana həm müsbət, həm də mənfi təsirləri var. Mənfi tərəf odur ki, dolların məzənnəsinin yüksəlməsi Azərbaycana idxal olunan məhsulların qiymətini artırır. Müsbət tərəfə gəlincə, bilindiyi kimi, ölkənin valyuta ehtiyatlarının böyük hissəsi məhz dollarla saxlanır.

Bu vəziyyətdə dolların bahalaşması bu pulla saxlanan ehtiyatların dəyərini daha da artırır.

Hələlik isə əsas proqnozlar ondan ibarətdir ki, dollar bir müddət yüksəlməkdə davam edəcək. Belə bir vaxtda ABŞ-ın məşhur "Citibank"ının Araşdırma Departamenti avronun dollarla müqayisədə ucuzlaşmasının əsas səbəblərini açıqlayıb. Araşdırma Departamenti Avropa və ABŞ-da uçot dərəcələrinin qısa müddətdə əks istiqamətdə hərəkətini, yəni Avropa Mərkəzi Bankının (AMB) uçot dərəcəsini azaltmağı planlaşdırarkən ABŞ-ın artırmağı düşünməsinin avronu ucuzlaşdıracağına, dolları isə möhkəmləndirəcəyinə inanır. Ekspertlər düşünür ki, Asiya, xüsusilə də Çin iqtisadiyyatının zəifləməsi Almaniya iqtisadiyyatı üçün təhlükə yaratdığından, ucuz avroya tələbat dolları möhkəmləndirəcək. Avropa Mərkəzi Bankı ucuz avroya ehtiyac duyduğu üçün uçot dərəcəsini endirmək, ABŞ isə iqtisadi vəziyyəti yaxşılaşdığı üçün faizləri artırmaq məcburiyyətində olacaq. Avropa iqtisadiyyatının statistik göstəricilərinin zəif olması, inflyasiyanın aşağı səviyyəsi avrozonada monetar ekspansiya ehtimalını gücləndirir.

Qərb mediası yazır ki, ABŞ-da işsizlik müavinəti üçün müraciət edənlərin sayının 270 min nəfərdən az olması da dolların məzənnəsini möhkəmləndirə bilər. Çünki bu hal Federal Ehtiyat Sisteminin (FES) dekabr iclasında uçot dərəcəsini artırması ilə bağlı gözlənilən qərarın, demək olar ki, qətiləşməsi anlamına gəlir. Analitiklərin fikrincə, bu şəraitdə dolların kursunda bahalaşma ilin sonuna kimi davam edəcək. Beləliklə, dolların yüksəlməsinin başlıca səbəbi kimi ABŞ iqtisadiyyatında bərpa prosesinin sürətlə getməsi, neftin ucuzlaşması göstərilir. Amerikalı analitiklər isə düşünür ki, ABŞ valyutasının dəyərinin artması, qızılın və avronun düşməsi investorların Amerika bazarına inamının yüksəlməsi ilə bağlıdır. Belə ki, investorlar tərəfindən ABŞ səhmlərinə və qiymətli kağızlarına tələbat çoxalıb. Dolların qalxması həm də inflyasiyanın qarşısını alır və səhm bazarlarında Amerikanı lider dövlətə çevirir. Lakin amerikalı iş adamları bu artımda maraqlı deyil. Çünki dolların məzənnəsinin kəskin bahalaşması ABŞ-ın ixrac qabiliyyətini aşağı salır ki, bu da orada istehsal olunan məhsulların qiymətinə təsir edir. Belə olan halda dünya bazarında rəqabətin çətinləşməsi iş adamları üçün problemə çevrilir.

Onu da xatırladaq ki, ölkəmizdə dolların manata olan məzənnəsi Mərkəzi Bank tərəfindən müəyyənləşdirilir. Bu isə o deməkdir ki, dolların manata nisbətdə kursu mərkəzi Bankın qərarından asılı olacaq. Ölkəmiz üçün burada əlverişli cəhət odur ki, Azərbaycan strateji məhsullarını dollarla satır və ixracatın böyük hissəsinin neft və neft məhsulu olması bu durumda ölkənin gəlirlərinin artması deməkdir.

Düzdür, burada neftin qiymətinin aşağı düşməsi müəyyən çətinliklər yaradır. Amma ekspertlərin fikrincə, indiki vəziyyətdə Azərbaycanın dövlət büdcəsində neftin baza qiymətinin 50 dollardan götürülməsi mümkün risqləri də minimuma endirir. Ona görə də büdcə proqnozlarının yerinə yetirilməsində hansısa çətinlik gözlənilmir.

Ümumilikdə isə mövcud durumda valyuta bazarı ilə bağlı proqnoz vermək çətin olsa da, bankların da prosesdən təsirlənməsi gözlənir. Digər tərəfdən, faktiki olaraq devalvasiyadan sonra da banklarda valyutaya olan tələbatın zəifləmədiyi müşahidə olunur. Amma nəzərə almaq lazımdır ki, bankların əksəriyyəti xaricdən valyuta ilə kreditlər alıb manatla kredit verir. Bu şəraitdə dolların bahalaşması onlara sərf etmir. Amma manat əmanətlərinin kütləvi şəkildə dollara konvertasiyası burada bankların üzləşdiyi zərəri də minimuma endirir.

Tahir TAĞIYEV

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 26.10.2026 / 21:46

Naxçıvanın büdcəsi 13 milyon kəsildi - maraqlı səbəblərdən danışılır...

Tarix: 26.10.2026 / 11:50

Kimlərin pensiyalarına əlavələr ediləcək? - AÇIQLANDI...

Tarix: 23.10.2026 / 16:05

Azərbaycanda islam maliyyəçiliyi nə deməkdir?..

Tarix: 23.10.2026 / 10:37

Sosial ödənişlərin artırılması üçün altıncı sosial islahat paketi hazırlanır...

Tarix: 23.10.2026 / 09:57

Gələn il şəhər və rayonlara dotasiya ayrılmayacaq - xərclərini öz gəlirləri hesabına ödəyəcəklər...

Tarix: 23.10.2026 / 09:26

Gələn ilin büdcəsi layihəsi Milli Məclisdə - gəlirlər və xərclər açıqlandı...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Tarix: 22.10.2026 / 19:30

Azərbaycanda şirin su ilə bağlı vəziyyət pisləşir - ümid Xəzərə qalıb…

Tarix: 22.10.2026 / 10:36

Sabahdan vint, bolt və qaykaların ixrac tarifi 20 DƏFƏ ARTIRILIR...

Tarix: 21.10.2026 / 17:06

Azərbaycan daha bir rekord vurdu - "tranzitlərin rekordu"...

Tarix: 21.10.2026 / 16:50

Neft Fondumuzun çox valyuta qazanmasına mane olan tək səbəb var...

Tarix: 21.10.2026 / 13:35

Azərbaycanda yeni bank yaradıla bilər - Aİ-dən TƏKLİF...

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Tarix: 22.10.2026 / 19:30

Azərbaycanda şirin su ilə bağlı vəziyyət pisləşir - ümid Xəzərə qalıb…

Tarix: 22.10.2026 / 16:56

15 temmuz “FETÖ darbesində” bircə nəfər siyasətçi-deputatın adı çıxmadı...

Milli kimliyə bağlı gənclər uğurlu gələcəyin əsas təminatçılarıdır...