Azərbaycana Rusiyadan gələn iqtisadi təhlükə...

Tarix: 25.11.2015 / 02:13
Bölmə: İqtisadiyyat

Azərbaycanın əsas ticarət tərəfdaşlarından biri də Rusiya olduğundan, Moskvanın Qərblə iqtisadi sanksiyalar savaşının nə qədər davam edəcəyi ölkəmizdə də xüsusi diqqətlə izlənir. Çünki Qərb sanksiyaları Rusiya iqtisadiyyatına mənfi təsir edir, onun tənəzzülünə səbəb olur. Bu hal avtomatik olaraq Rusiyanın digər ölkələr, o cümlədən Azərbaycanla da ticarətinin həcminə təsir edir. Hələlik isə vəziyyət göstərir ki, Rusiya ilə Qərbin iqtisadi savaşı yaxın tezlikdə sonuclanmayacaq.

Baş verənlərə münasibət bildirən Rusiyanın "Sberbank" bankının rəhbəri German Qref qeyd edir ki, Avropa Rusiyaya qarşı sanksiyaları ləğv etməlidir. Onun sözlərinə görə, Moskvaya qarşı davam edən sanksiyalar Avropanın özünün çox itkilər verməsinə səbəb olacaq: "Avropa sanksiyaları ləğv etməsə, Rusiya üzünü Çinə tərəf yönəldəcək. Artıq Çin bizim yeganə alternativimiz olacaq". Amma buna rəğmən, Qərb Rusiyaya qarşı sanksiyaları uzatmağa hazırlaşır. ABŞ-ın "The Wall Street Journal" nəşrinin məlumatına görə, terrorizmlə mübarizədə Rusiya və Qərbin əməkdaşlığı Avropa və Amerikanın Rusiyaya qarşı qəbul etdiyi sanksiyaların ləğvinə gətirib çıxarmayacaq. Sanksiyaların uzadılması məsələsi Avropa Birliyinin dekabr ayında keçirəcəyi sammitdə müzakirə ediləcək. Qəzetin məlumatına görə, sammitdə üç variantdan biri seçiləcək: sanksiyalar üç-dörd ay, altı ay və yaxud da bir il müddətinə uzadılacaq. Latviyanın xarici işlər naziri Edqars Rinkeviçsanın sözlərinə görə, sanksiyaların uzadılması mövzusunda Avropa Birliyi ABŞ-la həmrəydir. Xatırladaq ki, ABŞ prezidenti Barak Obama Antalyada 15-16 noyabr tarixlərində keçirilən "Böyük iyirmilər"in Liderlər Zirvəsində Fransa, Almaniya, İtaliya və Britaniya liderləri ilə sanksiyaların uzadılması məsələsini müzakirə edib. Yayılan məlumata əsasən, Rusiyaya tətbiq edilən sanksiyaların müddətinin Qərb liderləri tərəfindən 6 ay uzadılması haqda ilkin razılıq əldə olunub. Yüksək rütbəli Avropa Birliyi nümayəndəsinin verdiyi məlumata görə, Türkiyədə keçirilən "Böyük iyirmilər"in Liderlər Zirvəsində görüşən Qərb liderlərinin hamısı Rusiyaya qarşı tətbiq edilmiş sanksiyaların müddətinin uzadılmasını dəstəkləyib. "Röyters"in verdiyi informasiyaya görə, sanksiyaların müddəti gələn ilin iyul ayına qədər uzadılacaq.

Baş verənlərin Rusiya ilə ticarət əlaqələrində olan ölkələrə təsiri isə xüsusi maraq doğurur. Ekspertlər bildirir ki, ABŞ, Avropa Birliyi və digər ölkələrin Rusiyaya qarşı tətbiq etdiyi sanksiyalar hələlik Azərbaycan iqtisadiyyatına ciddi təsir edə bilməz. Aydındır ki, bu sanksiyalardan daha çox əmtəə dövriyyəsi və əmək bazarı Rusiya ilə güclü olan ölkələr, məsələn Qazaxıstan, Qırğızıstan, Tacikistan əziyyət çəkə bilər. Onlarla müqayisədə Azərbaycanın Rusiya iqtisadiyyatı ilə əlaqəsi daha aşağı səviyyədədir. Digər tərəfdən Azərbaycanın Qərb ölkələrilə iqtisadi-ticari münasibətlərinin yüksək səviyyədə olması da ölkəmizin prosesdən az itki ilə çıxmasına səbəb olur. Amma Rusiyada iqtisadi vəziyyətin pisləşməsi bu ölkədə işləyən azərbaycanlıların gəlirlərinə mənfi təsir edir. Bu da Rusiyadan pul köçürmələrinin həcmini azalda bilər. Sanksiyaların uzadılması isə, ekspertlərə görə, rus rubluna da mənfi təsir göstərmək iqtidarındadır. Azərbaycan üçün Rusiya rublunun məzənnəsinin aşağı düşməsi müəyyən təsirlərə malikdir. Məlumdur ki, Dövlət Neft Fondu ehtiyatlarının bir qismini rublda saxlayır. Yəni rublun məzənnəsinin aşağı düşməsi həmin ehtiyatlara mənfi təsir göstərir, onların dəyərinin azalmasına gətirib çıxarır. Digər neqativ tərəf ondan ibarətdir ki, Rusiyada rublun dollara nisbətən məzənnədən düşməsi rublun manata nisbətən də məzənəsinin azalmasına gətirib çıxarır. Yəni manat da rubla nisbətən möhkəmlənir. Bu, Rusiyaya məhsul ixracını müəyyən qədər məhdudlaşdırır və faktiki olaraq Azərbaycan məhsullarının Rusiyada bahalı olmasına gətirib çıxarır.

Rublun ucuzlaşması şimal qonşularımızdan gələn idxalın həcminin də artmasına səbəb olur. Çünki manatın bahalaşması hesabına bu ölkədən gətirilən malların həcmi avtomatik çoxalır. Rublun ucuzlaşması, yuxarıda qeyd olunduğu kimi, Rusiyadan göndərilən pul kütləsinə də təsir göstərir. Çünki rublla qazanan soydaşlarımız Azərbaycana pul göndərəndə ya Rusiyada dollara çevirib yollayır, ya da Azərbaycanda manata çevirir. Bu isə pulun dəyərsizləşməsi deməkdir. Qeyd edilən fonda Azərbaycan Rusiya ilə Qərb arasında iqtisadi çəkişmənin davam etməsində maraqlı deyil.