Manat avronu "yeməyə" başlayır

Tarix: 24.11.2015 / 01:42
Bölmə: İqtisadiyyat

Dolların avro qarşısında bahalaşması və bu prosesin nə qədər davam edəcəyi hazırda maliyyə mərkəzlərini maraqlandıran ən aktual mövzuya çevrilib. Son bir neçə gündə isə avro dollar qarşısında dəyər itirməkdə davam edir. Hazırda 1 dollar 1.05 avroya bərabərdir. Bu, son 7 ayda ən aşağı səviyyə hesab edilir.

Beynəlxalq bazarda dolların güclənməsi, avronun isə zəifləməsi Azərbaycan manatının da məzənnəsinə ötürülür. Manat avro qarşısında bahalaşır. Avronun zəfiləməsinə isə bir çox amillər təsir edir. Xüsusən də Fransanın paytaxtı Parisdə 13 noyabrda törədilən terror aktları və daha sonra yaranmış qeyri-stabil vəziyyət Avropaya maliyyə yatırımlarını azaldıb. Almaniyanın elektronika və avadanlıq istehsalçısı "Siemens"in prezidenti Co Kezer də etiraf edir ki, bu hadisədən sonra böyük şirkətlər investisiya planlarını indi daha könülsüz icra etməyə başlayıblar. Kezer qitədə maliyyə stabilliyi ilə əlaqədar vəziyyətin ürəkaçan olmadığını qeyd edib: "İnvestisiya gələcəyə inamla bağlı olan bir şeydir. Bu cür terror aktları olduqda isə investorlar hadisələrin sonrakı inkişafını gözləyir". İtaliyanın maliyyə naziri Pyer Karlo Padoan da terrorun avrozonanın onsuz da zəif inkişaf edən iqtisadiyyatına zərbə vurduğunu açıqlayıb: "Hücumlar investorların bu iqtisadi zonaya olan inamına ağır zərbə vurdu. Bu ən böyük iqtisadi zərər idi. Avrozona ölkələri bu böhranlı vəziyyətdən çıxmaq üçün bir-birinə kömək etməlidir. Etibarımızı sarsıda biləcək istənilən element təhlükəlidir". Bununla yanaşı, Avropa iqtisadiyyatında müşahidə olunan tənəzzül də avronun kursunun aşağı düşməsinə rəvac verir.

İqtisadçıların böyük əksəriyyəti isə avronun ucuzlaşmasının davam edəcəyini bildirir. Milli Avstraliya Bankının iqtisadçısı Rey Ettrill qeyd edir: "Böyük ehtimalla, müəyyən müddət ərzində avro 1,05 dollardan da aşağı olacaq". Proses, təbii ki, Azərbaycanda da özünü hiss etdirəcək. İqtisadi və Sosial İnkişaf Mərkəzinin (İSİM) rəhbəri Vüqar Bayramov bildirir ki, ümumiyyətlə, son dövrlərdə ABŞ dolları bütün valyutalara nisbətdə möhkəmlənib, bahalaşıb: "ABŞ Federal Ehtiyat Sistemi dekabr ayında uçot dərəcəsinə yenidən baxıb və onun dəyişdirilməsilə bağlı qərar qəbul edib. Bu açıqlama da valyuta bazarına təsir edib, dolların birmənalı şəkildə möhkəmlənməsinə gətirib çıxarıb. Bu səbəbdən dolların digər valyutalara nisbətən məzənnəsində də artımlar müşahidə edilir". Onun sözlərinə görə, avro və dollar arasında fərqə Avropa Mərkəzi Bankının dövriyyəyə 1,1 trilyon avronu buraxması da təsir edib. Odur ki, dövriyyədə avronun artması həm də avronun möhkəmlənən dollara nisbətdə daha da ucuzlaşmasına səbəb olur və iki məzənnə arasında fərq daha da çoxalır. Baş verənlər manatı da avro qarşısında xeyli bahalaşdıracaq.

" Goldman Sachs" investisiya bankı isə 2016-cı il üçün ən yaxşı ticarət strategiyasına dair icmalında avro və yen əvəzinə sərmayədarlara dollar almağı tövsiyə edib. Bank, həmçinin, Rusiya rublu və Meksika pesosunun möhkəmlənəcəyini ehtimal edərək, bu valyutalara əmanət qoymağı da məsləhət görür. "Goldman Sachs"ın analitikləri qeyd edir ki, Federal Ehtiyat Sistemi, həmçinin Avropa Mərkəzi Bankı və Yaponiya Bankının siyasətindəki ziddiyyətlər 2016-cı ildə də geniş müzakirə olunan mövzulardan biri olacaq: "Valyutalar bu cür ziddiyyətlərə xüsusilə həssas olur və dolların artıq mövcud artımına baxmayaraq, hesab edirik ki, onun avro və yenə qarşı gələcək möhkəmlənməsi üçün də imkanlar mövcuddur". "Goldman Sachs" Cənubi Afrika randı və Çili pesosuna qarşı Meksika pesosu və Rusiya rubluna əmanət yatırmaq, habelə klassik istiqarazlar əvəzində inflyasiyaya bağlı olan ABŞ bondlarını almağı məsləhət görür. "Citigroup"un moskvalı iqtisadçısı İvan Çakarov bildirir ki, yaxın zamanlarda vəziyyət dəyişə bilər: "Rublda olan aktivlər ötən həftə Qərblə Rusiya arasında mümkün yaxınlaşma fonunda dəstək hiss edib. Lakin yaxın günlər və həftələrdə bu vəziyyət dəyişə bilər. Belə ki, fundamental amillər hələ də zəifdir, neftin qiyməti təzyiq altındadır, FES-in dekabra uçot dərəcəsini artırması mümkündür".

Xatırladaq ki, 2014-cü il dekabr ayında Rusiya valyutası tarixi minimuma düşüb. İlin əvvəlindən Rusiya rublu təxminən 10% ucuzlaşıb. Lakin ötən həftə dollara qarşı 3% bahalaşıb. Bu fonda hesab edilir ki, analoji vəziyyət Azərbaycanda da təkrarlanacaq. Yəni avro manat qarşısında ucuzlaşsa da, dollar Azərbaycan valyutasına nisbətdə çox möhkəmlənəməyəcək.