Azərbaycan DESFA probleminin çözümünə doğru bir addım da getdi

Tarix: 20.11.2015 / 02:25
Bölmə: İqtisadiyyat

Məlum olduğu kimi, hələ bir neçə il öncədən Azərbaycan Yunanıstanın qazpaylayıcı şirkəti DESFA-nın əldə edilməsi istiqamətində müvafiq danışıqlara başlayıb. Bununla bağlı konkret razılıqlar da əldə olunub, amma proses hələ tam yekunlaşmayıb. Yunanıstanda məlum hakimyyət dəyişikliyi, Rusiyanın Afina ilə münasibətləri, Avropa Komissiyasının Rəqabət üzrə Baş Direktorluğunda prosesə baxılmasının uzadılması hələlik DESFA-nın səhmləri üzərində nəzarətə imkan vermir.

Lakin Azərbaycan geri çəkilmək niyyətində də deyil. Rəsmi Bakı bununla bağlı müqavilənin imzalanması prosesini başa çatdırmaq məqsədilə öz səylərini gücləndirib. Belə ki, SOCAR (Azərbaycan Dövlət Neft Şirkəti) və BP şirkətlərinin nümayəndələri Afinada Yunanıstan xarici işlər nazirinin beynəlxalq iqtisadi əlaqələr üzrə müavini Dimitris Mardasla görüşüblər.

Görüşdə BP və SOCAR nümayəndələri Azərbaycan qazının Avropaya nəqlini nəzərdə tutan Cənub Qaz Dəhlizi layihəsinin çoxtərəfli müsbət nəticələri, xüsusilə də Avropa hissəsindən keçən TAP layihəsindən danışıblar. Qeyd olunub ki, boru kəməri Yunanıstanda yerli icmalar üçün, xüsusilə də yeni iş yerlərinin yaradılması baxımından vacibdir. Həmçinin, SOCAR nümayəndə heyəti Yunanıstanın qazpaylayıcı operatoru olan DESFA şirkətində pay almaq niyyətini bir daha bəyan edib. Yunanıstan tərəfi isə qeyd edib ki, Yunanıstan hökuməti xarici sərmayələrin həyata keçirilməsini təşviq edir və fəal şəkildə dəstəkləyir. Danışıqlar prosesində iştirak edən nümayəndələrin sözlərinə görə, razılaşmanın əldə olunması ilə bağlı bütün məsələlər 2015-ci ilin sonu, 2016-cı ilin əvvəlinə qədər öz həllini tapacaq. Xatırladaq ki, DESFA-nın SOCAR tərəfindən özəlləşdirilməsi məsələsinə Avropa Komissiyasının Rəqabət üzrə Baş Direktorluğunda baxılır. 2013-cü il iyulun 31-də Yunanıstanın Dövlət Əmlakının İdarə Edilməsi Fondu DESFA qazpaylayıcı şirkətinin 66%-lik səhm paketinin SOCAR tərəfindən 400 milyon avroya alınmasına dair sövdələşməni təqdir edib. 2013-cü ilin dekabr ayında SOCAR ilə Yunanıstanın Dövlət Özəlləşdirmə Fondu və "Petroleum" şirkəti arasında "Səhmlərin Alqı-Satqı Müqaviləsi" və "Səhmdarlar haqqında Müqavilə" imzalanıb.

SOCAR DESFA-nın səhmlərinin 31%-ni Yunanıstan hökumətindən, 35%-ni "Hellenic Petroleum SA" şirkətindən alır. DESFA üzərində nəzarətin SOCAR şirkətinə verilməsinə qədər Yunanıstan şirkətinin səhmlər paketinə Yunanıstanın Dövlət Əmlakının İdarə Edilməsi Fondu tərəfindən nəzarət edilir. Avropa Komissiyasının Rəqabət üzrə Baş Direktorluğu məsələnin baxılmasını xeyli uzadır. Amma artıq yunan hökuməti prosesi tezləşdirmək istəyir. Azərbaycan isə ən azından şirkətin səhmlərinin yarısına nəzarət etməkdə israrlıdır. Avropa Komissiyasının Rəqabət üzrə Baş Direktorluğunun irəli sürdüyü şərtlər fonunda isə Bakı səhmlərin yalnız az bir hissəsini sata biləcəyini bildirir. Artıq İtaliyanın "Snam" şirkəti DESFA-da pay almaq üçün müraciət edib. SOCAR prezidenti Rövnəq Abdullayev hazırda "Snam" şirkəti ilə danışıqlar aparıldığını açıqlayıb: "Bu şirkət DESFA-da 17% pay almaqda maraqlıdır".

Qeyd edək ki, "Snam" şirkəti DESFA-da payın alınması məqsədilə Yunanıstan Dövlət Aktivlərinin İnkişafı Fonduna (HRADF) rəsmi olaraq müraciət edib. "Snam" İtaliyanın nəhəng qaz şirkəti ENİ-nin törəməsidir. Əsasən tikinti, idarəetmə və energetika infrastrukturu xidməti ilə məşğuldur. Şirkət neft-qaz bazarında Azərbaycan partnyorları ilə fəal əməkdaşlıq edir. Məlumata görə, İtaliyanın "Snam" və "İnfrastrutture Transporto Gas", İspaniyanın "Enagas", Hollandiyanın "Gasunie", Rumıniyanın "Transgaz" şirkətləri DESFA-nın bu səhm zərfinin alınmasına maraq göstərir. Amma hazırda burada əsas üstün tərəf kimi Azərbaycan çıxış edir. Yunanıstanın energetika və ətraf mühit naziri Panos Skourletisin sözlərinə görə, SOCAR-ın DESFA-nın 49% səhmlərini alması üçün Avropa şirkətlərindən biri Yunanıstanın qazpaylayıcısının 17% səhmini almalıdır. Nazir bildirir ki, yeni səhmdarın seçimi zamanı SOCAR səsvermə hüququna malikdir. Əslində Azərbaycanın DESFA-nın səhmlərini alması Avropa üçün də vacib əhəmiyyət kəsb edir. Ən azından, belə vəziyyət Avropanın enerji təhlükəsizliyinin təmin edilməsi baxımından çox vacibdir. O da faktdır ki, Yunanıstanda hökm sürən qeyri-müəyyənlik və hökumətin qərarları Azərbaycan Dövlət Neft Şirkətinin 20%-lik paya sahib olduğu TAP-ın inşasına maneə yaratmayıb. TAP-ın tikintisi sürətlə davam edir və proses Azərbaycan qazının Yunanıstan üzərindən keçərək yaxın tezlikdə Avropaya çatdırılacağını göstərir.