Ölkədən xaricə qeyri-bank kanalları ilə pul köçürülməsinə nəzarət gücləndirilib. Hökumət bununla ölkədən valyuta axınının qarşısını almaq məqsədi güdür. Bank köçürmələrinə alternativ olan bu üsulun məqsədi qeyri-leqal pulların ölkədən çıxarılması və rüsumdan yayınmaqdır.
Bank dairələrindən bildirirlər ki, bu sistem banklardan kənar olsa da, bəzi bankirlər öz xarici əlaqələrindən istifadə edərək vasitəçilik edir. Bu cür pul köçürmələrinin mahiyyəti isə bundan ibarətdir"
"Məsələn, Azərbaycandan Rusiyaya 50 min dollar göndərmək istəyən bir şəxs belə vasitəçilərə bu pulu verir. O isə ofşor zonalarda olan şirkətin hesabından 50 min dolları heç bir rüsum ödəmədən Rusiyadakı ünvana çatdırır. Bunun müqabilində vasitəçi haqq alır, pulu göndərən şəxs isə onu dövlətdən gizlətmiş olur.
Hesab olunur ki, bu qanunsuz üsullarla xaricə ötürülən pulların qarşısını almaq üçün, Mərkəzi Bankdan daha çox, gömrük orqanlarının fəaliyyətini gücləndirməsi lazımdır. Azərbaycanda olan valyuta mübadiləsi məntəqələrindən həyata keçirilən qeyri-rəsmi pul köçürmələri dayandırılıb. Ölkə qanunvericiliyinə əsasən qeyri-rəsmi pul köçürmələri qadağan olsa da, bu vaxta qədər Azərbaycandan xaricə və xaricdən Azərbaycana köçürülən pullar bir sıra bankların valyutadəyişmə məntəqələrində həyata keçirilib. Ancaq görünən odur ki, artıq bu prosesə nəzarət gücləndirilir.
Maraqlıdır, ekspertlər buna necə yanaşır? Sözügedən məsələni dəyərləndirən İqtisadi Resursların Öyrənilməsi Mərkəzinin sədri Ruslan Atakişiyevin fikrincə, 2008-ci il maliyyə böhranı baş verəndən sonra məhz qeyri-rəsmi pul köçürmələrinə nəzarəti gücləndirmək məqsədi qarşıya qoyuldu: "Azərbaycan da bu təşəbbüslərə qoşulub. Bizdə də şübhəli hesabaların açılmasına nəzarət güclənib. O cümlədən Azərbaycan Mərkəzin Bankı nəzdində fəaliyyət göstərən Monitorinq Mərkəzinin vasitəsilə kommersiya banklarında şübhəli hesabların açılması ilə bağlı proseslər ciddi nəzarət altında alınıb. Yəni nəzarətin güclənməsi gündəmdən irəli gələn məsələdir. Çünki Azərbaycanda iqtisadi dayanaqlığın gücləndirilməsi istiqamətində davamlı islahatlar aparılır. İslahatlar çərçivəsində köçürülmələrin nəzarətə alınması məsələsi də yer alıb. Çünki valyuta köçürmələri bu və ya digər şəkildə valyuta bazarına təsir edir. Ona görə də milli valyutanın xarici valyutalara çevrilməsi, onların bazara daxil olması məsələlərində risqlərin minimuma endirilməsi üçün bu kimi işlər həyata keçirilməkdədir".
Vidadi ORDAHALLI
