Kredit götürənlərin say artımı banklar üçün təhlükə yaratmağa başlayıb

Tarix: 18.08.2015 / 02:57
Bölmə: İqtisadiyyat

Maliyyə bazarlarında son durum bank kreditlərinə ölkədə hələ də böyük tələbatın olduğunu üzə çıxarır. Elə bu səbəbdəndir ki, rəqəmlərin müqayisəli təhlili kredit götürənlərin sayında dinamik artım olduğunu göstərir. Araşdırmalardan o da bəlli olur ki, vətəndaşlar ehtiyac olmasa belə, kreditdən yararlanmağa çalışır. Bu isə banklara borcu olanların sayını artırır.

İş ona gətirib çıxarıb ki, ölkədə verilən kreditlərin sayı əhalinin sayını ötüb. Belə ki, indiyədək əhaliyə 10 milyon 244 min kredit verilib. Bir il əvvəl isə kreditlərin sayı indikindən təxminən 30 faiz az idi. Ekspertlər kreditlərin sayının artmasını əhalinin gəlirlərinin yüksəlməsi ilə əlaqələndirir. Həmçinin bunu bankların qazanc əldə etməsi üçün müsbət amil hesab edirlər.

Maraqlıdır ki, kreditlərin verilmə şərti əvvəlki dövrlə müqayisədə sərtləşdirilsə də, bu, kreditlərin sayının azalmasına heç bir təsir göstərmir. Vətəndaşlar hətta zəruri olmayan xərclər, məsələn səyahət, bahalı əşyalar almaq üçün də banklara üz tutur. Banklardan götürülən kreditlərin, xüsusilə istehlak kreditlərinin sayının artması, vətəndaşların zəruri olmayan xərclərdən ötrü banka müraciət etməsi sonda qaytarılmayan yəni problemli kreditlərin həcmini artırır.

Bu arada Mərkəzi Bank yanında Mərkəzləşdirilmiş Kredit Reyestri Xidmətinin 2015-ci il iyulun 1-nə olan məlumatına görə, Azərbaycanda kredit götürən şəxslərin sayı son bir ayda 21 min 758 nəfər artaraq 2 milyon 456 min 517 nəfər olub. Məlumatda qeyd olunur ki, onların böyük hissəsi fiziki şəxslər, daha sadə şəkildə desək istehlakçılar, qalanları isə hüquqi şəxs və sahibkarlıq subyektləridir. Zamin şəxslərin sayı isə son bir ayda daha 12 min 390 nəfər artaraq 1 milyon 141 min 528 nəfər olub. Qeyd edək ki, borc alanların sayı 2010-cu ildən bu yana 1 milyon 493 min 971 nəfər artıb. Mütəxəssislər banklara borclu şəxslərin say artımını müxtəlif amillərlə izah edir və bu artımı müəyyən qədər təhlükəli hal kimi də dəyərləndirirlər. Aydındır ki, banklardan götürülən kreditlərin artmasına səbəb tələbatın artmasıdır. Lakin əksər hallarda insanlar iqtisadi hesablamaları düzgün aparmadığından, bankların təklif etdiyi müqavilələri, belə demək mümkünsə, oxumadan imzaladığından sonradan problemlərlə qarşılaşırlar. Bu şəraitdə problemli kreditlərin də miqyası artır. Burada bir səbəb də odur ki, bəzi banklar vətəndaşların problemlərini və digər banklara borcunu öyrənmədən kreditlər verir. Maraq doğuran məqamlardan biri də odur ki, banklar yenə kredit alan vətəndaşla bağlayacağı müqaviləni birtərəfli qaydada və sənəddə müştərilərin hüquqlarını nəzərə almadan tərtib edir. Eyni zamanda, bu müqaviləni hazırlayarkən özlərinə daha geniş səlahiyyət verir, istehlakçının səlahiyyətlərini isə məhdudlaşdırırlar. Bundan başqa, sözügedən müqavilələrdə bəzi məsələlər natamam qeyd olunur ki, bu da çox vaxt vətəndaşların aldadılmasına gətirib çıxarır. Nəticədə bank məhsullarının istehlakçısı olan müştərilər çoxlu sayda problemlərlə üzləşir. Bütün bunlar banklara borclu şəxslərin sayının artmasının hansı fəsadlara gətirib çıxaracağını da qismən təsəvvür etməyə imkan verir.

Ekspertlər düşünür ki, problemin başlıca çıxış yolu kommersiya banklarının kreditləri daha çox real sektora yönəltməsi ola bilər. Həmçinin, banklar tərəfindən vətəndaşların ödəmə qabiliyyətinin düzgün qiymətləndirilməsi də zəruridir. Əks halda bankların problemli kreditləri artmaqda davam edəcək. Xatırladaq ki, vaxtı keçmiş kreditlərin məcmu kredit portfelində xüsusi çəkisi 6,6%-ə yüksələrək 2015-ci il iyulun 1-nə nominal ifadədə 1 milyard 338,7 milyon manat təşkil edib. Halbuki, bu il iyunun 1-nə bu göstərici 6,4%-ə bərabər olub. İlin əvvəlində isə vaxtı keçmiş kreditlərin məcmu kreditlərdə payı 5,3% olub. Qeyd edək ki, milli valyutada ayrılan kreditlər arasında vaxtında qaytarılmayanların miqdarı daha yüksəkdir. Manatda ödəniş vaxtı keçmiş kreditlərin payı 2015-ci il iyul ayının 1-nə 8%-ə yüksəlib. Halbuki, iyunun 1-nə həmin göstərici 7,8% olub. Xarici valyutada vaxtı keçmiş kreditlərin məcmu xarici kreditlərin içərisində xüsusi çəkisi isə iyulun 1-nə 4,8% olub. İyunun 1-nə bu göstərici 4,5%, yanvarın 1-nə isə 4,1% təşkil edib. Bütün bunlar fonunda banklara borclu şəxslərin sayının artması heç də müsbət hal kimi qiymətləndirilmir.

Tahir TAĞIYEV

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 27.10.2026 / 18:56

Azərbaycan Rusiya ilə təbii qaz alışı sazişi imzalayacaq...

Tarix: 27.10.2026 / 18:02

Azərbaycana mal əti idxalı kəskin artdı - yerli istehsal "ölür", bazar bahalaşır...

Tarix: 26.10.2026 / 21:46

Naxçıvanın büdcəsi 13 milyon kəsildi - maraqlı səbəblərdən danışılır...

Tarix: 26.10.2026 / 11:50

Kimlərin pensiyalarına əlavələr ediləcək? - AÇIQLANDI...

Tarix: 23.10.2026 / 16:05

Azərbaycanda islam maliyyəçiliyi nə deməkdir?..

Tarix: 23.10.2026 / 10:37

Sosial ödənişlərin artırılması üçün altıncı sosial islahat paketi hazırlanır...

Tarix: 23.10.2026 / 09:57

Gələn il şəhər və rayonlara dotasiya ayrılmayacaq - xərclərini öz gəlirləri hesabına ödəyəcəklər...

Tarix: 23.10.2026 / 09:26

Gələn ilin büdcəsi layihəsi Milli Məclisdə - gəlirlər və xərclər açıqlandı...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Tarix: 22.10.2026 / 19:30

Azərbaycanda şirin su ilə bağlı vəziyyət pisləşir - ümid Xəzərə qalıb…

Tarix: 22.10.2026 / 10:36

Sabahdan vint, bolt və qaykaların ixrac tarifi 20 DƏFƏ ARTIRILIR...

Tarix: 21.10.2026 / 17:06

Azərbaycan daha bir rekord vurdu - "tranzitlərin rekordu"...

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Tarix: 22.10.2026 / 19:30

Azərbaycanda şirin su ilə bağlı vəziyyət pisləşir - ümid Xəzərə qalıb…

Tarix: 22.10.2026 / 16:56

15 temmuz “FETÖ darbesində” bircə nəfər siyasətçi-deputatın adı çıxmadı...

Milli kimliyə bağlı gənclər uğurlu gələcəyin əsas təminatçılarıdır...