Banklar indi də əhaliyə qarşı manat soyğunçuluğuna başlayıb

Tarix: 10.04.2015 / 03:48
Bölmə: İqtisadiyyat

Mərkəzi Bankın zəruri müdaxiləsinə tələb artır
Son araşdırmalar Azərbaycanda banklardan kredit götürənlərin sayında artım olduğunu göstərir. Hazırda banklara borclu olanların sayının 2,4 milyona çatdığı bildirilir. Bu isə son bir il ərzində təxminən 20 faiz artım deməkdir. Ekspertlər qeyd edir ki, banklara borclu şəxslərin sayının artımının bir sıra səbəbləri var. Əvvəla öz işini qurmaq istəyənlərin sayı artdığından, onlar maliyyə məsələlərini həll etmək üçün məhz bank kreditlərinə üz tuturlar.
Faktdır ki, kiçik və orta biznesin inkişafı bilavasitə bank sektorundan asılıdır. İstehlak məqsədilə də əvvəlki kimi banklardan böyük miqdarda kredit götürülür. Daha bir maraqlı nüans odur ki, bəzən bir şəxs bir neçə bankdan kredit götürür və bu da nəticədə banklara olan borc sayının statistikada daha yüksək rəqəmlə ifadə olunmasına gətirib çıxarır. Araşdırmalara görə, elə şəxslər var ki, hətta üç-dörd bankdan yüksək məbləğdə kredit götürüb. Bir banka olan borcunu ödəmək üçün digər bankdan kredit götürülməsi halları da var və bu da problemli kreditlərin həcminin artmasına gətirib çıxarıb.
Hazırda isə diqqətçəkən daha bir nüans ondan ibarətdir ki, insanlar manatla kredit verən banklara daha çox üz tutur. Bunun da müəyyən səbəbləri var. İş orasındadır ki, devalvasiyadan sonra banklardan dollar ilə kredit götürən vətəndaşların borclarının 34% artdığı məlumdur. Əhali borclarını köhnə məzənnə ilə ödəmək istəsə də, banklar bununla razı olmayaraq borcların yeni məzənnə ilə ödəniləcəyini bildirdilər. Digər tərəfdən, devalvasiyadan sonra digər bir hadisə bankların çoxunun manatla kredit verməyi dayandırması oldu. Hazırda Azərbaycanda fəaliyyət göstərən 44 bankdan sadəcə bir neçəsi manatla kredit verir.
Belə bir vaxtda "marja" portalının bank sektorundan əldə etdiyi məlumata görə, indi dollarda borcu olan əhali manatla kredit verən banklara axır. Səbəb dollarda olan krediti bağlamaq üçün həmin banklardan kredit götürməkdir. Məsələ ilə bağlı məlumat verən mənbənin sözlərinə görə, kreditə tələbatın artdığını görən banklar kredit faizlərini də yüksəltməyə başlayıb. Manatla kredit verən banklardan biri olan "Expressbank"ın ictimaiyyətlə əlaqələr şöbəsinin rəhbəri Pərviz Sədrəddinov sözügedən portala bildirib ki, son vaxtlar banka müştəri axını artıb: "Bəli, son günlər bizim banka axın artıb. Bu vizual olaraq belədir, portfel olaraq isə yaxın günlərdə rüblük maliyyə hesabatlarımız açıqlandıqda məlum olacaq". Pərviz Sədrəddinov qeyd edib ki, müştəri axınının artması hamıya kredit veriləcəyi demək deyil: "Bu o demək deyil ki, məsələn, müraciət edən 100 müştərinin hamısına kredit verilir. Müştərinin kredit tarixçəsinə, kredit yüklülüyünə, gəlirlərinə baxılır. Tələblərə cavab verən müştəriyə kredit ayrılır. Əlbəttə, müraciət edən 20 müştəri ilə müqayisədə 100 müştəri içərisində tələblərə cavab verənlər daha çox olur. Bu səbəbdən də verilən kreditlər artır".
Bankın sözcüsü əlavə edib ki, başqa banklara dollarda krediti olanlara da kredit verilə bilər: "Əgər müştərinin ikinci krediti qaytarmamaq risqi yoxdursa, ona kredit ayrıla bilər. Dollarda borcu olanların yenidən manatla kredit götürərək dollarda olan borclarını bağlamaq istəməsi başadüşüləndir. Dollarda olan borcun qısa müddətdə bağlanması borcluların xeyrinədir, bu halda banka daha az pul qaytarmış olurlar. Digər tərəfdən, son günlər ikinci devalvasiyanın olacağı barədə yayılmış şayiələr də manatla kredit götürənlərin sayının artmasına səbəb olub. Belə ki, yenidən devalvasiya olarsa, dollarda olan kreditlər daha da bahalaşa bilər. Çıxış yolu pul tapıb həmin borcu tezliklə bağlamaqdır". Beləliklə, bu vəziyyətin təhlili onu göstərir ki, əhali dollarla olan kreditlərindən mümkün qədər tez yaxa qurtarmağa çalışır. Əvəzində manatla olan kreditlərə tələb artır. Yuxarıda qeyd olunduğu kimi, bəzi banklar bundan istifadə edərək kredit faizlərini artırmağa cəhd edir. Hesab edilir ki, Mərkəzi Bank bu prosesə sərt formada müdaxilə etməlidir. Çünki kredit faizlərinin yüksəldilməsindən daha çox istehlakçılar əziyyət çəkir.
Digər tərəfdən, Mərkəzi Bankın uçot dərəcələrinin, demək olar ki, hər il dəyişməsinə baxmayaraq, banklar kredit faizlərinə toxunmur. Hazırda ən bahalı kreditlər əhaliyə təqdim olunan təminatsız kreditlərdir. Belə kreditlərin illik faiz dərəcəsi bəzən 35%-ə çatır. İqtisadi inkişafa təkan vermək isə bəzi bankların ümumiyyətlə maraq dairəsində deyil. Üstəlik, bankların faiz siyasəti əvvəlki kimi yarıtmaz vəziyyətdədir. Belə iddialar səslənir ki, bankların borclanma mənbəyində də xarici valyutanın həcminin üstünlük təşkil etməsi onları bu addımı atmağa vadar edir. Lakin o da nəzərə alınmalıdır ki, banklar manatla qoyulan depozitlər hesabına da əhaliyə kreditlər verir. Həmin depozitlər isə manatla qoyulduğundan, bankların kredit faizlərini yüksəltməsi tam əsassızdır.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 28.10.2026 / 16:15

Ətin qiymətinə görə Ermənistandan da geridəyik - hesabatı kim yayıb?

Tarix: 28.10.2026 / 12:23

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları xarici dövlət borcunu 20 dəfə üstələdi...

Tarix: 28.10.2026 / 12:10

Azərbaycanın dövlət borcu açıqlandı

Tarix: 28.10.2026 / 10:11

Azərbaycan nefti ucuzlaşdı - 122 dollar...

Tarix: 27.10.2026 / 18:56

Azərbaycan Rusiya ilə təbii qaz alışı sazişi imzalayacaq...

Tarix: 27.10.2026 / 18:02

Azərbaycana mal əti idxalı kəskin artdı - yerli istehsal "ölür", bazar bahalaşır...

Tarix: 26.10.2026 / 21:46

Naxçıvanın büdcəsi 13 milyon kəsildi - maraqlı səbəblərdən danışılır...

Tarix: 26.10.2026 / 11:50

Kimlərin pensiyalarına əlavələr ediləcək? - AÇIQLANDI...

Tarix: 23.10.2026 / 16:05

Azərbaycanda islam maliyyəçiliyi nə deməkdir?..

Tarix: 23.10.2026 / 10:37

Sosial ödənişlərin artırılması üçün altıncı sosial islahat paketi hazırlanır...

Tarix: 23.10.2026 / 09:57

Gələn il şəhər və rayonlara dotasiya ayrılmayacaq - xərclərini öz gəlirləri hesabına ödəyəcəklər...

Tarix: 23.10.2026 / 09:26

Gələn ilin büdcəsi layihəsi Milli Məclisdə - gəlirlər və xərclər açıqlandı...

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Tarix: 22.10.2026 / 19:30

Azərbaycanda şirin su ilə bağlı vəziyyət pisləşir - ümid Xəzərə qalıb…

Tarix: 22.10.2026 / 16:56

15 temmuz “FETÖ darbesində” bircə nəfər siyasətçi-deputatın adı çıxmadı...

Milli kimliyə bağlı gənclər uğurlu gələcəyin əsas təminatçılarıdır...