2020-ci ilin birinci rübünün sosial-iqtisadi yekunlarına həsr olunan müşavirədə Prezident İlham Əliyev bir sıra məqamlara toxunub. O cümlədən, müşavirədə hökumətə iki tapşırıq verib. Bunlar prioritet təşkil etməyən xərclərin ixtisar edilməsi və yeni gəlir mənbələri aşkar olunması.
Ölkə başçısının sözlərinə görə, vəsaitin xərclənməsinə çox ciddi nəzarət mexanizmi tətbiq olunmalıdır: “Hökumətə tapşırıq verirəm, xüsusilə Baş nazirə, Maliyyə nazirinə və İqtisadiyyat nazirinə ki, dövlət xərclərinə yenidən baxılsın və prioritet təşkil etməyən xərclər ixtisar edilsin. Eyni zamanda, vəsaitin xərclənməsinə çox ciddi nəzarət mexanizmi tətbiq olunmalıdır. Bu məsələ ilə bağlı mən öz fikirlərimi bundan əvvəl də bildirmişdim. Son vaxtlar bu istiqamətdə müsbət dinamika göz qabağındadır və bunun nəticəsində biz həm keçən il, həm də bu ilin üç ayında büdcəmizə əlavə maliyyə vəsaiti daxil edə bilmişik. Ancaq hesab edirəm ki, burada hələ ehtiyatlar var, həm investisiya xərclərinə, eyni zamanda, cari xərclərə yenidən baxılmalıdır. Çünki bəzi hallarda cari xərclər şişirdilir”.
Prezidentin fikrincə, yeni gəlir mənbələri aşkar olunmalıdır: “Hökumətə tapşırıram ki, yeni gəlir mənbələri aşkar edilməlidir. Yenə də demək istəyirəm ki, ehtiyatlar var, çoxdur. Son müddət ərzində bu ehtiyatların bir hissəsi artıq üzə çıxıb və büdcəyə daxilolmalar artır, keçən il və bu il. Keçən il büdcəyə proqnozdan əlavə bir milyard manatdan çox vəsait daxil edilibdir, bu ilin üç ayında 300 milyon manatdan çox. Ona görə bu məsələyə çox diqqətlə baxmaq lazımdır və təkliflər hazırlanmalıdır”.
Maraqlıdır, yaranmış vəziyyətlə əlaqədar hansı xərclər ixtisar olunacaq və yeni gəlir mənbələri nələrin hesabına yaradılacaq?
“Hansısa formada vergidən yayınan xidmətlər vergiyə cəlb edilməlidir”
Sözügedən məsələyə aydınlıq gətirən İqtisadi Resursların Öyrənilməsi Mərkəzinin direktoru Ruslan Atakişiyev bununla bağlı bir sıra məqamlara toxundu: “İxtisar deyildikdə söhbət büdcədə ikinci və üçüncü dərəcəli xərclərdən gedir. Məsələ ondadır ki, büdcədə çoxsaylı xərc istiqaməti var. Məktəblərdə təmirdən tutmuş, digər cari xərclər bura daxildir. Yəni ikinci-üçüncü dərəcəli xərclər, kütləvi tədbirlər ixtisar ediləcək. Bütün bunların nəticəsində büdcəyə qənaət etmək mümkün olacaq. Hesab edirəm ki, müvafiq qurumlar 2020-ci ilin dövlət büdcəsini yenidən nəzərdən keçirməli və bəzi xərclər ixtisar edilməlidir. Çox güman ki, iyun ayında dövlət büdcəsinə yenidən baxılacaq. Ona görə də büdcəyə maddə-maddə baxılmalıdır. Xüsusən də tenderlərə diqqət edilməlidir. Əsasən xərclər tenderlərdə şişirdilir. Şişirdilən xərclər tender vasitəsilə reallaşdırılır. Bu zaman vəsaitlərin büdcədən yayındırılması halları baş verir. Hesab edirəm ki, buna nəzarət olmalıdır. Bir müəssisə bir neçə tenderdə qalib olmamalıdır. Fikrimcə, yeni gəlir mənbələri deyəndə bunlar nəzərdə tutulur. Başqa bir tərəfdən, hansısa formada vergidən yayınan xidmətlər vergiyə cəlb edilməlidir. Bunlar aşkar olunmalı və nəzarət mexanizmi təkmilləşdirilməlidir”.
Vidadi ORDAHALLI
