Bu gün sürətlə yayılmaqda olan koronavirus pandemiyası səbəbindən dünya iqtisadiyyatında böhran müşahidə olunmaqdadır. Böhran səbəbindən ayrı-ayrı ölkələrə məxsus milli valyutalar beynəlxalq ticarətdə əsas mübadilə vasitəsi olan ABŞ dollara qarşısında sürətlə ucuzlaşmaqdadır.
Son bir ayda Azərbaycanın da üzv olduğu Müstəqil Dövlətlər Birliyinə daxil olan ölkələrə və keçmiş MDB ölkəsi olan qonşu Gürcüstana məxsus milli valyutalar da dollar qarşısında dəyərdən düşməkdədir. MDB ölkələri arasında dollar qarşısında ən çox ucuzlaşan Qırğızıstan milli valyutası – som olub. Qırğızıstan somu son 1 ayda dollar qarşısında 17,8% dəyərdən düşüb. Mart ayının 1-də 1 dolların məzənnəsi 69,8 soma bərabər olduğu halda, bu gün 82,2 soma bərabərdir. Ən az ucuzlaşan Moldovanın milli valyutası - ley olub. Moldova leyi dollar qarşısında son 1 ayda 4% ucuzlaşıb. Ancaq bu ölkələrdən fərqli olaraq, Azərbaycanın milli valyutasının məzənnəsi dollar qarşısında dəyişməz qalıb. Sözügedən ölkələrin milli valyutalarının dollar qarşısında ucuzlaşması və manatın dollar qarşısında sabit qalması bir sıra üstünlüklər vəd edir. Məsələ ondadır ki, belə vəziyyət həmin ölkələrdən idxal olunan məhsulları ucuzlaşdıra bilər. Bu da hazırda ölkədə inflyasiyanın qarşısını almaq üçün olduqca əhəmiyyətlidir.
Bütün hallarda, MDB məkanında Azərbaycan manatının dollar qarşısında ucuzlaşmaması ölkəmizin üstünlüyüdür. Maraqlıdır, manatın gücü nədədir?
“Bizim valyuta ehtiyatlarımız manatın məzənnəsini sabit saxlamağa imkan verir”
Məsələyə münasibət bildirən millət vəkili Vüqar Bayramovun sözlərinə görə, bir sıra amillər manatın sabit məzənnəsinin təmin olunmasına öz müsbət təsirini göstərib: “Milli valyutaların məzənnələrinə koronavirusla yanaşı, neftin dünya bazar qiymətinin düşməsi də təsir edir. Ancaq neftin qiymətinin düşməsinə baxmayaraq, manatın məzənnəsi sabit qalıb. Bunda da Mərkəzi Bankın mövqeyi həlledici rol oynayır. Praktiki olaraq, MB tələb və təklifi formalaşdırmaqla milli valyutamızın məzənnəsini qoruyub saxlayır. Yəni MB-nin xüsusi məzənnə siyasətinin bunda öz rolu var. Eyni zamanda, 2015-ci ildən sonra Azərbaycan öz strateji valyuta ehtiyatlarını artırmağa başladı. Xüsusən də 2018-2019-cu illərdə strateji valyuta ehtiyatlarımızda daha böyük artımlar qeydə alındı. Bu da təbii ki, manatın məzənnəsinə birbaşa təsir göstərən faktorlardan biri idi. Nəzərə almaq lazımdır ki, hazırda Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 50 milyard dollardan çoxdur. Sözsüz ki, neftin dünya bazar qiymətinin aşağı olması bizim üçün əlverişli deyil. Bu, ölkəyə daxil olan valyutanın həcminin azalmasına birbaşa təsir edir. Ancaq bizim valyuta ehtiyatlarımız manatın məzənnəsini sabit saxlamağa imkan verir. Xüsusən də manat üçün çətin olan mart ayında milli valyutanın məzənnəsini qoruyub saxlamaq mümkün oldu. Martda neftin qiymətində iki dəfə azalma baş verdi. Bütün bunlar MDB ölkələrində milli valyutaların məzənnələrinə ciddi təsir göstərdi. Nəticədə MDB ölkələrinin milli valyutaları dollar qarşısında ucuzlaşdı”.
Vidadi ORDAHALLI
