Türkiyə və İran arasında gərginliklərin artdığı müşahidə edilir. İki ölkə diplomatları arasında qarşılıqlı söz savaşı daha da sərtləşir.
Baki-xeber.com xəbər verir ki, İranın ali dini rəhbəri Ayətullah Əi Xameneyinin əsas müşavirlərindən biri olan Əli Əkbər Vilayəti Türkiyəni İraq və Suriya ilə təhdid edib. O deyib ki, Türkiyə əsgərləri İraq və Suriyadan çıxmalıdır, ya da onları oradan çıxaracaqlar.
"Türkiyə rəhbərliyi Dəməşqə gedib Əməvi Məscidində namaz qılmaq istəyirdi, ancaq gözləntiləri reallaşmadı və əsla da reallaşmayacaq. Qazanan Suriya xalqı və dövləti olacaq" - deyə Vəlayəti bildirib.
İranın İraq və Suriya hakimiyyətlərinin rəsmi dəvətilə bu iki ölkədə olduğunu söyləyən Vəlayəti, "İcazəsiz və dəvətsiz bu iki ölkəyə girənlər buralardan çıxmalıdırlar. Ya özləri çıxacaqlar, ya da İraq və Suriya xalqı onları çıxaracaq" deyib.
Türkiyə prezidentinin sözçüsü İbrahim Kalin iki ölkə arasında üstüörtülü şəkildə təhdidlərə nümunə olacaq bir şəkildə Vilayətinin açıqlamalarına cavab verib.
“İran bizim mühüm qonşumuzudr. Biz İranla həmişə dialoq aparmışıq. Lakin bu o demək deyil ki, biz İranın regionda nüfuzunu artırmaq səylərinə əhəmiyyət verməyəcəyik. Biz bunu Suriya və İraqda müşahidə edirik. “Rejimin dəvəti ilə getdik” kimi bir arqument bizim üçün heç bir məna kəsb etmir. Biz o rejimi onsuz da tanımırıq. Dünyada bu rejimi tanıyan neçə ölkə var görəsən? İran hansı rejimlə iş tutur, oraya girib bunun qanuni bir addım olduğunu iddia edir, əvvəlcə özlərini buna inandırsınlar. 600 mindən çox insanın qatili olan bir rejimlə əməkdaşlıq edərək, bunun beynəlxalq əlaqələr baxımından qanuni bir addım olduğunu düşünürlərsə bu İranın qərar verməsi gərəkən bir mövzudur.
Tez-tez ölkəmizə qarşı İran tərəfindən gələn açıqlamaları görürük. Biz münaqişənin, qarşıdurmanın artması tərəfdarı deyilik. Türkiyənin Suriya və İraqda terrorla mübarizə mövzusunda mövqeyi ortadadır. Bu cür ölkələr Türkiyəni tənqid etmək əvəzinə Türkiyənin İŞİD-lə mübarizədə ortaya qoyduğu səyi və fədakarlığı təqdir etməlidirlər. Bir çox ölkə İŞİD-lə mübarizə pərdəsi altında bölgəni dizayn etməyə, yeni ərazilər əldə etməyə çalışır. Bunun nəticələrini də görürük. İranın Körfəz ölkələri ilə, bölgə ölkələri ilə əlaqələrinin pisləşməsini dəyərləndirməsi lazımdır.
Bizim milli təhlükəsizliyimizi təhdid edən bir təhlükə varsa, bu istər Hələbdə, istər Telaferdə, Sincarda, Rakkada olsun, Türkiyə bunun üçün nə lazımdırsa edəcək. Bunun üçün də başqa ölkədən icazə almayacaq” deyə Türkiyə prezidentinin sözçüsü bildirib.
Qeyd edək ki, Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan Bəhreyn səfəri zamanı İranın İraq və Suriyada "Fars milliyyətçiliyi" siyasəti yürütdüyünü söyləmişdi. Xarici işlər naziri Mevlüd Çavuşoğlu da Münhendə İranı "məzhəbçilik"də ittiham edərək tənqid etmişdi.
İran Xarici İşlər Nazirliyi sözçüsü Bəhram Qasımi isə "Türkiyə mövzusunda səbirli davranırıq, ancaq, səbrimizin də bir sərhədi var. Türk dostlarımız bu tip ifadələrini təkrarlasa biz də susmayıb qarşılıq verəcəyik" demişdi. İran həmçinin Türkiyənin Tehrandakı səfirini Xarici İşlər Nazirliyinə çağırmışdı.
İranın açıqlamalarından sonra Türkiya Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Hüseyn Müftüoğlu "Ölkəsinə qaçqın kimi sığınan insanları belə döyüşə göndərməkdən çəkinməyən bir ölkənin bölgədəki gərginliyə görə başqalarını ittiham etməsi qəbul edilə bilməz" deyə bildirmişdi.
Ərdoğan bu ay Səudiyyə Ərəbistanı və Körfəz ölkələrinə səfər edib. Müşahidəçilər danışıqların diqqət mərkəzində İranın nüfuzunun qarşısının alınması məsələsinin olduğunu deyir. Təhlilçilər ABŞ prezidenti Donald Trampın Ankaranın mövqeyinə təsir göstərə biləcəyini deyir.
İki ölkənin diplomatları arasında söz müharibəsi Türkiyə və İranın regionda nüfuz uğrunda mübarizə apardığının göstəricisi hesab edilir.
“Onlar ciddidir. Mən onu nəzərdə tuturam ki, İran və Türkiyə arasında rəqabət ciddidir. Hamı bunu bilir. Onlar elə bil kiçik bir otaqda iki fildir” - deyə “Global Source Partners” biznes məsləhət şurasından siyasi təhlilçi Atilla Yeşilada bildirib.
“Trampın İrana qarşı əzələ nümayiş etdirməsilə Ankara bu antaqonizmi açıq müstəviyə gətirmək və Suriyada və İraqda uzun müddətdir davam edən münaqişəni nəhayət həll etmək üçün imkanı əldə etdiyini düşünə bilər” - deyə Atilla Yeşilada bildirir.
Lakin o xəbərdarlıq edir ki, Ankara bunun bədəlini ödəmiş ola bilər. Tehranın "başqasının əli ilə müharibə aparmaq ustası" olduğu halda Ankara üçün bu rəqabətin nəticələri təkcə Tehranla ticarətlə bitməyə bilər. Regional ekspertlər deyir ki, Tehran bölgədə kürdlərin üsyançı qrupu olan PKK və onunla əlaqəsi olan başqa qruplarla dil tapmağa çalışır.
“İran kürd kartından istifadə edə bilər. Türkyə İranı əvvəllər də PKK-ya sığınacaq vermək və yardım göstərməkdə ittiham edib. Lakin burada bir dilemma var. İranın özünün kürd azlıqla problemi var, buna görə də əli yana bilər” - deyə, “Al Monitor” vebsaytının siyasi şərhçisi Semih İdiz bildirir.
Təhlilçilər İran və Türkiyə arasında gərginliklərin iki ölkənin nüfuz uğrunda mübarizə aparmağa davam etməsi ilə artacağını gözlədiklərini bildirir.
TAHİR
