Avropa İttifaqı ilə Rusiya arasındakı ticarət əlaqələri son dörd il ərzində əhəmiyyətli dərəcədə daralıb və bu, həm iqtisadi, həm də siyasi səviyyədə ciddi nəticələr doğurub. Avropa səviyyəsində yayılan statistik məlumatlara görə, Avropa ölkələrinin Rusiya ilə ticarətindən əldə etdiyi gəlirlər müharibədən əvvəlki səviyyələrlə müqayisədə kəskin şəkildə azalıb – bu itki təxminən 48 milyard avro olaraq göstərilir.
RİA Novosti‑yə istinadən verilən rəqəmlər göstərir ki, 2025‑ci ilin yanvar‑oktyabr ayları arasında Avropa İttifaqı ölkələrinin Rusiyaya ixracı 25 milyard avro təşkil edib, halbuki 2021‑ci ilin eyni dövründə bu rəqəm 73 milyard avroya yaxın idi. Bu isə təxminən 65,3% azalma deməkdir.
Bu statistik azalma Avropa şirkətlərinin ənənəvi olaraq güclü olduğu sahələrdə, maşınqayırma məhsulları, kimyəvi sənaye malları və digər sənaye məhsulları ixracında Rusiya bazarından çəkilmələri nəticəsində baş verib. Eyni zamanda, bu azalma yalnız qeyri‑enerji məhsullarına aid deyil, həm də daha geniş ticarət əlaqələrini əhatə edir.
2025‑ci ildə ümumi ticarət dövriyyəsi də dramatik şəkildə azalıb. Eurostat məlumatlarına görə, Avropa İttifaqı ilə Rusiya arasındakı ümumi ticarət həcmi 2025‑ci ilin ikinci rübündə 14,5 milyard avro səviyyəsinə düşüb ki, bu da 2022‑ci ilin birinci rübündəki təxminən 81,9 milyard avro ilə müqayisədə təxminən 82% aşağıdır.
Bu vəziyyət həm də Avropanın enerji idxalı sahəsindəki dəyişiklikləri əks etdirir. Xüsusilə enerji məhsulları üzrə idxal 2022‑ci ildən bəri kəskin şəkildə aşağı düşüb. İdxal səviyyəsi 89% azalıb, ixrac isə 61% geriləyib. Bu, Avropanın Rusiya ilə ticarət balansını əvvəlki illərlə müqayisədə kökündən dəyişib.
Bu makro‑statistik perspektivdən baxanda, “48 milyard avro itki” ifadəsi Avropanın müharibə başlamazdan əvvəlki dövrdə Rusiya bazarından əldə etdiyi gəlirlərlə müqayisədə bu bazarda yaşanan daralmanın nəticəsi kimi başa düşülməlidir. Bununla belə, bu rəqəm Avropa iqtisadiyyatının bütövlükdə nə qədər zərər çəkdiyini ölçən bir göstərici kimi verilmir, o təkcə ixrac gəlirlərinin azalmasını göstərən rəqəmdir.
Bu statistikalar Avropa və Rusiya arasındakı ticarət əlaqələrinin nə qədər dəyişdiyini və sanksiyaların bu əlaqələrə təsirini aydın şəkildə ortaya qoyur: Avropa İttifaqı Rusiya bazarından çəkildiyi üçün ixrac gəlirlərində kəskin azalma müşahidə olunur, ticarət həcmi rekord aşağı səviyyələrə düşüb və enerji sahəsində aparılan strateji dəyişikliklər yeni reallıqlar yaradıb.
Rusiya medianın dili ilə Avropaya mesaj verir ki, Avropa sanksiyalarla Rusiyaya zərər vermək istəyirdi, amma əslində öz iqtisadiyyatına ciddi ziyan vurdu: "Biz bazarımızı qoruduq və alternativ tərəfdaşlarla doldurduq, Avropa isə 48 milyard avro itirdi." Amma reallıqda Rusiyanın itkiləri daha böyükdur və bunun təsirlər daha ağır nəticələrə səbəb ola bilər.
Akif NƏSİRLİ
