İranda irimiqyaslı etirazlar səngimir, illərdir xaricdən təzyiq var, amma islam respublikasının təhlükəsizlik elitasında çat əlaməti yoxdur, dünyada ən möhkəm rejimlərdən birinin sonu görünmür. "Reuters" bunun səbəblərindən yazır.
Yaxın Şərqdə iki hökumətdəki mənbə, iki diplomat və iki təhlilçinin fikrincə, yuxarıda iflas baş verməsə, rejim zəifləsə də, ayaqda qalacaq. İranlı amerikalı akademik Vəli Nəsrin dediyinə görə, İslam İnqilab Keşikçiləri Korpusu (SEPAH) və "Bəsic" yarımhərbi qüvvələrinin başçılıq etdiyi təhlükəsizlik arxitekturası, daxildən sınma olmasa, xaricdən təzyiqi çətinləşdirir: "Belə bir şeyin baş verməsi üçün küçələrdə izdiham uzun müddət qalmalıdır. Dövlət parçalanmalıdır. Dövlətin bəzi seqmentləri, xüsusilə təhlükəsizlik qüvvələri qaçmalıdır". 86 yaşlı ali dini lider Əli Xameneyi isə bir neçə dəfə iğtişaşlardan salamat çıxıb. Yaxın Şərq İnstitutundan Pol Salem qeyd edir ki, bu, 2009-cu ildən bəri beşinci irimiqyaslı iğtişaşdır və dərin, həllini tapmayan daxili böhrana baxmayaraq, rejimin möhkəmliyini göstərir. Amma təhlilçilər iğtişaşların öhdəsindən gəlməyi sabitliyə tay tutmurlar. İslam respublikası 1979-cu ildən bəri ən ağır problemlə üzləşib. Sanksiyalar iqtisadiyyatı məngənəyə salıb. Strateji baxımdan İsrail və ABŞ-ın təzyiqi altındadır, nüvə proqramının səviyyəsi salınıb, Livan, Suriya və Qəzzada müttəfiqləri böyük itkilər verib. Vəli Nəsr deyir ki, islam respublikasının iflas anına çatmadığını düşünür, amma böyük çətinliklə irəli gedə biləcəyi bir durumdadır.
"The Financial Times"a danışan ekspertlər isə deyirlər ki, İrana qarşı hərbi əməliyyat hökumətin əlini gücləndirə bilər. Axı rəsmilər zorakılığa görə iğtişaşçıları və terrorçuları, ABŞ və İsraili itaətsizliyi qızışdırmaqda suçlayırlar. İranda dərin siyasi qütbləşməyə baxmayaraq, iyunda İsraillə 12 günlük müharibədə iranlıların çoxu bayraq ətrafında birləşdi. ABŞ-ın bir keçmiş müdafiə rəsmisi mümkün hərbi müdaxilə ilə bağlı "The Financial Times"a deyib: "İstəmədiyin şeyi etmək riski ilə üzləşirsən. Ölkəni birləşdirmək riski yaradırsan". "The Financial Times" yazır ki, ABŞ-ın hərbi strateqləri sistemdən fərariliyə sövq edəcək hədəfləri müəyyənləşdirməklə bağlı böyük çətinliklərlə üz-üzədirlər. Co Bayden administrasiyasında müdafiə nazirinin Yaxın Şərq üzrə köməkçisinin müavini Dana Stroul bildirir: "Etirazçıları rejimin repressiyalarından qorumaq üçün hərbi zərbələrlə məqsədə çatmaq mümkün görünmür". Tehran indiyədək etirazlara, Trampın hərbi addımlarla bağlı təhdidinə daha artıq zorakılıqla cavab verib. Xameneyi və ətrafındakılar inanırlar ki, təzyiqə boyun əymək daha çox təcavüz deməkdir.
Samirə SƏFƏROVA
