Xaqani Cəfərli: "ABŞ tarixinin ən yaxşı prezidentlərindən biri hesab olunan Avraam Linkoln da terrorun qurbanı olub"
Aprelin 26-da ABŞ prezidenti Donald Trampın da iştirak etdiyi Ağ Ev Müxbirləri Assosiasiyasının qəbulunda Vaşinqtonda atışma baş verdi. Baş verən hadisə zamanı ABŞ Məxfi Xidmətinin əməkdaşları prezidenti, birinci xanım Melaniya Trampı, vitse-prezident Ceys Devid Vensi və Ağ Evin mətbuat katibini zaldan çıxardılar.
Atışmanı 31 yaşlı Kaliforniya sakini Koul Tomas Allen törədib. Onun Torrans şəhərindən olduğu məlum oldu və o, hazırda həbs altındadır. Hücum edən şəxsin tək hərəkət etdiyi üzə çıxıb. Tramp "Truth" hesabında ABŞ administrasiyasından heç kimin xəsarət almadığını açıqladı və birinci xanım Melaniya Tramp, vitse-prezident Vens və bütün hökumət üzvlərinin sağ-salamat olduğunu bildirdi. Tramp həmçinin qeyd etdi ki, Məxfi Xidmət və hüquq-mühafizə orqanları tez və cəsarətlə hərəkət etdilər. Maraqlıdır ki, bu hadisənin baş verdiyi "Vaşinqton Hilton" oteli tarixdə ikinci dəfə belə bir insident yeri oldu - 45 il əvvəl, 1981-ci il martın 30-da keçmiş prezident Ronald Reyqan da məhz həmin oteldən çıxarkən silahlı hücuma məruz qalmışdı. ABŞ-da baş verən terror hücumunun Teampın daxili və xarici siyasəti ilə hər hansı bir əlaqəsi ola ilərmi? Hazırda hadisənin Trampın daxili və ya xarici siyasəti ilə birbaşa əlaqəsi olduğunu göstərən rəsmi məlumat yoxdur. Hücum edən Koul Tomas Allen tək hərəkət edib və onun motivləri barədə istintaq hələ davam edir. ABŞ Məxfi Xidməti və FTB adətən belə hallarda şübhəlinin sosial şəbəkə paylaşımlarını, manifestini, psixoloji vəziyyətini və siyasi əlaqələrini araşdırır. Bu məlumatlar açıqlandıqdan sonra hücumun siyasi motivli olub-olmadığı dəqiq deyiləcək. Ümumi olaraq ABŞ-da prezidentlərə qarşı hücumlar çox vaxt ölkədəki kəskin siyasi qütbləşmə, sosial narazılıq və ya şəxsi psixoloji problemlərlə bağlı olur. Trampın həm daxildə, həm xaricdə kəskin addımları var. Daxildə immiqrasiya, məhkəmə islahatları, media ilə münasibətlər, xaricdə isə İran, Çin, Ukrayna, Yaxın Şərq siyasəti cəmiyyətdə ciddi fikir ayrılığı yaradır. Belə ziddiyyətli siyasət prezident fiqurunu həm tərəfdarları üçün simvola, həm də əleyhdarları üçün hədəfə çevirir. Amma bu, avtomatik olaraq hər hücumun bilavasitə siyasətlə bağlı olması demək deyil. Tarix də göstərir ki, prezidentlərə sui-qəsdlər həmişə konkret siyasi qərarlarla əlaqəli olmur. Ronald Reyqana hücum edən şəxs aktrisa Codi Fosterin diqqətini çəkmək istəyirdi, siyasi motiv yox idi. Bu dəfə də motiv şəxsi, ideoloji və ya psixi pozuntu ola bilər. Əgər istintaq şübhəlinin Trampın konkret qərarlarına, məsələn İranla danışıqlar, İsrailə dəstək, daxili qanunlar və ya seçki prosesi ilə bağlı etirazını üzə çıxarsa, onda birbaşa əlaqədən danışmaq olar. Yox əgər motiv şəxsi qisas, şöhrət axtarışı və ya psixi xəstəlik olsa, onda hadisənin siyasətlə əlaqəsi ikinci dərəcəli olacaq. Qısası, indi əlaqənin olub-olmadığını demək tezdir. İstintaqın rəsmi nəticələrini gözləmək lazımdır. O vaxta qədər yalnız onu deyə bilərik ki, kəskin siyasi mühit bu cür riskləri artırır, amma hər atışmanı birbaşa prezidentin siyasəti ilə bağlamaq düzgün olmaz. Politoloq Xaqani Cəfərli məsələ ilə bağlı "Bakı-Xəbər" qəzetinə açıqlamasında bildirdi ki, Prezident Donald Tramp statusda şəxslərə sui-qəsd edilirsə, bu bir qayda olaraq siyasətlə bağlı olur: "Trampın Ağ Ev Müxbirləri Assosiasiyasının qəbulu zamanı baş verən terror hücum da Trampın daxili və xarici siyasəti ilə hər hansı bir formada əlaqəlidir. Ancaq bu o demək deyil ki, Trampın siyaəsti pis olduğu üçün terror baş verir. ABŞ tarixinin ən yaxşı prezidentlərindən biri hesab olunan Avraam Linkoln da terrorun qurbanı olub. Dövlət başçılılarının siyasəti hamını qane edə bilməz. Belə bir nümunə yoxdur. İslam peyğəmbərinə, kommunizmin lideri Leninə də sui-qəsd olub. Bu mənada ABŞ-da baş verən terror hücumunun Trampın daxili və xarici siyasəti ilə əlaqəsi ola bilər."
Dəniz NƏSİRLİ
