İsrail mənbələrinin yaydığı xəbərə görə, İranın Suriya prezidenti Şəraya sui-qəsd hazırladığı iddia edilir. Bu xəbər nə dərəcədə realdır sualı isə regionun mürəkkəb geosiyasi şərtləri ilə bağlıdır. İsrailin kəşfiyyat mənbələri tez-tez İranın hərbi və kəşfiyyat fəaliyyətləri barədə məlumat yayır, amma belə xəbərlər həm də propaganda və strateji mesaj daşıya bilər. İranın Suriya prezidentinə sui-qəsd hazırlaması ciddi diplomatik nəticələr doğuracaq bir addımdır, buna görə də xəbərin həqiqət olma ehtimalı var, lakin rəsmi təsdiq mövcud deyil.
İsrailin marağı isə əsasən Suriyada İranın təsirini məhdudlaşdırmaqla bağlıdır. Şəranın İranla yaxın əlaqələri İsrail üçün problem yaradır, amma bu, onu İsrailin xüsusi şəxsi hədəfi kimi görməsi anlamına gəlmir. Məqsəd, İranın regiondakı mövqeyini zəiflətməkdir, şəxsən Şəranın həyatı İsrail üçün birbaşa prioritet olmaya bilər.
İran üçün isə Şəranın mövqeyi strateji əhəmiyyət daşıyır. Suriya İran üçün İsrail və ABŞ təsirlərinə qarşı tərəfdaşdır və Şəranın rolunu dəyişmək və ya onu “orada saxlamaq” İranın Suriyada təsirini gücləndirə, diplomatik və hərbi qərarların icrasını rahatlaşdıra bilər. Şəranın olmaması isə İran üçün həm üstünlük, həm də risk yaradır. Onun yoxluğu, İranın regiondakı təsir sahəsini genişləndirməyə imkan verə bilər, amma eyni zamanda Suriyada güc boşluğu və sabitlik problemləri yarada bilər.
Ümumilikdə, bu xəbərin həqiqət olub-olmamasını dəqiqliklə təsdiqləmək çətindir, amma İsrailin və İranın geosiyasi maraqları və Suriyadakı vəziyyət bu iddianın mümkünlüyünü artırır. Hər iki tərəf öz strateji məqsədlərinə uyğun olaraq regionda hərəkət edir və məlumat müharibəsi də bu kontekstdə mühüm rol oynayır.
Akif NƏSİRLİ
