Cəmiyyətin düşüncəsinə zərbə vuran amillərdən biri zərərli dini ədəbiyyatdır ki, bir neçə il əvvələ qədər belə nümunələr həm ölkəmizdə nəşr edilirdi, həm də xaricdən gətirilirdi. Lakin son illər Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsi, eləcə də hüquq-mühafizə orqanlarının həyata keçirdikləri mütəşəkkil tədbirlər nəticəsində belə kitabların, broşürların nəşri dayandırıldı, həmçinin də onların ölkəyə gətirilməsinə qadağa qoyuldu.
“Bu gün ölkəmizdə zərərli dini ədəbiyyat yoxdur” deyə bilmərik. Məlumdur ki, həm müxtəlif dini sektalar bu cür ədəbiyyatı pulsuz olaraq əhaliyə paylayırdı, eyni zamanda, ayrı-ayrı naşirlər zərərli ədəbiyyatı nəşr edib satışa buraxırdı. Sözsüz ki, dini maariflənmə sahəsində zəif olan insanlar bu kitabları alıb oxuyur, öz kitab rəflərində saxlayırdılar. Zərərli dini ədəbiyyatın insan təfəkkürünə, həyat tərzinə, dünyagörüşünə vurduğu zərbəni heç nə ilə müqayisə etmək olmaz.
Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin Dinşünaslıq ekspertizası şöbəsinin müdiri Nahid Məmmədov “Trend”ə müsahibəsində fərdi evlərdə zərərli dini ədəbiyyatın olduğunu istisna etməyib. “Son illərdə dünyada baş verən proseslər bu istiqamətdə bizim həssaslığımızı daha da artırıb. Artıq ölkədə fəaliyyət göstərən bütün mətbəələr qanunvericiliyin tələbinə uyğun, Dövlət Komitəsinin razılığı olmayan hansısa dini ədəbiyyatı nəşr etmir. Amma buna baxmayaraq, dini ekstremistlər qaçaq yollarla ölkəyə zərərli dini ədəbiyyat gətirməyə çalışırlar. Həm də bu illər ərzində zərərli dini ədəbiyyatın toplanması istiqamətində aparılan işlərə baxmayaraq, 90-cı illərdə, eləcə də 2000-ci illərin əvvəllərində nəşr olunmuş bəzi zərərli dini ədəbiyyatların fərdi evlərdə qalma ehtimalı var” - deyə N.Məmmədov qeyd edib.
Fərdi evlərdə saxlanan zərərli dini ədəbiyyatın üzə çıxarılması üçün nə etmək lazımdır?
Hacı Təyyar Hüseynli: “Zərərli siyasi fikirləri islam dininin içinə qatıb cəmiyyətə çatdırmaq istəyən, dinin özünün içində “mikrob” olan bəzi qüvvələr...”
Tanınmış ilahiyyatçı Hacı Təyyat Hüseynli “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, son illər Dövlət Komitəsi zərərli, ziyanlı, ictimai fikri çaşdırmağa xidmət edən, dini fikirləri qarışdıran, müxtəlif insanların subyektiv fikrini əks etdirən ədəbiyyatın tamamilə yığışdırılması istiqamətində səmərəli işlər görür. “Zərərli siyasi fikirləri islam dininin içinə qatıb cəmiyyətə çatdırmaq istəyən, dinin özünün içində “mikrob” olan bəzi qüvvələr öz ziyanlı fikirlərini ədəbiyyat şəklində həm Azərbaycanda, həm də dünyanın hər yerində yaymağa çalışırlar. Bu, “parçala, hökm sür” çürük siyasətinə uyğun olan iyrənc, zərərli tendensiyadır. Ona görə bunu “iyrənc” adlandırıram ki, onlar insanların düşüncəsini zəhərləməyi hədəfə alıblar. Bütövlükdə isə dinin özü saf, pak, bəşəriyyət üçün xeyirli olduğu halda, nə üçün həmişə “zərərli ədəbiyyat” məsələsi aktual olmalıdır? Ədəbiyyat sözünün kökündə “ədəb” ifadəsi var, ədəb isə ümumbəşəri dəyərlərə söykənən, insanlıq mühitində, insani dəyərlər sistemində xas olan bir keyfiyyətdir.
Bilirsiniz ki, Dövlət Komitəsi zərərli dini ədəbiyyatın cəmiyyətdə yayılmasının qarşısının alınması üçün çox mühüm tədbirlər həyata keçirib. Qurum bir vaxtlar mövcud olan zərərli ədəbiyyatın nəşrinin dayandırılmasına nail olub. Yəqin yadınızdadır, bir sıra hallarda müəyyən qüvvələr bu zərərli ədəbiyyatı pulsuz paylayırdılar, hətta evlərin qapısını döyüb o kitabları “hədiyyə” edirdilər. Qeyri-ənənəvi ideoloji prinsiplərə xidmət edən bu ədəbiyyat nümunələri, nəşrlər vətəndaşlarımızın evlərinə də ayaq açırdı. Bir ilahiyyatçı kimi vaxtilə bunun zərərli tərəfləri haqqında danışırdım. Bu ədəbiyyat xaricdən maliyyələşən qeyri-statuslu sektalar, qurumlar tərəfindən nəşr edilirdi. Bu zərərli nəşrlərdə insanları kütləvi şəkildə idarə etmək prinsiplərini təbliğ edən xüsusi təsir dairələri vardı, təbliğat maşınları işə düşmüşdü. Bu gün biz sivil cəmiyyətdə, çox güclü dövlətdə yaşayırıq və əksər evlərdə bu kitablardan ola bilər. Ola bilsin, o insanların çoxu heç bu kitabları oxumayıb da, sadəcə, götürüb rəfə qoyub. Vətəndaşlarda belə nəşrlər varsa, onlar özləri ilk növbədə həmin nəşrləri məhv etməlidirlər. Bu nəşrlərlə bağlı çağırışlar insanların azad, sərbəst mütaliə etməsinin, onların informasiya almasının qarşısının alınması kimi başa düşülməməlidir, əksinə, bu, dövlətimiz, cəmiyyətimiz üçün çox vacibdir. Əlbəttə, hər bir vətəndaşın dini dünyagörüşü sağlam olmalıdır. Zərərli dini ədəbiyyatın insanların özlərinə çox böyük ziyanı var. Onlar dini ədəbiyyat oxumaq istəyirlərsə, dövlətin müəyyən etdiyi, ekspertizadan keçən kitablar oxusunlar”.
H.T.Hüseynli hesab edir ki, evlərdən zərərli dini ədəbiyyat nümunələrinin, bu cür nəşrlərin yığışdırılması üçün vətəndaşlarımız aktivlik göstərməlidirlər. Onun sözlərinə görə, birinin qonşusunda, qohumunda belə bir ədəbiyyat varsa, həmin adam maarifçilik işi aparmalı, onun zərərini izah etməli və həmin kitabların məhv edilməsinə çalışmalıdır. Bundan başqa, Dövlət Komitəsi, eləcə də dini icmalar bununla bağlı vətəndaşlarla maarifçilik işləri aparmalıdır. “Bu gün vətəndaşların evindən zərərli dini ədəbiyyatın yığışdırılması, onların məhv edilməsi üçün ölkəmizdə fəaliyyət göstərən dini icmaların da sədrləri, nümayəndələri Dövlət Komitəsinə dəstək göstərməlidirlər. Azərbaycan tolerant ölkədir və burada müxtəlif dinlərin nümayəndələri yaşayır, sərbəst şəkildə öz dinlərini qoruyurlar. Biz zərərli dini ədəbiyyatdan danışanda yalnız islam dininə aid edilən ədəbiyyatı nəzərdə tutmuruq, burada söhbət həm də xristian və digər dinlərə aid nümunələrdən gedir. Xristianlıqla, “Krişna şüuru”, ümumiyyətlə, bütün dinlərlə bağlı dini-ideoloji bilgiləri təbliğ edən ədəbiyyat sonuncusuna qədər incələnməli, çox yetkin alimlərin məqsədəuyğun bildiyi ədəbiyyat cəmiyyətin maariflənməsinə xidmət etməlidir. Mən də təsdiqləyirəm ki, bəli, Azərbaycanda bir çox evlərdə zərərli, zəhərli, məqsədyönlü siyasi qatqılı, bizim cəmiyyətimiz üçün ziyanlı olan, bir cümləsi belə oxunmağa yararlı olmayan dini ədəbiyyat nümunələri var. Bu zərərli dini ədəbiyyat nümunələri insanlardan yığışdırılmalı, onlara sağlam dini ədəbiyyat verilməlidir. Hesab edirəm ki, ilahiyyatçılar da başda olmaqla, hər bir vətəndaş evlərdən zərərli dini ədəbiyyatın yığışdırılmasına, onların məhv edilməsinə nail olmaq üçün aktiv fəaliyyətə keçməlidir” - deyə o qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
