Milli Məclisin payız sessiyasında “Dini etiqad azadlığı və dini qurumlar haqqında” qanun layihəsinin müzakirəyə təqdim edilməsi nəzərdə tutulur. Bununla bağlı Yeni Azərbaycan Partiyası (YAP) icra katibinin müavini, İctimai birliklər və dini qurumlar komitəsinin sədri Siyavuş Novruzov açıqlamasında bir sıra fikirlər səsləndirib.
O, rəsmi dövlət qəzetlərində rəsmi şəxslərdən, ölkə Prezidentinin verdiyi başsağlığından başqa digər şəxslərin başsağlığı verməsinin qadağan olunacağını da bildirib. Məhz rəsmi qəzetlərdə başsağlıqlarının yığışdırıla biləcəyi ilə bağlı müddəanın qanunvericilikdə əks olcağı haqda səslənən fikirlər ətrafında ciddi müzakirələr başlayıb.
Bəxtiyar Sadıqov: “Dünyanın bir çox ölkələrində başsağlıqları yarım səhifə verilir”
Əksər media ekspertləri belə bir addımın doğru olduğunu vurğulayıb. Ancaq daha çox başsağlıqlarının dərc edildiyi “Azərbaycan” qəzetinin baş redaktoru Bəxtiyar Sadıqov bununla razılaşmadığını deyib: “Bizim ictimai birliklər və dini qurumlar komitəsinin sədrinin fikirləri ilə tanış oldum. Burada bəzi məqamlar var ki, onu düzgün yanaşma hesab etmirəm. Bunun da səbəbləri var. Xalqımızın milli-mənəvi dəyərləri mövcuddur. Bu dəyərlərdən biri də ondan ibarətdir ki, insanların birinə itki üz verəndə onlara başsağlığı verirlər. Bunu ya hüzr yerinə getməklə, ya da qəzet vasitəsilə edirsən. Dünya praktikasında da belədir. Bizim əksəriyyətimiz rayonda doğulmuşuq, sonradan köçmüşük. Rayonda hüzr yeri olanda insanlar gedə bilmirlər, ona görə də qəzet vasitəsilə başsağlığı verirlər. Bunun digər müsbət cəhəti də odur ki, qəzet vasitəsilə insanlar kimə kədərin baş verdiyini öyrənə bilərlər. Bu başsağlıqları o qədər böyük material deyil ki, narahatlıq doğursun. Söhbət rəsmi qəzetlərdən gedirsə, biz dövlət büdcəsində deyilik, təsərrüfat hesablıyıq. Nə qazansaq, biz onu yeyirik, yaxud da xərcləyirik. Sizin qəzet də yaxşı bilir ki, reklam bazarı yoxdur, buna görə də qəzet üçün reklam bazarı formalaşmayıb. Televiziyaların kifayət qədər reklam bazarı var. Hətta sutka ərzində televiziyalarda verilişlərdən daha çox reklamlar gedir. Gizli və açıq, eləcə də sponsor dəstəyi ilə olan reklamları hər kəs yaxşı bilir. Amma qəzet reklamı yoxdur. Belə olan halda biz qəzeti yaşatmaq üçün reklam və elan verməliyik. Elanların içərisində başsağlıqları müəyyən məbləğdə gəlir gətirir. Haradasa bizim qəzetin 20-25% gəliri başsağlığından gəlir. Bunu bizə qadağan etsələr, bu vəsaiti bizə kim ödəyəcək? O zaman jurnalistlərə necə əmək haqqı ödəyəcəyik? Cənab Prezidentin sosial paketi oldu. Bütün insan qruplarının hamısı o sosial paketdən bəhrələndi. Dövlət büdcəsindən maliyyələşən təşkilatlar da bundan bəhrələndi. Cənab Prezident KİV-in İnkişafına Dəstək Fondunun dəstəyi ilə müstəqil mətbuatın maliyyələşməsinə çox böyük şərait yaradır. Sistemli şəkildə onlar maliyyələşirlər. Amma bizim qəzet bundan da kənardadır. Çünki bizim təsisçimiz dövlət qurumu, yəni Milli Məclisdir. Parlament isə bizə nə bir manat pul verir, nə də ayrıca bir maliyyə dəstəyi edir. Ümumiyyətlə, heç bir şey etmədiyini açıq şəkildə söyləyirəm.
Baxmayaraq ki, qəzetimizin nizamnaməsində bütün maddi, maliyyə və texniki dəstəyin hamısını Milli Məclisin etməli olduğu yazılıb. Məsələnin çox mühüm olan bir tərəfi də var. Bilirsiniz ki, Azərbaycanda mətbuat azadlığı var. Bu azadlığın müstəqil, rəsmi və dövlət qəzetlərinin hər birinə aidiyyəti var. İnanmıram ki, qanunla mətbuata qadağan oluna kı, sən elan götürmə, elan vermə. Azərbaycanda heç vaxt inanmaram ki, mətbuat və söz azadlığı ilə bağlı məhdudlaşdırıcı qanun qəbul olunsun, yaxud da məhdudlaşdırıcı maddə olsun. Ona görə də millət vəkili, həm də yeganə rəsmi qəzetin redaktoru kimi bu mövqeyi qəbul etmirəm. Burada qəzetin fəaliyyətinə qanuni şəkildə mane olma var. Azərbaycanda isə heç vaxt mətbuat azadlığı məhdudlaşdırılmayıb. Bizdə çox ciddi maliyyə sıxıntısı da yaranacaq. Bütün bu məsələləri həll yoluna qoymadan belə bir qanunun qəbulunu tez sayıram. Bunun mənəvi tərəfləri də var. İnsanlara şərait yaratmaq lazımdır ki, bir-birinin dərdlərinə şərik olsunlar, insanlar hüzr yerinə getməyə yüz kilometrlərlə yol sərf etməsinlər. Dünyanın bir çox ölkələrində başsağlıqları yarım səhifə verilir. Bir insanın imkanı var ki, başsağlıqlarını qəzetdə verdirir. Bu məcburiyyət deyil, könüllü bir şeydir. İnsanların bu istəklərinin qarşısına sədd çəkmək olmaz”.
Əslində olduqca maraqlı detallar ortaya çıxmış olur. Rəsmi qəzetin baş redaktoru iddia edir ki, onlar başsağlıqı verməsələr qəzetin maliyyəsində problem yarana bilər. Məgər rəsmi qəzetlərin maliyyələşməsi üçün ayrılan vəsaitdə bütün xərclər nəzərdə tutulmur ki, ümid başsağlıqlarına qalıb? Məsələn, bizim çalışdığımız “Bakı-Xəbər” qəzeti yaranandan elan, təbrik və başsağlıqlarını pul almadan çap edir. Yəni qəzetin bu amildən asılı qalması bir qədər maraqlı görünür. Çünki bu həm də proqnozlaşdırılmayan prosesdir. Məsələn, elə ay olar ki, rəhmətə gedən az olar və ya ümumiyyətlə olmaz. Onda belə çıxır ki, qəzet maliyyə problemi ilə üzləşməlidir? Mövzuya digər rəsmi qəzetlərin də münasibətini öyrənmək qərarına gəldik.
Hümbət Musayev: “O qanun ortada yoxdursa, bununla bağlı hər hansı şərh vermək istəmirəm”
“Respublika”qəzetinin baş redaktorunun müavini Hümbət Musayev “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, hələlik bununla bağlı hər hansı bir rəsmi mövqe yoxdur: “Sizin dediyiniz mövzu ətrafında hələlik ictimai müzakirələr aparılır. Hərə öz fikirini bildirir. Əgər qanun qəbul edilərsə, hamı buna əməl etməlidir. O qanun ortada yoxdursa, bununla bağlı hər hansı şərh vermək istəmirəm”.
Tahir Aydınoğlu: “Bəli, həmin başsağlıqları müəyyən qədər bizim maliyyə mənbəyimizdir”
Digər rəsmi orqan sayılan ” Xalq qəzeti”nin məsul əməkdaşı, Əməkdar jurnalist Tahir Aydınoğlu bildirdi ki, hələlik ortada konkret qanun layihəsi yoxdur: “Bəli, həmin elan və başsağlıqlarından rəsmi qəzetlərə maliyyə daxil olur. Əgər o ləğv olunacaqsa, onda yerini nə dolduracaq? Mən elə sizin sualınıza sualla cavab vermək istədim”.
“Onda belə çıxır ki, dövlətin ayırdığı maliyyə rəsmi qəzetləri tam görmür” sualına isə Tahir Aydınoğlu belə cavab verdi: “İstənilən qanun layihəsinə hörmətlə yanaşmalıyıq. Qəbul edilməmiş bir ciddi layihə ilə bağlı hələ müzakirələr gedirsə, onda hər kəs öz fikirini deyə bilər. Bəli, həmin başsağlıqları müəyyən qədər bizim maliyyə mənbəyimizdir. Müəyyən qədər oxucularla əlaqə vasitəmizdir. Həmin elanların verildiyi qəzeti axtarırlar, oxucuya bizi yaxınlaşdıran faktordu bu. Yaxşı, qadağan olunsa, onu nə əvəz edəcək?”
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
