Bu gün Azərbaycanda Rusiya və digər ölkələrin nüfuzlu universitetlərinin filialları fəaliyyət göstərir. Bu filiallarda azərbaycanlı tələbələr təhsil alır. Dünya təcrübəsində bir ölkənin ali məktəblərinin digər ölkələrdə filiallarının yaradılması təcrübəsi var. Lakin indiyə qədər Azərbaycan universitetlərinin xarici ölkələrdə filialları yaradılmayıb. Halbuki bizim universitetlərin də nüfuzu, verdiyi təhsilin səviyyəsi imkan verir ki, ali məktəblərimiz xarici ölkələrdə öz filiallarını yaratsınlar.
Təxminən iki il əvvəl Azərbaycan Dövlət Pedoqoji Universitetin (ADPU) Gürcüstanda filialının yaradılacağı ilə bağlı xəbərlər yayılsa da, hələ də bu istiqamətdə real addımlar atılmayıb. ADPU-nun Gürcüstan filialının yaradılması təşəbbüsündə olanlar belə bir fikir irəli sürürdülər ki, bu ali məktəbin filılalı Gürcüstanda açılarsa bu ölkədəki Azərbaycandilli məktəblərin kadr problemi birdəfəlik həll edilə bilər.
Azərbaycan Dövlət Tibb Universitet, Bakı Dövlət Universiteti, Dövlət İqtisad Universiteti, Azərbaycan Dövlət Pedoqoji Universiteti, eləcə də ölkəmizdə fəaliyyət göstərən ali məktəblər xarici ölkələrdə filiallarını hansı səbəbdən yaratmırlar? Bu işin reallaşdırılması üçün ali təhsil qanunvericiliyində hansısa bir məhdudiyyətlər varmı?
İlqar Orucov: “Bizim ali məktəblər hələ ki, dünyada öz sözünü deyə bilməyib və bu səbəbdən də onlar öz filiallarını yarada bilmirlər”
Gənc Alim, Aspirant və Magistrlər Cəmiyyətinin sədri, fizika-riyaziyyat üzrə fəlsəfə doktoru İlqar Orucov bizimlə söhbətində bildirdi ki, Azərbaycanda zaman-zaman, xüsusən də ölkəmiz dövlət müstəilliyi əldə etdikdən sonra xarici ali məktəblərin filialları açılıb. “Vaxtilə bu filiallar adı olub özü olmayan ali məktəblərə məxsus idi. Keçən dövlərdə müəyyən işbazlar əhalinin məlumatsızlığından istifadə edib bu filialları açıb pul qazanırdılar. Çox təəssüflər olsun ki, bu istiqamətdə bir sıra neqativ hallarla qarşılaşdıq. Bunun nəticəsində də ortaya xeyli saxta diplomlar çıxdı və bu Təhsil Nazirliyinin keçirdiyi monitorinqlər zamanı daha açıq şəkildə özünü göstərdi. Hətta həmin saxta diplomlular bizim təhsil sisteminə də nüfuz etmişdilər. Elə müəllimlər vardı ki, onlar saxta diplomlarla fəaliyyət göstərirdilər. Artıq bu problem arxada qalıb. Son illər isə Azərbaycanda daha nüfuzlu ali məktəblərin filialları açılıb. Məsələn, ölkəmizdə Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinin filialı fəaliyyət göstərir, Seçenov adına Tibb Akademiyasının filialı yaradılıb. Eyni zamanda da Fransa – Azərbaycan Universitetinin yaradılması kimi nümunələr bizim üçün çox faydalıdır. Bu bizim ali təhsil sistemində müsbət təsirlərə malik məsələlərdir, bu faktor peşəkar kadr hazırlığında ciddi rol oynamaqdadır. Bu kimi ali məktəblərin filiallarının Azərbaycanda açılması müsbət hadisədir. O ki, qaldı Azərbaycan universitetlərinin xarici ölkələrdə öz filiallarını yaratmamasına bunun olduqca ciddi səbəbləri var. Hansı ali təhsil müəssisəsinin xaricdə filialı yaradılır? O ali təhsil müəssisəsinin ki, o bütün dünyada tanınır, brendə çevirilib. Tutalım, Şərqi Avropa və digər uzaq ölkələrdə bizim ali məktəblər öz filiallarını açmaq istəyirlər, amma onlar bütün parametrlərə cavab verməlidirlər. Bizim ali məktəblər hələ ki, dünyada öz sözünü deyə bilməyib və bu səbəbdən də onlar öz filiallarını yarada bilmirlər. Bu addımı o ali məktəb ata bilər ki, onun diplomu dünyada tanınsın, reytinqi yüksək olsun, qəbul edilsin. Amma çox təəssüf ki, Azərbaycan universitetlərinin dünya reytinqlərində ümumiyyətlə adları yoxdur. Bir vaxtlar Xəzər Universiteti hansısa birliyə daxil olmuşdu. O da əslində təhsilin səviyyəsi ilə deyil, daha çox istinadlarla bağlı idi. Son məlumata görə, Bakı Dövlət Universitetinin adı hanısa birlikdə var. Ancaq bütün bunlar onu göstərir ki, bizim ali təhsil müəssisələrimizin, üniversitetlərimizin verdiyi təhsil dünyanın aparıcı ali məktəblərinin verdiyi təhsilin səviyyəsindən xeyli geri qalır. Düşünürəm ki, bu istiqamətdə çox ciddi işlər görülməlidir. Əgər biz ölkənin intellektual inkişafından danışırıqsa birmənalı olaraq deyə bilərik ki, əslində Azərbaycanda elm və təhsil ölkənin inkişafından xeyli geri qalır və ölkə rəhbərliyinin həyata keçirdiyi islahatlar fonunda elm, təhsil öz sözünü deyə bilmir”-deyə İ.Orucov qeyd etdi.
İ.Orucovun fikrincə, Azərbaycan ali məktəbləri xarici ölkələrdə o zaman öz filiallarını yarada bilər ki, onlar beynəlxalq reytinqlərdə yer alsınlar. O, hesab edir ki, Azərbaycan ali məktəblərinin xarici ölkələrdə filiallarının açılmasına nail olmaq üçün ciddi işlər görülməlidir. “Azərbaycan universitetlərinin xarici ölkələrdə öz filiallarını açması üçün bu sahədə ciddi işlər görməli, verdikləri təhsilin səviyyəsini beynəlxalq standartlara çatdırılmalıdır. Ali məktəblərimizin səviyyəsi o dərəcədə inkişaf etməlidir ki, onların verdikləri diplomlar bütün dünyada qəbul edilsin, yetişdirdikləri kadrlar dünya əmək bazarında rəqabətə davamlı olsunlar. Ancaq ümid edirəm ki, gələcəkdə Azərbaycan ali məktəbləri xarici ölkələrdə öz filiallarını yarada biləcəklər və onların verdikləri diplomlar beynəlxalq aləmdə qəbul ediləcək, bu ali məktəblərin yetişdirdikləri kadrlar dünyada rəqabətə davamlı kadrlar kimi qəbul olunacaq . O zaman xarici ölkələrdə Azərbaycan universitetlərinin filiallarının yaradılması mümkün olacaq və bizim ali məktəblərin filialları ölkəmizin təhsil brendi kimi xaricdə fəaliyyət göstərəcək. Amma nə qədər ali təhsil müəssisələrimiz bu tələblərə cavab vermir universitetlərimizin xarici ölkələrdə filiallarının yaradılmasından danışmaq hələ tezdir” - deyə İ.Orucov vurğuladı.
İradə SARIYEVA
