Məlum olduğu kimi, Sabirabadda iki nəfər qarayara xəstəliyinə yoluxub. Xəstəliyə yoluxanlardan biri ölüb, digərinin vəziyyəti isə ağırdır. Qarayara xəstəliyi diaqnozu ilə paytaxta gətirilərək, Kliniki Tibbi Mərkəzə yerləşdirilməsindən sonra xəstələrdən biri - 60 yaşlı kişi dünyasını dəyişib.
Məlumat üçün bildirək ki, qarayaranın elmi dildə adı Sibir xorası kimi çəkilir. 1945-ci ildə İranda bu xəstəlikdən 1 milyon qoyun, ABŞ-da isə 1944-1994-cü illərdə 224 insan ölümü qeydə alınıb. Ən böyük epidemiya isə 1979-1985-ci illərdə Zimbabvedə baş verib. Bu epidemiya 10.000-dən artıq insanın həyatına son qoyub.
Ekspertlər qeyd edirlər ki, qarayara insanlarda ağciyər və bağırsaq formasında gedir və həmişə ölümlə nəticələnir. Xəstəliyin ən çox yayılmış forması dəri yarasıdır. Bu, 95 faiz təşkil edir.
Qeyd etdiyimiz kimi, adı qorxulu kabus kimi çəkilən qarayara xəstəliyi ölkəmizdə də qeydə alınıb. Maraqlıdır, adıçəkilən xəstəlik nədir, necə əmələ gəlir, yayılma ehtimalı hansı formadadır, insanlara necə keçir və bu xəstəlikdən necə qorunmaq olar?
Dövlət Baytarlıq Xidməti: “Xəstəlik heyvandan insana keçir, lakin insandan insana keçmir”
Bununla bağlı Dövlət Baytarlıq Xidmətindən “Bakı-Xəbər”ə verilən məlumata görə, qarayara bütün növ kənd təsərrüfatı heyvanlarının, vəhşi heyvanların iti gedişli yoluxucu xəstəliyidir: “Xəstəlik septisemiya, müxtəlif böyüklükdə karbunkulların əmələ gəlməsi və ağır intoksikasiya ilə səciyyələnir. Törədicinin mənbəyi əsasən xəstə heyvanlar və bu xəstəlikdən ölmüş heyvanların cəsədlərinin basdırıldığı torpaq hesab olunur. Xəstəlik heyvandan insana keçir, lakin insandan insana keçmir. Bu xəstəliyə yoluxma həssaslığı azalan göstəricilərlə qoyun və marallar, atlar, qaramal, dəvə və keçilər, donuz, it və pişiklərdir. Quşlardan isə dəvəquşu bu xəstəliyə yoluxur. Yoluxma mənbəyi çox hallarda törədici ilə kontaminasiya olunmuş torpaqdır. Epizootiya zamanı xəstəlik əsas etibarilə transmissiv yolla yayılır. Xəstəliyin şiddətlənməsi çox vaxt otlaq mövsümünün ikinci yarısında baş verir”.
Qida Təhlükəsizliyi Agentliyi: “Araşdırma qrupu tərəfindən xəstəlik törədicisinin mənbəyinin müəyyən olunması məqsədilə epidemioloji və epizootoloji araşdırmalara başlanıb”
Qida Təhlükəsizliyi Agentliyi ölkədə qeydə alınan qarayara xəstəliyi ilə bağlı bildirdi ki, 5 iyul 2019-cu il tarixində Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinə (AQTA) Səhiyyə Nazirliyinin Sabirabad Rayon Gigiyena və Epidemiologiya Mərkəzindən qarayara xəstəliyi ilə bağlı məlumat daxil olub: “Müraciət rayonun İ.İsgəndərov küçəsi 64 ünvanında yaşayan, 1961-ci il təvəllüdlü Heydərov Malik Alış oğlu və həmin küçədə bina 3, mənzil 23 ünvanında yaşayan, 1950-ci il təvəllüdlü Qəfərov Tofiq Heybət oğlundan olub. Sabirabad Rayon Mərkəzi Xəstəxanasının infeksiya şöbəsində hospitalizasiya olunması və qarayara xəstəliyinə yoluxma şübhəsi əsasında hər iki şəxsdən müayinə materialları götürülərək İmişli Rayon Taun Əleyhinə Stansiyasına göndərilməsi və nəticələri ilə bağlı əlavə məlumat verilməsi haqqında agentliyə məktub daxil olub. Məlumat daxil olduqdan dərhal sonra agentliyin mütəxəssislərindən ibarət araşdırma qrupu yaradılıb və hadisənin baş verdiyi əraziyə ezam olunub. Araşdırma qrupu tərəfindən xəstəlik törədicisinin mənbəyinin müəyyən olunması məqsədilə epidemioloji və epizootoloji araşdırmalara başlanıb. Bu məqsədlə daxil olan informasiyalar təhlil olunaraq, anamnez məlumatlar toplanmış, xəstəliyə yoluxması ehtimal olunan şəxslərin şəxsi təsərrüfat sahələrində, heyvanların saxlandığı ərazidə kliniki müayinələr həyata keçirilib, şəxsi təsərrüfatlarda olan heyvanların peyvəndləmə işləri təhlil olunub və heyvanların xəstəliyə yoluxma ehtimalı öz təsdiqini tapmayıb. Agentlik əməkdaşları tərəfindən hadisənin baş verməsi ehtimal olunan mümkün səbəblər üzrə araşdırmaların əhatə dairəsi genişləndirilib və yoluxma ehtimalı olan şəxsin qardaşına məxsus heyvan kəsimi məntəqəsinə baxış keçirilib. Kəsim məntəqəsindən müvafiq nümunələr götürülərək aidiyyəti üzrə laboratoriyalara təqdim edilib. Aparılan araşdırmaların hazırkı mərhələsinə qədər həmin şəxslərin təmasda olduğu heyvanlarda və heyvandarlıq təsərrüfatında xəstəlik faktı aşkar olunmayıb. Hazırda Agentliyin mütəxəssisləri tərəfindən laborator müayinələr və epidemioloji araşdırmalar, ehtimal olunan xəstəliyin törədicisinin müəyyən edilməsi istiqamətində tədbirlər davam etdirilir. Araşdırmaların nəticələri məlum olduqdan sonra ictimaiyyətə geniş məlumat veriləcək”.
Adil Qeybulla: “Qarayara xəstəliyinin ölkəmizdə qeydə alınması baytarlıq sahəsinə bir həyəcan siqnalıdır”
Professor, həkim-ekspert Adil Qeybulla bildirdi ki, bu, təhlükəli infeksion xəstəlikdir: “O qədər təhlükəli infeksiyadır ki, hətta vəhşi heyvanlarda olduğu zaman belə onların ölümünə səbəb olur. Baş vermiş hadisə artıq baytarlıq sahəsinə bir həyəcan siqnalıdır. Çünki xəstələyin yayılması ehtimalı ola bilər. Kənd təsərrüfatı və vəhşi heyvanların kütləvi şəkildə sıradan çıxmasının, insanların zərər görməsinin qarşısını almaq üçün bu hadisə lokallaşdırılmalıdır”.
Ekspertin sözlərinə görə, qarayara xəstəliyi dərinin, limfa düyünlərinin, ağ ciyərlərin, bağırsaqların zədələnməsinə səbəb olur. Əksəriyyət zaman bu infeksiya letal nəticələrə gətirib çıxarır.
A.Qeybulla onu da əlavə etdi ki, qarşıdan Qurban bayramı gəldiyi üçün, bu hadisə dərhal araşdırılmalıdır: “Bu hadisə təkrarlana bilər. İnfeksiyanın mənbəyi iribuynuzlu heyvanlardır. Kənardan gətirilən heyvanlarda da bu xəstəlik ola bilər. Ona görə də məsələ ciddi şəkildə araşdırılmalıdır. Tədbir görülməsə, yayıla bilər. Bu da xeyli insan və heyvan tələfatı ilə nəticələnə bilər”.
Günel CƏLİLOVA
