Uşaq dünyaya gəldikdən sonra ən çox müzakirə olunan məsələlərdən biri adın qoyulmasıdır. Bir çox hallarda bu proses hətta körpələr dünyaya göz açmamışdan öncə başlayır. Bəzi ailələr nənə-baba adlarına, bəziləri bəyəndikləri, bir çoxları dini, müəyyən qisim isə serial və ya xarici qəhrəmanların adlarına üz tutaraq işlərini bitmiş hesab edirlər.
Azərbaycanda son zamanlar yeni doğulan körpələrə xarici serial qəhrəmanlarının adlarının qoyulması halları artıb. Son statistik rəqəmlər göstərir ki, uşaqlara daha çox xarici serial qəhrəmanlarının adı qoyulur. Belə ki, Ədliyyə Nazirliyinin statistik məlumatlarına da nəzər yetirdikdə son dövrlərdə uşaqlara qoyulan adlar içərisində Türkiyə seriallarından götürülən adların çoxluğunun şahidi oluruq.
Belə adlar daha çox qız uşaqlarına qoyulur. Yalnız bu il ərzində Əsma 259, Damla 253, Miray adı 226, Nur 220, Melisa 186, Aişə 109, Milana 84, Elif 82, Elay 78, Selcan 70, Milay 66, Selin və Sunay 62, Əsra 54, Əsmanur və İlayda 49, Cansu adı isə 42 qıza qoyulub.
Oğlanlara gəldikdə isə, bu il 183 uşağa Fateh, 194-nə Onur, 77-nə Renat, 70-nə Miran, 65-nə Turqut, 49-na isə Harun adları qoyulub.
Onu da qeyd edək ki, əvvəllər qoyulan Qızbacı, Xanımbacı, Balacaxanım, Xırdaxanım adlarını artıq heç kəs qoymur. Bu adlar əvvəllər daha çox qoyulan adlar olsa da, 2010-cu ildən sonra bu adlar uşaqlara verilməyib. Yalnız seriallardakı adlara meyl artıb. Bu da, heç şübhəsiz, yaxşı hal sayıla bilməz. Elə etmək lazımdır ki, uşaqlara daha çox milli adlar qoyulsun.
Hər halda, bu sahədə yaranan vəziyyəti ekspertlər necə dəyərləndirir və çıxış yolunu nədə görürlər?
Əhməd Qəşəmoğlu: “Ortada ciddi bir filmimiz yoxdur ki, oradan kiminsə adını götürüb uşağa qoysunlar”
Sözügedən məsələni “Bakı-Xəbər”ə şərh edən sosioloq Əhməd Qəşəmoğlu bununla bağlı bir sıra məqamlara aydınlıq gətirdi: “Daha çox xarici serial adlarına üstünlük verilməsi o deməkdir ki, ölkədə vətənpərvərliklə, öz ədəbiyyatımızı, tariximizi, folklorumuzu sevdirməklə bağlı lazımi işlər aparmırıq. Bu daha çox o deməkdir. Bunun nəticəsində cəmiyyətdə belə arzuedilməz xüsusiyyətlər əmələ gəlib. Türk seriallarından elə adlar qoyurlar ki, bu təəccüb doğurur. Məsələn, qızların adını Filiz qoyurlar. Azərbaycanda indiyə qədər bu adı eşidəndə təsəvvürdə mədəndə olan məhsul yada düşür. Çünki filiz mədən məhsuludur. Ancaq qızlar arasında Filiz adı artdıqca, yaşlı adamlar çaş-baş qalır. O mənada ki, bu ad hardan gəldi... Görürsən ki, qızın adını Cansu qoyurlar və s. Bütün bunlar həm də onu göstərir ki, bizim gənc valideynlərin əvvəlki kimi mütaliə səviyyəsi yoxdur. Bu da təəssüf hissi doğurur. Əvvəllər gənclər Azərbaycan ədəbiyyatına aid olan adları qoyurdular. İndi vətənpərvərliklə bağlı ortaya qoyulan işlərin səviyyəsi çox aşağıdır. Ölkədə ciddi teleseriallar yoxdur. Olan seriallar onu-bunu yamsılayır. Yəni Türkiyə, Rusiya, Braziliya seriallarını yamsılayırlar. Ortada ciddi bir filmimiz yoxdur ki, oradan kiminsə adını götürüb uşağa qoysunlər. Bax, budur problem. Ona görə də sadaladığım sahədə işlər yoluna düşməsə, əcnəbi serial qəhrəmanlarının adlarını uşaqlara qoymaqda davam edəcəklər”.
Vidadi ORDAHALLI
