Oktyabrın 1-10-da Azərbaycanda əhalinin növbəti siyahıya alınması keçiriləcək. Əhalinin siyahıya alınması periodik və mütəmadi keçirilməklə, ölkədəki müxtəlif qrupları müqayisə etməyə kömək edən prosesdir. Siyahıyaalma, həmçinin, həyat keyfiyyətinin qiymətləndirilməsində əsas məlumat mənbəyidir.
Məlumdur ki, əhalinin siyahıya alınması əhali haqqında sistematik olaraq məlumatların əldə edilməsi və qeyd olunması prosesidir. Qədim dövrlərdən başlayaraq dövlətlər tərəfindən əhali haqqında məlumat əldə etməyə xüsusi diqqət yetirilib. Bunun əsas məqsədi əhalinin sosial, iqtisadi və demoqrafik strukturunu müəyyənləşdirmək və müəyyən zaman daxilində baş verən dəyişikliklərin qeyd edilməsi və tədqiqidir.
Əhalinin həyat keyfiyyətini tədqiq edən başqa sorğulardan fərqli olaraq, əhalinin siyahıya alınmasında ölkədəki bütün ev təsərrüfatları sorğu edilərək öz məlumatlarını təqdim edirlər. Bundan əlavə, növbəti illərdə əhalinin həyat keyfiyyətini tədqiq edən sorğular üçün daha effektiv seçmənin aparılması baxımından əhalinin siyahıya alınmasının nəticələri əvəzolunmaz mənbə hesab olunur.
Bu il keçiriləcək siyahıyaalma əvvəlkilərdən nə ilə fərqlənəcək və bunun ölkəmiz üçün hansı strateji əhəmiyyəti olacaq?
Azad Abbasəliyev: “Sosial-iqtisadi inkişaf proqramlarının tərtib olunmasında belə məlumatlar çox böyük önəm daşıyır”
Dövlət Statistika Komitəsinin Siyahıyaalma qrupunun rəhbəri Azad Abbasəliyev “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, "2019-cu ildə Azərbaycan Respublikasında əhalinin siyahıya alınmasının keçirilməsi haqqında" Prezidentin 2016-cı il 7 sentyabr tarixli, 1040 nömrəli Fərmanının icrasını təmin etmək məqsədilə Nazirlər Kabinetinin “2019-cu ildə Azərbaycan Respublikasında əhalinin siyahıya alınmasına hazırlıq və onun keçirilməsi ilə bağlı tədbirlər planı haqqında” 2016-cı il 16 dekabr tarixli, 517 nömrəli qərarına uyğun olaraq, aidiyyəti dövlət qurumları tərəfindən hazırlıq işlərinə başlanıb: “BMT-nin tövsiyələrinə uyğun olaraq, siyahıyaalma hər 10 ildən bir aparılır. Məqsəd müxtəlif ölkələr üzrə müqayisəli rəqəmlərin əldə edilməsidir. Bəzən insanlar elə fikirləşirlər ki, əhalinin siyahıya alınması yalnız sayın müəyyən edilməsi üçündür. Bu belə deyil. Əhalinin sayını biz aylıq, illik olaraq müəyyən edə bilirik. Əvvəlki siyahıyaalmadakı baza rəqəminin üzərinə doğum gəlinir, ölüm çıxılır, eyni zamanda, miqrasiya saldosu nəzərə alınır. Nəticədə də biz aylıq və rüblük olaraq əhalinin sayında olan dəyişikliyi dəqiq müəyyən edə bilirik”.
Qurum rəsmisinin sözlərinə görə, siyahıyaalma əvvəlki illərdən fərqlənəcək: “Siyahıyaalma prosesinə 43 min insan cəlb olunacaq. Artıq siyahıyaalma materialları hazırdır. Əhalinin sayına uyğun sorğu vərəqləri çap edilib. 28 bənddən ibarət sorğu vərəqlərində 46 sual üzrə 280-ə yaxın göstərici yer alıb. Əhalinin bu sorğulara tam, dolğun cavab verməsi mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Sorğu vərəqlərində bəzi dəyişikliklər olub. Əvvəlkilərdən fərqli olaraq, budəfəki prosesdə əlilliyə dair məlumatların öyrənilməsi də daxil edilib. Məqsəd həm sağlamlıq imkanları məhdud olan uşaqların, həm də əlilliyi olanlarla bağlı məlumatları tam öyrənməkdir. Onların sayı müvafiq qurumlarda var. Biz, sadəcə, onlar barəsində digər məlumatların öyrənilməsini istəyirik. Onların ailə vəziyyəti, gəlirləri, təhsilləri barədə məlumatların əldə olunması nəzərdə tutulur. Sorğu və siyahıyaalma vərəqləri ayrı olacaq. Siyahıyaalma ev təsərrüfatları üzrə tərtib olunur. Orada ev təsərrüfatına daxil olan ailələrin və üzvlərin sayı müəyyən edilir. Siyahiyaalma vərəqində mənzil-məişət şəraitinə dair 6 sual nəzərdə tutulur. Sorğu vərəqində isə 46 sual olacaq. Bu vərəq hər bir respondent tərəfindən doldurulacaq. Hər bir şəxsin cinsi, yaşı, milli etnik mənsubiyyəti, vətəndaşlığı, ölkədaxili miqrasiyası, xarici və xaricdən olan miqrasiyanın səbəbi, daimi yaşadığı yer barədə məlumat, təhsil səviyyəsi, gəlir mənbəyi və s. üzrə məlumatlar toplanacaq”.
Siyahıyaalmanın ölkəmiz üçün strateji əhəmiyyətindən danışan DSK rəsmisinin sözlərinə görə, başlıca məqsəd əhali barəsində dəqiq proqnozların təsbit edilməsidir: “Sonrakı illər üçün nəzərdə tutulan dövlət proqramlarının işlənməsi, proqnozların verilməsində bu məlumatlar önəmli rol oynayacaq. Bilirsiniz ki, sosial-iqtisadi inkişaf proqramlarının tərtib olunmasında belə məlumatlar çox böyük önəm daşıyır. Siyahıyaalmanın başlıca mahiyyəti budur. Biz bunun nəticəsində 280-ə yaxın göstərici əldə edəcəyik. Bu, az rəqəm deyil. Artıq bu istiqamətdə zəruri olan bütün işlər görülür. Siyahıyaalmanın təşkili və həyata keçirilməsi ilə bağlı heç bir problem olmayacaq. Uğurla prosesi başa vuracayıq”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
