Dövlət Statistika Komitəsinin yaydığı məlumata görə, 2018-ci ildə Azərbaycanda kütləvi informasiya vasitələrinin gəlirləri 65% artıb. Bu zaman qəzet və jurnallarda 100 manatlıq reklam kontenti yerləşdirilib.
Qeyd edilənə görə, ötən il KİV reklam materiallarının yerləşdirilməsindən 7 mln.747 min manat əldə edib, bu da 2017-ci ildə olduğundan 3 mln. manat çoxdur. Reklam gəlirlərinin 89,2%-i (6,9 mln. manat) teleşirkətlərin payına düşür. Yerli radiolar reklamdan 360,2 min manat (-49%), internet resurslar 474,5 min manat (+34,4%) qazanc əldə ediblər. Biznesdən qəzet və jurnalların gəliri simvolik 100 manat olub, 2014-cü ildə isə çap KİV-nin reklamdan gəliri 1,4 mln. manatı üstələyirdi.
KİV-in reklam gəlirləri 3 milyon manat artsa da, bundan çap mediasının heç bir fayda görmədiyi məlumdur. Azərbaycanda çap mediasının reklamdan əldə etdiyi gəlirdən danışmağa dəyməz. Demək olar ki, reklam verən şirkətlər öz reklamlarını əsasən elektron KİV-də və sosial mediada yerləşdirirlər. Bu halda, qəzetlərin reklam almaq imkanları azalır.
Müşfiq Ələsgərli: “Ənənəvi medianın reklam bazarının formalaşması üçün mexanizm olmalıdır”
Çap mediasının reklamdan gəlir götürə bilməməsinin səbəblərini şərh edən tanınmış media eksperti Müşfiq Ələsgərli “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bunun bir neçə amillə bağlı olduğunu bildirdi: “Reklam bizim media qurumları üçün çox vacib amildir. Dünya təcrübəsinə baxsaq görərik ki, medianın 75-80 faizi reklam gəlirlərindən maliyyələşir. Ancaq çox təəssüf ki, Azərbaycanda bu göstəriciyə nail olmaq mümkün olmayıb. Çünki hələlik KİV lazım olan səviyyədə reklam ala bilmir. Burada da səbəblər müxtəlifdir. KİV-in özünün reklam menicmentinin peşəkar səviyyədə olmaması problemdir, reklam verənlərin özlərinin çox aşağı reklam verməsi də başqa bir problemdir. Amma bunlar təbii problemdir. Burada iki əsas problem var ki, onun üzərində dayanmaq istəyirəm. Birincisi, bu sosial medianın, internetin reklam bazarına ciddi şəkildə təsir etməsi ilə bağlıdır. Yəni onlar bizim ənənəvi KİV-in, çap mediasının reklam bazarına daxil olublar. Çox təəssüf ki, bu reklam daha çox internet vasitəsilə, o qurumların özlərinin rəsmi internet saytlarında, yaxud da digər analoji resurslarda dağıdılır. Bu reklam da parçalandığı üçün ənənəvi KİV-in reklam gəlirləri azalır. İkincisi, çox təəssüf ki, çap mediasının reklamdan gəlir əldə etməməsinin səbəbi digər bir neqativ amillə bağlıdır. Bu da reklam verən rolunda iştirak edən bizim əksər dövlət qurumunun özlərinin daxili KİV qurumlarını təsis etməsidir. Hazırda əksər nazirliyin özlərinin qəzetləri, KİV qurumları var. Təbii ki, onlar populyar kütləvi informasiya vasitələri deyil, onların hansı məqsədlə yaradıldığını hər kəs bilir. Onlar məhdud bir auditoriya üçündür. Əslində, o dövlət qurumları özlərinin informasiya təminatını, ümumilikdə, KİV vasitəsilə həyata keçirirlər, lakin reklam vermək məsələsinə gəldikdə isə, daha çox reklamları özlərinin təsisçisi olduqları KİV-ə yönəldirlər. Bax, belə neqativ amillər mövcuddur. Əslində, hər nazirliyin, dövlət qurumunun özünün KİV yaratmasına ehtiyac yoxdur, onlar bir vaxt olublar və öz ömürlərini başa vurublar. Düzdür, qanunvericilik bunu istisna etmir, onlar KİV qurumları yarada bilərlər. Amma onlara heç bir zərurət yoxdur”.
M.Ələsgərli onu da bildirdi ki, bu qurumlar reklamları öz təsis etdikləri KİV-ə yönəltdiyi üçün, ənənəvi KİV-in reklam əldə etməsi problemə çevrilir. M.Ələsgərlinin sözlərinə görə, KİV-in reklam gəlirlərində artım varsa, bu yaxşı göstəricidir, ancaq o da yetərli deyil. “Hətta KİV-in reklam gəlirləri 3 milyon manat artsa belə, bu elə də yetərli deyil. Ona görə də ənənəvi medianın reklam bazarının formalaşması üçün mexanizm olmalıdır. Əslində, mexanizm var və Mətbuat Şurası təklif edib. Sadəcə olaraq, o təklifləri nəzərə alıb mexanizmi reallaşdırmaq lazımdır ki, reklam məsələsində səliqə-sahman olsun” - deyə M.Ələsgərli vurğuladı.
İradə SARIYEVA
