Məhluqə Rəhimova: “Əlillərin hərəkətini tənzimləyən protezlərin satışı ilə məşğul olan xüsusi dükan və apteklərdə qiymətlər hər kəsin büdcəsinə uyğun deyil”
Rəsmi hesablamalara görə, Azərbaycanda əlilliyi olan 620 minə yaxın insan var. Bu insanların bir qismi ilə gündəlik həyatımızda rastlaşsaq da, bəzilərini çöl-bayırda görə bilmirik. Bunun da sadə bir səbəbi var. O insanların bəziləri evdə qapalı şəraitdə yaşayır. Onların bu cür yaşaması isə əsasən əlillərin hərəkətini tənzimləyən protezlərlə tam təmin olunmaması ilə bağlıdır. Bu da onların aktiv həyat tərzi yaşamasına mane olur. Əlbəttə, əlilliyi olan insanlar da cəmiyyətin bir parçasıdır və onların cəmiyyətə adaptasiyası çox vacibdir. Bunun üçün də onların protezlərdən istifadəsi əhəmiyyətlidir.
Tibb sahəsinin sürətlə inkişaf etdiyi bir zamanda fiziki məhdudiyyətli şəxslər onlar üçün hazırlanan protezlər və ortopedik məhsullardan yararlanaraq sağlam insanların sırasına qoşulmaq şansı əldə edirlər. Ancaq təəssüf ki, heç də hər əlilliyi olan şəxs bu vasitələrdən istifadə edə bilmir. Sözsüz ki, dövlət səviyyəsində əlillərin qarşılaşdığı bu problemlər öz həllini tapır. Onların sıxıntılarının həll olunması üçün dövlət tərəfindən şərait yaradılır.
Xatırladaq ki, Prezident İlham Əliyev “Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyünün, müstəqilliyinin və Konstitusiya quruluşunun müdafiəsi zamanı əlil olmuş şəxslərin yüksək texnologiyalı reabilitasiya vasitələri ilə təmin olunmasına dair əlavə tədbirlər haqqında” Sərəncam imzalayıb. Sərəncamla Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin Protez-Ortopedik Bərpa Mərkəzində yüksək texnologiyalı protezlərin hazırlanması sexinin qurulması üçün Azərbaycan Respublikasının dövlət büdcəsində nəzərdə tutulmuş Azərbaycan Respublikası Prezidentinin ehtiyat fondundan Azərbaycan Respublikasının Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinə vəsait ayrılıb. Görülən işlər sayəsində əlilliyi olan şəxslərə protez-ortopedik bərpa xidməti göstərilir. Mərkəz tərəfindən əlilliyi olan şəxslərə əlil arabası, aşağı və yuxarı ətraf, habelə döş protezi, müxtəlif reabilitasiya vasitəsi, bel və boyun nahiyəsi üçün korset, protez ayaqqabı, ortopedik ayaqqabı, dördayaqlı dayaq vasitəsi verilir.
Mərkəz tərəfindən əlilliyi olan şəxslərə reabilitasiya vasitələrinin verilməsi təqdirəlayiqdir. Ancaq elə protez nümunələri var ki, onların satışı da həyata keçirilir, qiymətlər isə heç də hər kəsin büdcəsinə uyğun deyil.
Onlayn satış bazarında apardığımız araşdırma zamanı məlum oldu ki, əlil arabalarının qiyməti 290-3500 manat arasında dəyişir. Döş üçün silikon protezlərin qiyməti 120 manatdır. Ortopedik korsetlərin qiyməti 13 -370 manat arasındadır. Əsa, çəlik və xodunokların qiyməti isə 10-83 manatdır.
Apteklərdə apardığımız araşdırma zamanı məlum oldu ki, bel və boyun üçün, eyni zamanda, digər ortopedik məhsullar satılır. Boyun üçün korsetin qiyməti 20-35 manatdır. Bel üçün korsetlər isə müxtəlif qiymətədir. Dəmirli korsetlərin satış qiyməti 40-60 manat arasında dəyişir.
Əlil Qadınlar İctimai Birliyinin sədri Məhluqə Rəhimova “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında qeyd etdi ki, bu gün əlillər pulsuz protezlərlə təmin olunmalıdırlar: “Xəstə əlillik dərəcəsi və şəxsiyyət vəsiqəsini Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin nəzdində yaradılan Protez-Ortopedik Bərpa Mərkəzinı təqdim etməklə özünə lazım olan protez avadanlığını ala bilər. Əlillər ortopedik məhsullarla təmin olunurlar. Ancaq bəzi həkimlər xəstələri Protez-Ortopedik Bərpa Mərkəzinə deyil, protez vasitələrinin satıldığı dükanlara, apteklərə yönləndirir. Həmin məkanlarda protez vasitələrinin qiyməti isə əl yandırır. Təəssüf ki, bəzi həkimlər xəstəni Bərpa Mərkəzinə deyil, ortopedik məhsulların satıldığı dükan və ya apteklərə göndərir. Təbii ki, həmin məkanlarda satılan əlil arabası və digər protez vasitələrinin qiyməti olduqca bahadır.
Bu yaxınlarda 12 yaşlı əlil bir uşağın sənədini həkimlər hazır etmirdi. Məqsəd isə həmin uşağın valideynlərindən pul əldə etmək idi. Bu məsələdən xəbər tutandan sonra uşağın sənədlərini hazır edib nazirliyə göndərdik, oradan da uşağın ortopedik məhsullarla təmin olunması üçün şərait yaradıldı.
Bu məsələdə əsas yük Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin üzərinə düşməklə yanaşı, Səhiyyə Nazirliyi də aktiv olmalıdır. Səhiyyə Nazirliyi xəstəxanalara tapşırıq verməlidir ki, xəstəxanaya müraciət edən şəxsin təminatı əlaqədar qurumlara yönləndirilməlidir.
Eyni zamanda, mənzil təsərrüfatı idarələri də ərazidə nə qədər əlilliyi olan şəxsin yaşaması barədə məlumatlı olmalıdırlar. İdarələr hansı mənzildə fiziki qüsurlu şəxsin yaşaması barədə xəbərdar olmalıdırlar”.
Günel CƏLİLOVA
